Truy cập nội dung luôn

Thiếu công nghệ hiện đại trong chế biến dược liệu

Chủ trương phát triển dược liệu trong nước đang được các bộ, ngành, doanh nghiệp triển khai thực hiện, với việc tăng diện tích trồng dược liệu bản địa, trồng mới một số loài dược liệu trong nước chưa có, không nhập khẩu một số dược liệu trong nước đã đáp ứng đủ. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là thiếu công nghệ chế biến hiện đại để tạo ra sản phẩm cạnh tranh, tăng giá trị gia tăng cho dược liệu.

Một dây chuyền sản xuất thuốc từ dược liệu của Công ty cổ phần Traphaco. Ảnh: THU TRANG

Năm 2018, hợp tác xã (HTX) Y học bản địa Quyết Tiến (xã Quyết Tiến, huyện Quản Bạ, Hà Giang) phải hủy bỏ năm tấn củ đương quy vì sau khi thu hoạch, không có thiết bị để sơ chế, bảo quản. Cũng vì thế, năm nay, HTX đã thu hẹp diện tích trồng cây đương quy từ hơn 10 ha xuống còn 4 ha. Mô hình trồng cây đương quy của HTX đã tự chủ được cây giống, sản lượng đạt 12 tấn/ha, củ có hàm lượng hoạt chất bảo đảm. Do chưa có công nghệ, thiết bị sấy, công ty phải bán củ tươi với giá rẻ và việc bán không kịp, củ bị thối phải hủy bỏ đã xảy ra nhiều lần. Ông Vàng Thìn Nghì, Phó Giám đốc HTX cho biết, ông đã nhiều lần đi nước ngoài tìm hiểu công nghệ sấy củ đương quy đạt độ mềm, dẻo, nhưng không được chuyển giao công nghệ, còn thử nghiệm sấy trong nước thì đương quy bị cứng, khô, không đạt yêu cầu. Việc thiếu công nghệ sấy là một trở ngại lớn để mở rộng diện tích trồng, tăng giá trị sản phẩm và tạo nguồn dược liệu sạch cung cấp cho thị trường trong nước.

Là doanh nghiệp sản xuất thuốc từ dược liệu, Công ty cổ phần Nam Dược (Hà Nội) cũng gặp phải khó khăn trong việc tìm kiếm công nghệ chiết cô tuần hoàn, công nghệ chiết tách sắc ký cột để tách hoạt chất từ dược liệu. Theo Thạc sĩ Khuất Văn Mạnh, Trưởng phòng Nghiên cứu và phát triển, Công ty cổ phần Nam Dược, các công nghệ nêu trên ở nước ngoài đã sẵn có nhưng họ không chuyển giao, cho nên hai năm qua, công ty loay hoay chưa tìm được công nghệ phù hợp để chiết tách hoạt chất. Nếu có công nghệ mới sẽ giúp giảm thời gian hoạt chất tiếp xúc với nhiệt ít, tăng hiệu suất, năng suất chiết hoạt chất. Tương tự, Công ty cổ phần Traphaco mong có sự vào cuộc của các nhà khoa học để nghiên cứu tác dụng sinh học của tám loài cây đinh lăng trồng trong nước để phát triển sản phẩm chủ lực của đơn vị. Hiện nay, công ty mới chỉ sử dụng bộ phận củ của loại cây đinh lăng lá tẻ để làm thuốc, trong khi trong nước có rất nhiều loại cây đinh lăng và các bộ phận khác của cây đinh lăng chưa được nghiên cứu để có thể sử dụng làm thuốc. Bên cạnh đó, mặc dù có phòng nghiên cứu và phát triển sản phẩm, nhưng công ty không thể nghiên cứu hoạt chất của các loại đinh lăng vì không đủ trang thiết bị.

Thực tế nêu trên cho thấy, Việt Nam có lợi thế về cây dược liệu và tri thức bản địa về sử dụng cây, con làm thuốc, nhưng chưa biến lợi thế thành kinh tế do thiếu công nghệ chế biến. Theo đại diện Cục Quản lý Y Dược cổ truyền (Bộ Y tế), hiện nay, việc phát triển dược liệu trong nước có nhiều chuyển biến tốt, với diện tích trồng các cây bản địa mở rộng, trồng mới một số dược liệu như vân mộc hương, la hán… Việc chưa có công nghệ chế biến hiện đại là một trở ngại để tạo ra các sản phẩm cạnh tranh và vì thế, các nhà khoa học cần quan tâm giải quyết. Hiện nay, các doanh nghiệp đang kỳ vọng vào sự kết nối, cung cấp công nghệ của Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST, Bộ Khoa học và Công nghệ) cho lĩnh vực dược liệu, vì Viện xác định ưu tiên lĩnh vực công nghệ sinh học để phát huy lợi thế nguồn dược liệu trong nước. Viện sẽ là cầu nối giữa các nhà khoa học và doanh nghiệp để tháo gỡ các khó khăn trong quá trình sản xuất tự động hóa, tập trung vào công nghệ tiên tiến để chiếm lĩnh thị trường. Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Công Tạc cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đồng hành với doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu nhằm tìm kiếm các giải pháp, các định hướng chính sách, từng bước đưa các ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực công nghệ sinh học trực tiếp phục vụ sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội theo chủ trương của Chính phủ.

Để khai thác thế mạnh của Việt Nam về dược liệu, tạo ra các sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường, nhiều doanh nghiệp sản xuất thuốc từ dược liệu cho rằng, Nhà nước cần hỗ trợ các doanh nghiệp tăng khả năng tiếp cận các công nghệ hiện đại để nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm. Bên cạnh đó, xây dựng danh mục cây thuốc, hoàn thiện các phần nghiên cứu cơ bản cho danh mục này để khi cần, các doanh nghiệp có được thông tin nhanh, chính xác nhất, giúp rút ngắn thời gian nghiên cứu sản phẩm từ dược liệu.

 

Nguồn: nhandan.com.vn

Hà Linh