Tăng trưởng xanh ở Lâm Đồng gắn với yêu cầu kiểm soát ô nhiễm, giảm phát thải và bảo vệ hệ sinh thái trước áp lực từ đô thị hóa, sản xuất, khai khoáng.
Áp lực môi trường tăng theo phát triển
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, quá trình đô thị hóa nhanh cùng hoạt động khai thác bauxite, titan, sản xuất vật liệu xây dựng và gia tăng phương tiện giao thông đang tạo áp lực lớn lên môi trường. Nhiều khu vực đô thị, khu công nghiệp và tuyến giao thông lớn đã xuất hiện nguy cơ ô nhiễm bụi cục bộ, đặc biệt là bụi mịn.
Sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao và đô thị hóa đang đặt ra nhiều yêu cầu trong công tác quản lý môi trường tại Lâm Đồng.
Áp lực môi trường cũng xuất hiện trong sản xuất nông nghiệp, khi diện tích nông nghiệp công nghệ cao của tỉnh đã vượt 107.000ha, kéo theo nhu cầu lớn về nước tưới, phân bón và hóa chất phục vụ sản xuất.
Ở lĩnh vực đất đai, tỉnh ghi nhận dấu hiệu thoái hóa đất tại một số vùng sản xuất chuyên canh do tồn dư phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Hoạt động khai khoáng cũng tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm đất và nước ngầm nếu không được kiểm soát chặt.
Cùng với không khí và đất đai, môi trường nước cũng đối mặt nhiều thách thức. Dù chất lượng nước mặt tại phần lớn sông hồ vẫn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất sau xử lý, nhiều khu dân cư và cơ sở sản xuất chưa có hệ thống thu gom nước thải đồng bộ.
Tình trạng nước thải sinh hoạt xả trực tiếp ra môi trường vẫn xảy ra tại một số nơi. Nguồn nước ngầm ở nhiều khu vực có dấu hiệu suy giảm vào mùa khô, trong khi vùng ven biển bắt đầu chịu tác động của xâm nhập mặn.
Từ không khí, đất đai đến nguồn nước, các áp lực môi trường đặt ra yêu cầu lớn hơn về hạ tầng xử lý. Mỗi ngày, Lâm Đồng phát sinh hơn 2.500 tấn rác nhưng tỷ lệ thu gom xử lý mới đạt gần 87%, phần lớn xử lý bằng chôn lấp.
Những cánh rừng tại Lâm Đồng là nền tảng quan trọng trong định hướng bảo vệ hệ sinh thái và phát triển xanh.
Trong khi đó, toàn tỉnh hiện có hơn 1,1 triệu ha rừng, tỷ lệ che phủ gần 46%, cao hơn mức trung bình cả nước. Rừng giữ vai trò điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và bảo tồn đa dạng sinh học cho khu vực.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên, bảo vệ môi trường không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý nhà nước mà phải trở thành thói quen trong đời sống và sản xuất của mọi người dân. Từ thực tế này, Lâm Đồng xác định bảo vệ môi trường là nền tảng cho phát triển bền vững, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.
Kiểm soát nguồn thải và giảm phát thải
Giai đoạn 2026 - 2030, Lâm Đồng đặt mục tiêu cải thiện chất lượng không khí, nước, đất và hệ sinh thái, đồng thời tăng năng lực ứng phó biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính.
Đến năm 2030, 100% khu công nghiệp đang hoạt động phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn. Các cụm công nghiệp hoàn thiện hạ tầng xử lý nước thải theo quy định. Tỉnh cũng yêu cầu 100% nguồn thải lớn lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, kiểm soát chặt bụi mịn và duy trì chất lượng không khí đô thị đạt chuẩn quốc gia.
Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày đang tạo thêm áp lực cho công tác thu gom, xử lý môi trường tại Lâm Đồng.
Trên lĩnh vực chất thải, Lâm Đồng đặt mục tiêu tỷ lệ thu gom đạt tối thiểu 95% tại đô thị và 90% ở nông thôn, giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 20%, đồng thời thúc đẩy tái chế và thu hồi năng lượng từ rác, duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 46,2% và giảm ít nhất 16% phát thải khí nhà kính so với kịch bản phát triển thông thường.
Để thực hiện các mục tiêu trên, Lâm Đồng triển khai nhiều nhóm giải pháp từ hoàn thiện chính sách, đầu tư hạ tầng đến chuyển đổi số trong quản lý môi trường. Trong đó, lĩnh vực không khí được siết chặt kiểm soát phát thải từ công nghiệp, giao thông, khai khoáng và xây dựng. Các cơ sở có nguy cơ ô nhiễm cao phải lắp đặt hệ thống quan trắc khí thải tự động và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý.
Cùng với kiểm soát khí thải, tỉnh ưu tiên đầu tư hệ thống thu gom và xử lý nước thải tại đô thị, khu dân cư tập trung và khu công nghiệp. Các lưu vực sông, hồ chứa và vùng ven biển được tăng cường giám sát nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm lan rộng và bảo đảm an ninh nguồn nước.
Ở lĩnh vực đất đai, tỉnh tập trung kiểm soát hoạt động khai thác khoáng sản, xử lý ô nhiễm tại bãi chôn lấp và khu công nghiệp, đồng thời thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn để giảm áp lực lên tài nguyên đất.
Đối với rác thải sinh hoạt, Lâm Đồng triển khai phân loại rác tại nguồn, đầu tư công nghệ tái chế và thu hồi năng lượng, từng bước giảm tỷ lệ chôn lấp. Các hoạt động vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại cũng được giám sát bằng hệ thống điện tử nhằm ngăn chặn đổ thải trái phép.
Các hoạt động trồng, phục hồi rừng đang được triển khai nhằm bảo vệ hệ sinh thái và nâng tỷ lệ che phủ rừng tại Lâm Đồng.
Trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên, tỉnh Lâm Đồng ưu tiên phục hồi rừng tự nhiên, phục hồi hệ sinh thái sau khai thác khoáng sản và bảo vệ các khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao. Tỉnh cũng mở rộng hệ thống quan trắc môi trường tự động đối với không khí, nước mặt, nước biển và nước thải công nghiệp.