Có những vùng đất, chỉ cần nhắc tên đã gợi lên một hương vị. Với Thái Nguyên, đó là vị trà chát dịu, đượm hậu ngọt. Phía sau hương vị ấy là những đồi chè xanh, bàn tay cần mẫn của người làm nghề và bản sắc văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đưa du khách đến gần những giá trị đó là cách xứ trà làm sâu sắc thêm câu chuyện về mình.
Ngày 30/10/2026, chuyến tàu di sản Hà Nội - Thái Nguyên chính thức được khai trương trong khuôn khổ Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026. Gần 100 đại biểu, trong đó có các Đại sứ, Trưởng cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam cùng phu nhân, phu quân đã tham gia hành trình khám phá vùng đất xứ trà.
Trên hành trình từ Hà Nội đến ga Lưu Xá, du khách vừa thưởng trà, vừa lắng nghe tiếng hát Then, tiếng đàn Tính và những câu chuyện về vùng đất, con người Thái Nguyên. Hương trà quyện trong lời ca, tiếng đàn, mở đầu những cuộc trò chuyện gần gũi giữa những người đồng hành. Từ không gian toa tàu, văn hóa xứ trà đã đến với du khách, khơi gợi niềm háo hức khám phá khi chưa đặt chân tới điểm đến.
Với Phương Ngân, một người con quê Thái Nguyên, điều đáng nhớ là không khí gần gũi tại toa cộng đồng. Chén trà trở thành lời mở đầu cho những cuộc trò chuyện, giúp những người đồng hành thêm gắn kết.
Còn với những vị khách quốc tế, dù chưa thể hiểu hết ý nghĩa từng lời ca, điệu múa, họ vẫn có thể cảm nhận sự phong phú và nét đặc sắc được gửi gắm trong mỗi phần trình diễn. Đại sứ Armenia Suren Baghdasaryan bày tỏ ấn tượng với cách nghệ thuật truyền thống được đưa vào một hành trình trải nghiệm gần gũi, qua đó giúp các vị khách có thêm cảm nhận về văn hóa Việt Nam.
Phu nhân Đại sứ Morocco, bà Quafae Sehhar, cũng hào hứng với chuyến tàu và cơ hội tìm hiểu văn hóa trà. Bên cạnh những trải nghiệm mới mẻ, sự đón tiếp nồng hậu, chu đáo của lãnh đạo tỉnh và người dân Thái Nguyên để lại trong bà nhiều ấn tượng tốt đẹp.
Bà Đinh Thị Minh Huyền, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Canada và Hà Lan đánh giá, việc làm mới hành trình đường sắt bằng cách lồng ghép các hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống là ý tưởng thú vị. Những tiết mục biểu diễn ngay trên toa tàu đã mang đến cho bà cảm nhận khác biệt về loại hình di chuyển vốn quen thuộc. Theo bà, việc kết nối chuyến tàu với các điểm tham quan, tìm hiểu văn hóa địa phương đã tạo thêm sức hấp dẫn cho chuyến đi.
Từ ga Lưu Xá, đoàn đến Hợp tác xã Trà và Du lịch cộng đồng Tiến Yên, xã Tân Cương. Giữa những đồi chè xanh mướt, du khách trải nghiệm hái búp, tìm hiểu quy trình chế biến và thử sao chè thủ công. Những thao tác tưởng chừng đơn giản giúp người tham gia cảm nhận rõ sự công phu để làm nên một tách trà.
Đại sứ Morocco tại Việt Nam Jamale Chouaibi bày tỏ ấn tượng với tiềm năng du lịch của Thái Nguyên, chất lượng trà và sự khéo léo của người làm chè. Ông cho rằng hành trình này là một trải nghiệm độc đáo, có khả năng thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước. Theo ông, với chất lượng và hương vị riêng biệt, trà Thái Nguyên có nhiều triển vọng phát triển.
Đại sứ Nam Phi Vuyiswa Tulelo cũng dành sự quan tâm đặc biệt đến quy trình sản xuất trà. Qua trải nghiệm tại vùng chè, bà cảm nhận rõ sự kiên nhẫn, khéo léo và tinh tế cần có trong từng công đoạn. Bà liên tưởng vị chát ban đầu của trà với những thử thách trong cuộc sống: Phải kiên nhẫn đi qua vị đắng chát mới có thể cảm nhận được vị ngọt hậu. Một cách cảm nhận riêng, nhưng cũng phần nào gợi lên giá trị của nghề chè - đằng sau mỗi sản phẩm là sự bền bỉ, cần mẫn của những người gắn bó với cây chè.
Hành trình khám phá xứ trà tiếp tục tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, nơi lưu giữ gần 50.000 tài liệu, hiện vật gốc, phản ánh đời sống và bản sắc của 54 dân tộc Việt Nam.
Trang phục, nhạc cụ, hoa văn và những vật dụng thường ngày mở ra các câu chuyện về lịch sử, phong tục, đời sống cộng đồng. Cùng với tham quan trưng bày, du khách được tìm hiểu văn hóa ẩm thực qua hoạt động đồ xôi ngũ sắc, thưởng thức hát Then, đàn Tính và các điệu múa dân gian.
Sự tham gia của nghệ nhân, người biểu diễn giúp không gian di sản thêm gần gũi. Qua lời ca, tiếng đàn và những cuộc giao lưu, các giá trị truyền thống được chia sẻ bằng chính tiếng nói của cộng đồng đang gìn giữ, trao truyền di sản.
Đại sứ Nam Phi Vuyiswa Tulelo cho rằng văn hóa và di sản là những nhịp cầu tăng cường hiểu biết giữa các quốc gia. Dù còn rào cản ngôn ngữ, những cuộc gặp gỡ với người dân Thái Nguyên vẫn để lại trong bà nhiều kỷ niệm đáng nhớ.
Từ chuyến tàu đến Bảo tàng, từ những tiết mục nghệ thuật đến trải nghiệm văn hóa cộng đồng, các giá trị truyền thống được giới thiệu trong những không gian gần gũi, thay vì chỉ hiện diện trong hoạt động trưng bày hay những dịp lễ hội. Đây cũng là cách để di sản có thêm cơ hội tiếp cận các nhóm du khách khác nhau, nhất là bạn bè quốc tế.
Thái Nguyên còn mở rộng cách tiếp cận du lịch thông qua các hoạt động thể thao gắn với khám phá thiên nhiên. Ngày 07/11, Thái Nguyên Trail 2026 - Xứ Trà Sơn Cước được tổ chức tại xã La Bằng, đưa người tham gia đến với những cung đường trên sườn Đông Tam Đảo.
Với ba cự ly 5 km, 15 km và 25 km dành cho nam, nữ, giải chạy không chỉ là hoạt động rèn luyện sức khỏe, thử thách sức bền mà còn là hành trình khám phá cảnh quan và đời sống địa phương. Những cung đường đi qua vùng chè, suối Kẹm, đồi chè Cầu Đá và các không gian du lịch cộng đồng tạo nên trải nghiệm kết hợp giữa thể thao, thiên nhiên và văn hóa bản địa.
La Bằng có lợi thế về cảnh quan sườn Đông Tam Đảo, những đồi chè xanh, dòng suối và các điểm du lịch cộng đồng. Việc tổ chức giải chạy tại đây góp phần đưa những lợi thế ấy đến gần hơn với du khách, đồng thời mở ra cơ hội kết nối hoạt động thể thao với các sản phẩm du lịch sẵn có.
Sức hấp dẫn của giải chạy không chỉ dành cho các vận động viên. Người thân đi cùng cũng có thêm lựa chọn tham quan, nghỉ ngơi và trải nghiệm. Các hợp tác xã chè, người dân địa phương chuẩn bị không gian hái chè, sao chè thủ công, thưởng trà để đón khách. Nhờ đó, hành trình của du khách không dừng lại ở vạch xuất phát hay đích đến mà còn mở rộng sang những hoạt động gắn với đời sống thường ngày của người dân.
Bà Nguyễn Thị Hải, đại diện Hợp tác xã Chè La Bằng cho biết địa phương đã chuẩn bị các hoạt động trải nghiệm để du khách có cơ hội tìm hiểu nghề chè, cảm nhận sự công phu trong quá trình làm ra sản phẩm.

Với anh Vũ Đăng Khoa, du khách đến từ Hà Nội, thiên nhiên xanh mát, giao thông thuận tiện và các homestay gần gũi là lý do gia đình lựa chọn La Bằng. Chuyến đi kết hợp vận động với trải nghiệm đời sống nông thôn, có những hoạt động phù hợp cho cả trẻ nhỏ.
Điểm đáng chú ý của mô hình này là khả năng kết nối nhiều nhóm dịch vụ và đối tượng du khách trong cùng một sự kiện. Người tham gia giải chạy có thể trở thành khách tham quan vùng chè; người thân có thể tìm hiểu nghề truyền thống, nghỉ dưỡng tại homestay; các hợp tác xã và hộ kinh doanh địa phương có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm, dịch vụ. Một hoạt động thể thao nhờ vậy có thể tạo thêm sức lan tỏa cho du lịch cộng đồng. Bà Chu Thị Đỗ, Giám đốc Trung tâm Khai thác và Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh, cho biết đơn vị hướng tới từng bước hình thành sản phẩm du lịch thể thao thường niên, gắn với lữ hành, tham quan và giới thiệu sản phẩm địa phương.


Từ chuyến tàu di sản đến cung đường chạy La Bằng, những hoạt động này gợi mở cách khai thác tài nguyên du lịch thông qua trải nghiệm. Để duy trì sức hấp dẫn lâu dài, cần kết nối chặt chẽ các điểm đến, đơn vị lữ hành, doanh nghiệp và cộng đồng; đồng thời nâng chất lượng dịch vụ trong từng hành trình. Theo bà Vũ Thị Thu Hường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phát triển du lịch đường sắt gắn với văn hóa trà là hướng khai thác lợi thế giao thông, tài nguyên và bản sắc địa phương. Kết nối với Hà Nội mở thêm cơ hội đưa khách đến các vùng chè và điểm du lịch của tỉnh.


Một chén trà trên chuyến tàu, một lần thử sao chè ở Tân Cương, một bước chân trên đồi chè La Bằng hay cuộc trò chuyện với người dân bản địa có thể chỉ là những trải nghiệm bình dị. Nhưng khi được tổ chức thành một hành trình có sự kết nối, chúng sẽ góp phần tạo nên dấu ấn riêng cho điểm đến. Du khách không chỉ biết Thái Nguyên qua tên gọi hay sản phẩm trà nổi tiếng, mà còn có cơ hội hiểu thêm về con người, văn hóa và nhịp sống nơi đây.
Để rồi khi rời xứ trà, điều họ mang theo không chỉ là hương vị của một sản phẩm đặc trưng, mà còn là những câu chuyện đã được trực tiếp trải nghiệm. Và chính những du khách ấy có thể trở thành những người tiếp tục lan tỏa hình ảnh Thái Nguyên đến với bạn bè, người thân và những miền đất khác.