CLB môi trường nhí Bình Phước 1 (Đà Nẵng) là một trong số ít mô hình bền bỉ, duy trì việc thu gom, phân loại rác tại khu dân cư suốt nhiều năm.
"Đội quân nhí" giảm rác
Đều đặn mỗi cuối tuần, các em nhỏ trong Câu lạc bộ (CLB) môi trường nhí tại khu dân cư Bình Phước 1, phường Hải Châu (TP. Đà Nẵng) lại cùng nhau đẩy xe đi khắp các ngõ xóm để thu gom phế liệu như chai nhựa, giấy vụn, thùng bìa các tông, mang về phân loại và gây quỹ. Hoạt động tưởng chừng giản dị ấy không chỉ góp phần làm sạch khu phố mà còn trở thành một mô hình phân loại rác tại nguồn bền bỉ hiếm có, được duy trì xuyên suốt gần một thập kỷ.
Suốt 7 năm nay, đều đặn mỗi tuần, ông Phạm Công Lương cùng các em đi từng ngõ xóm thu gom chai nhựa, giấy vụn.
Ông Phạm Công Lương, Bí thư Chi bộ khu dân cư Bình Phước 1 cho biết, CLB được hình thành từ năm 2019, xuất phát từ mong muốn xây dựng ý thức sống bền vững cho thế hệ trẻ. Từ vài em ban đầu, đến nay CLB đã thu hút gần 20 em nhỏ từ 6-12 tuổi tham gia thường xuyên. Không chỉ dừng lại ở hoạt động thu gom, các em còn dần hình thành kỹ năng phân loại rác, coi đây là thói quen trong sinh hoạt hằng ngày.
Để đưa hoạt động của CLB đi vào nề nếp như bây giờ, ông Phạm Công Lương đã kiên trì và tuyên truyền ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường đến học sinh và gia đình của các em. Ban đầu các thành viên của CLB chưa quen biết nhau, chưa hiểu được công việc phân loại rác cũng như mục đích, ý nghĩa của công việc này.
Nhiều phụ huynh e ngại cho con mình tham gia bởi sợ ảnh hưởng tới sức khỏe và việc học tập của các cháu. Nhưng sau đó, họ thấy hoạt động của CLB bài bản, được trang bị áo quần bảo hộ đầy đủ.
Cùng với đó, công việc này cũng giúp các em nhỏ tăng cường kết nối thực, đồng thời thông tin quỹ được công khai… nên nhiều phụ huynh đã cho con tham gia. Có gia đình còn cho cả 3 con tham gia. Đặc biệt, khi trẻ nhỏ tham gia thì gần như 100% phụ huynh ủng hộ và hưởng ứng.
Theo ông Lương, điều quan trọng nhất không phải là số tiền thu được mà là sự thay đổi nhận thức. “Các cháu hiểu được lợi ích của việc thu gom, phân loại rác thì tự giác làm. Đi đâu, từ siêu thị đến khu vui chơi, các cháu cũng chủ động mang về chai nhựa, giấy vụn để góp vào CLB”, ông chia sẻ.
Hoạt động của CLB đã tạo hiệu ứng lan tỏa rõ rệt trong cộng đồng.
Với các thành viên nhỏ tuổi, CLB không chỉ là nơi tham gia hoạt động môi trường mà còn là không gian trải nghiệm. Em Trần Vy Anh, học sinh lớp 6 Trường THCS Trưng Vương cho biết đã gắn bó với CLB 4 năm. Mỗi thứ Bảy, Vy Anh cùng các bạn trong khu phố đi thu gom, phân loại rác, góp phần bảo vệ môi trường. Nhờ tham gia CLB, em có thêm kỹ năng phân loại rác, cùng gia đình thực hiện phân loại rác tại nguồn và không sử dụng đồ dùng nhựa một lần.
“Chiều cuối tuần nào em cũng háo hức đi thu gom rác thải, ve chai cùng các anh chị. Sau đó chúng em được cùng nhau chơi cầu lông ở sân bóng. Mỗi lần đẩy xe qua các nhà dân, các cô chú đều vui vẻ, khiến tụi em càng thích hoạt động này hơn”, Vy Anh chia sẻ.
Cần sự kiên trì và đồng bộ để duy trì
Không dừng ở phạm vi một nhóm nhỏ, hoạt động của CLB đã tạo hiệu ứng lan tỏa rõ rệt trong cộng đồng. Từ chỗ bỏ chung rác sinh hoạt, nhiều hộ dân nay chủ động giữ lại chai nhựa, lon, giấy để chờ CLB thu gom. Bà Nguyễn Thị Hồng, một người dân trong khu phố cho biết, thấy các em nhỏ nhiệt tình tham gia, người lớn cũng thay đổi thói quen, tích cực phân loại rác và hạn chế sử dụng túi nilon.
Sau gần 7 năm, CLB đã tích lũy được hơn 300 triệu đồng phục vụ cộng đồng từ việc bán rác tài nguyên.
Hiệu quả của mô hình thể hiện trên nhiều phương diện. Với hơn 100 hộ, hơn 400 nhân khẩu, khu dân cư Bình Phước 1 phát sinh lượng rác khá lớn. Việc thu gom, phân loại rác tài nguyên không chỉ giúp khu phố sạch đẹp hơn mà còn tạo nguồn quỹ để chăm lo cho thiếu nhi, tổ chức các hoạt động như Tết Thiếu nhi 1/6, Trung thu, hỗ trợ học sinh khó khăn. Đáng chú ý, sau gần 7 năm, CLB đã tích lũy được hơn 300 triệu đồng phục vụ cộng đồng.
Theo ông Phạm Công Lương, trước đây công tác môi trường cũng được triển khai nhưng hiệu quả chưa cao. Từ khi có CLB môi trường nhí, hoạt động lan tỏa mạnh, 100% hộ dân tham gia, việc phân loại rác tại nguồn dần đi vào nề nếp. Tuy vậy, ông cũng nhìn nhận đây vẫn là việc khó khi lượng rác ngày càng nhiều và đa dạng, đòi hỏi sự kiên trì và đồng bộ từ cơ sở.
“Từ thực tế triển khai, ông cho rằng cần có thêm các chính sách khuyến khích như điểm thu gom, cơ chế hỗ trợ, động viên các hộ phân loại rác. Đặc biệt, vai trò của hệ thống cơ sở từ bí thư chi bộ, tổ trưởng dân phố đến ban công tác Mặt trận là yếu tố then chốt để vận động người dân tham gia. Nếu chỉ dừng ở kêu gọi từ cấp trên mà thiếu sự chuyển động ở cơ sở, hiệu quả sẽ không bền vững”, ông Lương chia sẻ.
CLB môi trường nhí Bình Phước 1 là một trong số ít mô hình duy trì hoạt động suốt 7 năm.
Có thể thấy, trong bối cảnh Đà Nẵng đã sớm triển khai chủ trương phân loại chất thải rắn sinh hoạt, không phải địa phương nào cũng duy trì được mô hình lâu dài. CLB môi trường nhí Bình Phước 1 là minh chứng cho cách làm bền bỉ, bắt đầu từ những việc nhỏ, từ thế hệ trẻ cùng sự tâm huyết và vai trò dẫn dắt của người đứng đầu để tạo thay đổi từ gốc rễ.
Từ những bước chân nhỏ, một nếp sống xanh đang dần hình thành. Khi ý thức được gieo từ sớm, những “hạt mầm” hôm nay chính là nền tảng cho một thế hệ công dân sống văn minh, góp phần xây dựng đô thị Đà Nẵng ngày càng xanh - sạch - bền vững trong tương lai.