Năm 2025 được dự báo là một năm thời tiết diễn biến phức tạp, với những cơn mưa lớn cục bộ xuất hiện bất ngờ, gió giật mạnh, lốc xoáy, dông, sét, lũ quét không nằm trong dự báo thông thường. Những diễn biến thời tiết cực đoan này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dân. Trước thực tế đó, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai nhiều giải pháp quyết liệt theo phương châm “phòng, chống thiên tai từ sớm, từ xa”, nhằm hạn chế tối đa thiệt hại và bảo vệ an toàn cho Nhân dân.
Trong 7 tháng đầu năm, trên địa bàn tỉnh xảy ra nhiều đợt mưa đã làm thiệt hại nhiều tài sản của người dân. (Ảnh CTV)
Chỉ trong 7 tháng đầu năm 2025, trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận nhiều đợt thiên tai với mức độ nghiêm trọng. Các hiện tượng như hạn hán, sụt lún, lũ quét, sạt lở đất xảy ra ở nhiều địa phương. Đặc biệt, vụ sụt lún đất tại xã Kim Lư (nay là xã Na Rì) và lũ quét tại các xã Đồng Phúc, Yến Dương (nay là xã Thượng Minh) đã để lại hậu quả nặng nề: 7 người thiệt mạng, 1 người mất tích, 5 người bị thương, tổng thiệt hại ước tính trên 250 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức tàn phá khốc liệt của thiên tai và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị ứng phó sớm, chủ động.
Nhận thức rõ tính cấp bách, các địa phương trong tỉnh đã đồng loạt triển khai phương án phòng, chống phù hợp với từng vùng, trong đó đặc biệt chú trọng việc di dời người dân ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao, ngập sâu khi mưa lớn kéo dài. Tại những xã thuộc diện nguy cơ cao, chính quyền đã huy động lực lượng tại chỗ, kết hợp với lực lượng dân quân, công an, quân đội để túc trực 24/24 giờ, sẵn sàng hỗ trợ sơ tán khi có lệnh. Đồng thời, địa phương tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo; tăng cường truyền thông về diễn biến thời tiết và hướng dẫn người dân kỹ năng phòng tránh, giảm nhẹ rủi ro thiên tai.
Các biện pháp cụ thể được triển khai đồng bộ từ cơ sở như chằng chống, gia cố nhà cửa; phát quang, tháo dỡ vật cản trên kênh mương, đường giao thông; nạo vét hệ thống thoát nước để tiêu thoát nhanh khi mưa lớn; kiểm tra, chặt tỉa hoặc đốn hạ cây xanh nguy hiểm. Đây là những hoạt động thiết thực giúp giảm nguy cơ thiệt hại khi xảy ra mưa bão, đồng thời nâng cao ý thức tự bảo vệ của người dân.
Cùng với nỗ lực của chính quyền cơ sở, các cơ quan chuyên môn của tỉnh cũng chủ động nhiều phương án. Chi cục Thủy lợi đã tiến hành rà soát, xác định các điểm xung yếu dễ ngập úng, lũ quét, sạt lở đất để cập nhật vào phương án ứng phó sát với tình hình thực tế. Lực lượng thường trực phòng, chống thiên tai tỉnh duy trì chế độ trực ban 24/24 giờ, sẵn sàng vật tư, thiết bị và nhân lực để xử lý tình huống khẩn cấp. Hệ thống thông tin liên lạc giữa các địa phương và tỉnh luôn được đảm bảo thông suốt, giúp việc truyền đạt cảnh báo, chỉ đạo ứng phó được kịp thời.
Lực lượng chức năng di dời người dân xã Nam Hòa, Đồng Hỷ (cũ) ra khỏi vùng ngập sâu nguy hiểm
Ông Nguyễn Văn Bắc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy PCTT-TKCN tỉnh, cho biết: “So với trước đây, công tác ứng phó với thiên tai đã có nhiều bước chủ động về tư duy và hành động. Không để bị động trong công tác phòng chống thiên tai, chúng tôi tập trung dự báo từ sớm và xây dựng các phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro ngay từ đầu mùa mưa bão”. Thường xuyên cập nhật thông tin thời tiết, diễn biến thiên tai từ các cơ quan chuyên môn và truyền đạt kịp thời đến 100% xã, phường, thị trấn. Đồng thời, chúng tôi đã xây dựng các kịch bản ứng phó cụ thể cho từng tình huống, phân công rõ người, rõ việc để khi có thiên tai xảy ra, mọi lực lượng có thể phối hợp nhanh chóng, hiệu quả”. Đối với hệ thống đê điều, các cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra, rà soát, cập nhật phương án hộ đê chi tiết cho từng đoạn tuyến; tổ chức diễn tập, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng lực lượng. Khi có tình huống nguy cấp, phương châm “bốn tại chỗ” - lực lượng tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ được triển khai triệt để, huy động tối đa nguồn lực từ dân quân, công an, quân đội, đoàn thể và người dân.
Đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng, chống thiên tai kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh
Đặc biệt, tỉnh đã xây dựng các phương án ứng phó cụ thể đối với từng loại hình thiên tai. Với bão, các địa phương chủ động nạo vét kênh mương, vận hành sẵn sàng trạm bơm điện để tiêu úng kịp thời; bố trí lực lượng canh gác tại các khu vực thấp trũng, sẵn sàng sơ tán người và tài sản. Đối với lũ quét, sạt lở đất, các tuyến đường vào vùng nguy cơ được kiểm soát chặt chẽ, ngăn không cho người dân qua lại khi thời tiết xấu; đồng thời triển khai các biện pháp cảnh báo trực tiếp tại hiện trường. Công tác kiểm tra, duy tu, bảo dưỡng hệ thống đê điều, cống đập được tiến hành thường xuyên. Bên cạnh giải pháp ngắn hạn, tỉnh cũng chú trọng kế hoạch trung và dài hạn, từng bước kiên cố hóa toàn bộ hệ thống đê điều, lồng ghép công tác quản lý đê với quy hoạch sử dụng đất và phát triển hạ tầng, hướng tới mục tiêu phòng, chống thiên tai bền vững. Ý thức rằng phòng, chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền, tỉnh Thái Nguyên đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ nguy cơ, chủ động tham gia. Các chương trình tập huấn kỹ năng ứng phó được tổ chức ở nhiều xã, phường; thông tin dự báo thời tiết được cập nhật liên tục qua loa truyền thanh, mạng xã hội, tin nhắn điện thoại. Từ đó, cộng đồng dân cư nâng cao khả năng tự bảo vệ và phối hợp hiệu quả với lực lượng chức năng khi có tình huống xảy ra.
Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự chuẩn bị chu đáo từ phương án, phương tiện, thiết bị đến lực lượng ứng cứu, kết hợp với tinh thần chủ động của người dân, Thái Nguyên đang từng bước giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra. Mục tiêu không chỉ là bảo vệ tính mạng, tài sản, mà còn giữ vững ổn định sản xuất, đời sống, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Phòng, chống thiên tai từ sớm, từ xa không chỉ là một khẩu hiệu hành động, mà đã trở thành phương châm xuyên suốt, gắn liền với mọi hoạt động quản lý, điều hành của tỉnh. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, sự chủ động hôm nay chính là nền tảng để Thái Nguyên bảo đảm an toàn cho tương lai.