Truy cập nội dung luôn

Những dấu ấn bảo tồn, phát huy di sản văn hóa làm thay đổi diện mạo Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam

11-04-2019 14:03

Được xây dựng từ năm 1960, với tên gọi ban đầu là Bảo tàng Việt Bắc, trưng bày giới thiệu về, đất nước, con người và cuộc đấu trang cách mạng của nhân dân các dân tộc Việt Bắc, đến nay, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam đã mang một diện mạo mới gắn với chức năng, nhiệm vụ bảo tồn và phát huy vốn di sản văn hoá của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam trên phạm vi cả nước.

Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam

Nếu những năm 90 của thế kỷ 20, Bảo tàng được tổ chức Sida (Thụy Điển) tài trợ nâng cấp hệ thống trưng bày trong nhà, thì đến những năm 2000 Bảo tàng lại được sự quan tâm, đầu tư của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để đến ngày 19/5/2010 Bảo tàng ngoài trời ra đời, chính thức mở cửa đón khách tham quan. Trưng bày ngoài trời thể hiện văn hóa các dân tộc thông qua 6 vùng văn hóa. Mỗi vùng có 1 điểm nhấn tạo thành ngôi nhà chung để nghệ nhân từ 54 dân tộc trên địa bàn cả nước hội tụ thường kỳ, trình diễn các tiết mục văn hóa văn nghệ mang bản sắc dân tộc. Từ đây, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam mới chuyển khái niệm "trưng bày" trên sách vở ra thực tế hoạt động. Nhờ vậy mà cán bộ Bảo tàng, công chúng tham quan được nghe, xem và  trải nghiệm, thực hành văn hóa, nay lại biểu diễn phục vụ khách tham quan.

Sau 8 năm đi theo hướng mới, đã có rất nhiều hoạt động gắn với không gian các ngôi nhà, các vùng văn hóa ngoài trời. Nhiều tiết mục văn hóa phi vật thể các dân tộc được truyền dạy và trình diễn, làm sống động các tổ hợp trưng bày tĩnh, thu hút ngày càng đông du khách, để lại ấn tượng khó quên cho người xem.

Năm 2012, nhân sự kiện kỷ niệm 82 năm ngày thành lập Hội Nông dân Việt Nam, 50 năm ngày thành lập thành phố Thái Nguyên; lần đầu tiên, Bảo tàng đã kết nối với 27 đơn vị, doanh nghiệp ở nhiều ngành, nhiều nghề, nhiều lĩnh vực và hệ thống các trường học tham gia Sự kiện văn hóa “Chiếc cày và người nông dân các dân tộc Việt Nam” trải rộng trên khuôn viên 40 nghìn m2 của Bảo tàng, thu hút 8000 lượt người tham quan, trải nghiệm.

Sau hoạt động kết nối gắn lịch sử truyền thống đương đại, lãnh đạo Bảo tàng đã định hướng: “Việc phát huy vốn di sản văn hóa dân tộc  muốn thành công phải gắn với đối tượng cụ thể”.

Cách nhìn này đã thôi thúc Bảo tàng mạnh dạn mở ra các tour tham quan trải nghiệm trọn gói cả ngày dành cho mọi lứa tuổi, đặc biệt là học sinh, sinh viên như: Một ngày làm bộ đội, một ngày làm nông dân, thử sức làm chiến sỹ công an… Gần 12.000 học sinh các trường tiểu học, phổ thông trung học tại Thái Nguyên đã đến Bảo tàng tham gia nghiên cứu, khám phá trên các địa hình nương hốc đá, ruộng bậc thang. Qua hoạt động, tất cả các em học sinh tham gia tour nhận sức sâu sắc hơn những giá trị của lao động, kỹ năng sống được nâng lên, giúp các em biết cách cùng nhau chia sẻ nhiều điều trong cuộc sống.

Năm 2015, Bảo tàng kết nối với lực lượng vũ trang Quân khu I và 25 đơn vị trường học trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hướng đến đối tượng nghiên cứu tìm hiểu về anh bộ đội cụ Hồ với tên gọi:“70 năm đồng hành cùng bước anh chân bộ đội cụ Hồ”, đã thu hút hơn 30.000 học sinh tham gia. Các em được cắm trại, hành quân theo chiều dài lịch sử, ôn lại truyền thống anh bộ đội cụ Hồ, tham gia trưng bày, trải nghiệm, tái hiện lịch sử gắn với 10 trại quân sự và bước chân anh bộ đội cụ Hồ qua từng mốc son lịch sử hào hùng của quân đội nhân dân Việt Nam.

Biểu diễn cồng chiêng Tây Nguyên đón khách tại không gian trưng bày văn hóa vùng Trường Sơn - Tây Nguyên thuộc khu trưng bày ngoài trời của Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam

Năm 2013, Bảo tàng phát triển theo hướng mở rộng ra tầm quốc tế khi gắn với đối tượng thợ thủ công. Bằng những nỗ lực kết nối, Bảo tàng đã chính thức trở thành thành viên của Hiệp hội nghề dệt truyền thống Đông Nam Á (ASEAN TTAC). Khởi đầu cho sự kết nối với quốc tế, là hoạt động Hội thảo, trưng bày và trình diễn nghề dệt truyền thống Asean lần thứ IV với chủ đề “Truyền thống, đổi mới, kết nối: Mở ra bước sáng tạo trong nghề dệt truyền thống Asean” từ ngày 15-3 đến ngày 18-3-2013 tại Bảo tàng. Đây là hoạt động thường niên 2 năm một lần do Hiệp hội nghề dệt truyền thống Asean luân phiên tổ chức giữa 10 quốc  gia  thành viên của Hội. Công chúng được tiếp xúc nghệ nhân, hiểu được quy trình dệt, thêu, nhuộm  truyền thống của các dân tộc Việt Nam và các dân tộc ở Đông Nam Á. Quan trọng hơn, hoạt động bảo tàng gắn với thợ thủ công, doanh nghiệp các nước Asean, là cơ hội để các nghệ nhân Việt Nam có thêm cơ hội để mở rộng mạng lưới hợp tác, bảo vệ, phát huy di sản văn hóa gắn kết bảo tồn với nghiên cứu ứng dụng nhằm đưa những giá trị truyền thống mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn trong xã hội đương đại, mở ra sự giao lưu văn hóa, hợp tác quốc tế trong khu vực về bảo vệ phát huy di sản nghề thủ công.

Nhân dịp Festival trà quốc tế lần thứ 3 tại Thái Nguyên, Bảo tàng  tiếp tục cùng nghệ nhân đan lát sử dụng sản phẩm gắn với văn hóa trà, kết hợp văn hóa quốc tế với văn hóa địa phương để thấy hương vị trà trong từng sản phẩm thủ công và văn hóa thưởng trà của mỗi quốc gia; giúp các nhà sản xuất, chế biến trà có cái nhìn sâu rộng hơn khi sản xuất, chế biến trà, đưa sản phẩm ra thị trường rộng lớn hơn.

Năm 2018, tại Bảo tàng đã diễn ra “Tuần văn hóa Indonesia, Malaysia và Việt Nam” với rất nhiều hoạt động: Trưng bày, trình diễn, giao lưu văn hóa; tổ chức các hoạt động giáo dục, trải nghiệm khám phá văn hóa ASEAN, Indonesia, Malaysia và Việt Nam. Hoạt động đã thu hút hàng trăm du khách quốc tế tại Thái Nguyên và hơn 20.000 học sinh, sinh viên các quốc gia tham dự; tiếp cận, khám phá, tìm hiểu các giá trị văn hóa, lịch sử, phong tục tập quán của 54 dân tộc Việt Nam và một số nước ASEAN, qua đó tăng cường mối quan hệ hợp tác hữu nghị và đoàn kết giữa các quốc gia.

Trong quá trình phục vụ công chúng tham quan tại Bảo tàng, mỗi năm có hàng trăm chuyên đề mới phục vụ riêng cho từng đối tượng cụ thể. Vì thế, công chúng ngày càng gắn bó với Bảo tàng. Họ bắt đầu quan tâm tới các hoạt động thường niên của bảo tàng để được đắm mình trong từng trải nghiệm văn hóa. Lượng khách tham quan ngày một tăng lên, đó là những thành công quan trọng, động viên rất nhiều cho Bảo tàng làm tốt hơn nhiệm vụ phục vụ khách tham quan theo chiều sâu và thị hiếu của khách.

Có thể nói các hoạt động trưng bày, trình diễn trong nước và quốc tế của Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam gần đây là những dấu mốc căn bản, dần từng bước làm thay đổi diện mạo của Bảo tàng trong  thực hiện nhiệm vụ bảo tồn di sản văn hóa của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Từ đơn thuần là trưng bày tĩnh, phục vụ nhiệm vụ chính trị, khách tham quan đến Bảo tàng thụ hưởng một chiều, đến nay, Bảo tàng đã có nhiều đổi mới. Công chúng đến với Bảo tàng như được hòa mình vào không gian của di sản,  kết nối với di sản, thực hành di sản để từ đó nâng cao nhận thức về di sản văn hóa, góp phần bảo tồn các giá trị di sản văn hóa các dân tộc Việt Nam. Không chỉ vậy, những hoạt động đổi mới còn góp phần quảng bá, đưa di sản văn hóa các dân tộc Việt Nam đến với bạn bè quốc tế bằng các hoạt động giao lưu, hợp tác, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường giao lưu văn hóa, song hành  giữa truyền thống và đương đại./.

 

Nguồn: thainguyen.gov.vn

 Nghiêm Thị Minh Hằng - Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam