Những trận mưa lớn kéo dài, lũ quét, ngập úng cục bộ và sạt lở đất trong những năm gần đây cho thấy thiên tai ngày càng diễn biến cực đoan, khó lường. Đối với nhiều khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, nỗi lo mất an toàn trong mùa mưa vẫn luôn hiện hữu. Trước thực tế đó, các cấp chính quyền đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân, đặc biệt tại những khu vực có nguy cơ ngập lụt, sạt lở cao.
Chủ động từ những vùng thường xuyên bị ảnh hưởng
Người dân thôn Lủng Siên, xã Vĩnh Thông vẫn chưa quên những thiệt hại do cơn bão số 11 năm 2025 gây ra. Khi nước lũ dâng cao, 14 ngôi nhà và một điểm trường trong thôn bị ngập sâu, nhiều diện tích hoa màu, vật nuôi bị cuốn trôi hoặc hư hại nặng. Cuộc sống của nhiều hộ dân bị đảo lộn trong thời gian dài. Anh Hoàng Văn Long, người dân thôn Lủng Siên nhớ lại: “Năm ngoái nước lên rất nhanh, người dân không kịp trở tay. Đồ đạc phải chuyển gấp lên chỗ cao, nhiều gia đình thiệt hại lớn. Giờ đây, được sự hỗ trợ của bà con trong thôn và chính quyền địa phương, gia đình tôi đã tạm chuyển sang vị trí cao hơn, chuẩn bị làm nhà mới. Còn các hộ khác chưa tìm được vị trí thích hợp thì chỉ mong khi mưa bão sẽ có thông tin cảnh báo sớm để chủ động phòng tránh và di chuyển người, tài sản đến nơi an toàn”.
Được sự giúp đỡ của bà con trong thôn và các lực lượng chức năng, gia đình anh Hoàng Văn Long, thôn Lủng Siên, xã Vĩnh Thông đã chuyển khỏi khu vực có nguy cơ ngập lụt cao, chuẩn bị làm nhà mớiRút kinh nghiệm từ thực tế đó, ngay từ đầu năm 2026, UBND xã Vĩnh Thông đã xây dựng và ban hành phương án phòng, chống thiên tai với các kịch bản cụ thể cho từng loại hình thiên tai thường xảy ra trên địa bàn. Không chỉ xây dựng phương án tổng thể, địa phương còn ban hành riêng phương án phòng, chống ngập lụt đối với thôn Lủng Siên và phương án phòng, chống sạt lở đất tại các điểm có nguy cơ cao như Nà Cà, Nà Loạn, Thanh Sơn. Đặc biệt, tại thôn Lủng Siên có 13 hộ dân với 45 nhân khẩu nằm trong diện có thể phải di dời khi xảy ra ngập lụt. Từng hộ dân đều được xác định cụ thể địa điểm sơ tán an toàn, từ nhà người thân, hàng xóm đến các lán tạm được chuẩn bị sẵn. Các lực lượng hỗ trợ di dời cũng được phân công rõ nhiệm vụ, bảo đảm sẵn sàng triển khai khi có tình huống khẩn cấp.
Cán bộ UBND xã Vĩnh Thông thường xuyên đến kiểm tra, nhắc nhở người dân thôn Lủng Siên chủ động, sẵn sàng di dời khi có nguy cơ ngập lụtĐồng chí Nguyễn Quốc Hội, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thông cho biết: Ngay từ đầu năm, UBND xã đã phê duyệt phương án phòng, chống thiên tai năm 2026, lựa chọn các loại hình thiên tai thường xảy ra để xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp. Mỗi thành viên Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, các ngành, đoàn thể đều được giao nhiệm vụ cụ thể. Đối với từng hộ dân trong vùng nguy cơ, địa phương đã xây dựng phương án hỗ trợ và di dời rõ ràng nhằm bảo đảm an toàn cao nhất cho người dân.
Nếu như tại xã Vĩnh Thông, trọng tâm là xây dựng các phương án ứng phó cụ thể theo từng tình huống, thì tại xã Văn Lang, địa phương đang tập trung triển khai giải pháp lâu dài nhằm bảo đảm an toàn cho người dân thông qua việc xây dựng khu dân cư mới cho các hộ dân thôn Kim Vân tại khu vực an toàn hơn.
Bước vào mùa mưa bão năm nay, nhiều hộ dân tại thôn Kim Vân vẫn mang tâm trạng thấp thỏm mỗi khi xuất hiện những đợt mưa lớn kéo dài. Đây là khu vực nhiều năm liên tiếp chịu ảnh hưởng của ngập úng do địa hình thấp trũng. Đồng chí Đinh Văn Hướng, Bí thư Chi bộ thôn Kim Vân cho biết: Mỗi khi có mưa lớn kéo dài, một số khu vực trong thôn lại xảy ra ngập cục bộ, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của người dân. Bà con trong thôn đang mong ngóng từng ngày được bố trí đến nơi ở mới an toàn hơn để yên tâm ổn định cuộc sống.
Khu ổn định dân cư vùng ngập lụt do ảnh hưởng của cơn bão số 11 tại thôn Kim Vân, xã Văn Lang đang được đẩy nhanh tiến độ thi côngĐáp ứng nguyện vọng của người dân, UBND xã Văn Lang đang tích cực phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai Dự án Xây dựng khu ổn định dân cư vùng ngập lụt do ảnh hưởng của cơn bão số 11 tại thôn Kim Vân. Dự án được triển khai nhằm bố trí đất ở cho 42 hộ dân, gồm 25 hộ bị ngập hoàn toàn, 13 hộ thuộc khu vực bán ngập, 4 hộ có nguy cơ sạt lở đất và các công trình công cộng phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Đồng chí Nông Thị Diệp, Chủ tịch UBND xã Văn Lang cho biết: Đến nay, địa phương đã hoàn thành công tác rà soát đối tượng, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; ban hành các quyết định thu hồi đất, giao đất cho chủ đầu tư theo quy định; đồng thời hoàn thiện phương án tận dụng lâm sản trên diện tích rừng tự nhiên thuộc phạm vi dự án. Các nhà thầu cũng đang tập trung máy móc, nhân lực để đẩy nhanh tiến độ thi công Dự án.
Chủ động ứng phó từ sớm
Từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 5 đợt thiên tai, làm 1 người chết, 6 người bị thương, thiệt hại về tài sản ước tính trên 59,8 tỷ đồng. Trước diễn biến phức tạp của thiên tai, Thái Nguyên đã và đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm. Hiện, toàn tỉnh đã nâng cấp 89 trạm quan trắc mưa tự động và 31 trạm đo mưa được kiểm định, cung cấp dữ liệu theo thời gian thực phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai. Cùng với đó, công tác tập huấn, diễn tập được tăng cường. Từ đầu năm đến nay, tỉnh đã tổ chức 15 lớp tập huấn tại các xã, phường về kỹ năng ứng phó, xử lý tình huống cho lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai ở cơ sở.
Công ty TNHH Một thành viên Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Bắc Kạn luôn chủ động điều tiết, xả lũ hồ Nặm Cắt để phòng chống lụt bãoTỉnh cũng đã xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030 với nhiều dự án trọng điểm liên quan đến phòng, chống thiên tai như nâng cấp hồ đập, xây dựng kè chống sạt lở sông Cầu, xây dựng bản đồ ngập lụt, kiểm định an toàn đập và các công trình thủy lợi trọng yếu. Nhiều công trình cấp bách đang được triển khai nhằm tăng khả năng chống chịu trước thiên tai, như các dự án chống ngập úng khu vực đô thị, nâng cấp hệ thống đê điều, gia cố các vị trí xung yếu có nguy cơ sạt lở cao.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, thiên tai có xu hướng gia tăng cả về tần suất và mức độ ảnh hưởng, việc bảo đảm an toàn cho người dân tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm của các cấp, ngành và địa phương. Sự chủ động trong phòng ngừa, cảnh báo, di dời dân cư và đầu tư hạ tầng phòng, chống thiên tai không chỉ góp phần giảm thiểu thiệt hại trước mắt mà còn tạo nền tảng để xây dựng các cộng đồng dân cư an toàn, thích ứng hiệu quả với thiên tai trong tương lai.