Sau hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn, một không gian phát triển mới đã được mở ra với quy mô lớn hơn, nguồn lực phong phú hơn và dư địa tăng trưởng rộng lớn hơn. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, tiềm năng dù lớn đến đâu cũng khó có thể trở thành lợi thế cạnh tranh nếu thiếu những cơ chế, chính sách phù hợp để khơi thông nguồn lực và dẫn dắt phát triển. Vì vậy, việc xây dựng hệ thống chính sách hỗ trợ phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Sau hợp nhất, Thái Nguyên đã sớm định vị thương hiệu du lịch "Hồ trên núi - Trà trong mây" (Ảnh: Hồ Ba Bể thơ mộng trong mây)Từ không gian phát triển mới đến yêu cầu mới về tư duy phát triển du lịch
Việc Quốc hội quyết nghị sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số của hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn thành tỉnh Thái Nguyên mới đã tạo nên một vùng địa lý - văn hóa đặc biệt quan trọng ở khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Đây không đơn thuần là sự cộng gộp về diện tích hay dân số, mà là sự hội tụ của các nguồn lực tự nhiên, lịch sử, văn hóa và con người. Từ vùng chè nổi tiếng Tân Cương, La Bằng, Trại Cài đến hồ Ba Bể; từ Khu di tích quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn đến hệ thống các di tích lịch sử, hang động, thác ghềnh, rừng đặc dụng; từ văn hóa trà Thái Nguyên đến bản sắc độc đáo của cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông..., tất cả đã tạo nên một chỉnh thể du lịch giàu bản sắc và có khả năng cạnh tranh cao.
Trong bối cảnh ngành du lịch đang chuyển dịch mạnh theo hướng trải nghiệm, sinh thái, cộng đồng và phát triển xanh, những giá trị đó càng trở nên quý giá. Không nhiều địa phương cùng lúc sở hữu hệ sinh thái tài nguyên đa dạng như Thái Nguyên hiện nay: Du lịch lịch sử cách mạng, du lịch văn hóa, du lịch tâm linh, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và du lịch thể thao mạo hiểm. Tuy nhiên, kinh nghiệm phát triển ở nhiều địa phương cho thấy, yếu tố quyết định đưa du lịch cất cánh phải là tư duy phát triển và hệ thống chính sách đủ sức dẫn dắt các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư, khai thác và phát huy hiệu quả những tiềm năng sẵn có.
Du khách chụp ảnh check in tại cơ sở lưu trú tại thôn Cốc Tộc, xã Ba BểThẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn
Theo thống kê, giai đoạn 2021 - 2025, tổng lượng khách du lịch đến tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn trước hợp nhất đạt gần 19 triệu lượt, tổng doanh thu hơn 16 nghìn tỷ đồng. Những kết quả đó khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của du lịch trong cơ cấu kinh tế địa phương, đồng thời cho thấy sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền đối với lĩnh vực này. Tuy vậy, nếu đặt trong tương quan với tiềm năng và vị thế của tỉnh sau hợp nhất, những kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng. Nhiều khu, điểm du lịch chưa phát huy hết giá trị. Sản phẩm du lịch còn thiếu tính khác biệt và chiều sâu. Hạ tầng du lịch ở nhiều địa bàn chưa đồng bộ. Khả năng liên kết giữa các điểm đến còn hạn chế. Hoạt động quảng bá, xúc tiến chưa đủ sức tạo dựng hình ảnh nổi bật trên bản đồ du lịch quốc gia. Chất lượng nguồn nhân lực du lịch chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Đáng chú ý hơn, không ít địa phương sở hữu tài nguyên đặc sắc nhưng chưa thu hút được nguồn lực đầu tư. Nhiều mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp còn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, đào tạo nhân lực và xây dựng sản phẩm. Đây chính là những "điểm nghẽn" cần được tháo gỡ bằng chính sách.
Phát triển du lịch cộng đồng không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, mà còn là giải pháp để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc và rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các vùng miền (Ảnh: Người dân Điểm du lịch cộng đồng xóm Mỏ Gà, xã Võ Nhai bảo tồn điệu múa sạp trở thành một sản phẩm du lịch đặc sắc)Chính sách phải thực sự là động lực phát triển
Trong quá trình phát triển, thực tiễn đã chứng minh rằng nơi nào có cơ chế phù hợp, nơi đó sẽ tạo được sức bật mới. Du lịch cũng không nằm ngoài quy luật đó. Việc xây dựng nghị quyết của HĐND tỉnh quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2030 vì vậy cần được đặt trong tư duy kiến tạo phát triển, lấy chính sách làm công cụ để dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực xã hội.
Bà Hà Thị Bích Hồng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết: Chúng tôi xác định điều quan trọng là các chính sách phải xuất phát từ thực tiễn phát triển của địa phương, giải quyết đúng những vấn đề đang đặt ra và tạo được động lực mới cho cả nhà đầu tư lẫn người dân. Trọng tâm cần hướng tới là hỗ trợ phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với lợi thế riêng có của tỉnh; thúc đẩy du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp; hỗ trợ chuyển đổi số trong hoạt động du lịch; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tăng cường xúc tiến, quảng bá và xây dựng thương hiệu du lịch Thái Nguyên.
Biến tiềm năng thành động lực
Mục tiêu cuối cùng của chính sách không chỉ là tăng số lượng khách du lịch hay doanh thu dịch vụ. Điều quan trọng hơn là tạo ra những giá trị gia tăng mới cho nền kinh tế địa phương. Du lịch phát triển sẽ kéo theo sự phát triển của thương mại, dịch vụ, nông nghiệp, giao thông vận tải, công nghiệp văn hóa và nhiều lĩnh vực khác. Đây cũng là ngành kinh tế có khả năng tạo việc làm lớn, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt ở khu vực miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cùng với đó, phát triển du lịch còn là giải pháp hữu hiệu để bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ cảnh quan môi trường và quảng bá hình ảnh địa phương.
Sau hợp nhất, Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội hiếm có để tái định vị thương hiệu du lịch của mình trên bản đồ du lịch Việt Nam. Khi thể chế được hoàn thiện, nguồn lực được khơi thông và các chủ thể phát triển được trao thêm động lực, du lịch Thái Nguyên sẽ có điều kiện bứt phá mạnh mẽ hơn, từng bước trở thành ngành kinh tế quan trọng, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.