Khuân Bang đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng từ bản sắc dân tộc Tày
Giữa không gian thanh bình của núi đồi và những nếp nhà sàn truyền thống dân tộc Tày, thôn Khuân Bang, xã Chợ Mới, tỉnh Thái Nguyên đang từng bước khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng. Không chỉ mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân, mô hình này còn góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Tày.
Nằm cách tuyến cao tốc Thái Nguyên – Chợ Mới khoảng 4 km, Khuân Bang sở hữu cảnh quan còn nguyên nét mộc mạc với núi đồi, cánh đồng, suối nhỏ, cùng những ngôi nhà sàn truyền thống được cải tạo phù hợp với điều kiện sinh hoạt hiện đại. Không gian yên bình cùng bản sắc văn hóa được gìn giữ là lợi thế để địa phương phát triển du lịch trải nghiệm.
Những năm gần đây, một số hộ dân đã mạnh dạn chuyển hướng sang làm du lịch cộng đồng. Ngoài dịch vụ lưu trú, người dân còn phục vụ ẩm thực truyền thống, tổ chức biểu diễn văn nghệ dân tộc và xây dựng các hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống bản địa.
Là một trong những hộ tiên phong, anh Dương Văn Đạt, chủ Homestay Đạt Oanh cho biết, trước đây gia đình chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa, trồng keo và sản xuất nông nghiệp, thu nhập ổn định nhưng không cao. Khi địa phương được định hướng phát triển du lịch cộng đồng từ năm 2023, anh quyết định đầu tư xây dựng homestay. Sau gần hai năm hoàn thiện, cơ sở lưu trú có khả năng đón khoảng 38 khách đã bắt đầu phục vụ nhiều đoàn khách trong và ngoài tỉnh.
Khung cảnh yên bình của thôn Khuân Bang với những nếp nhà nằm xen giữa cánh đồng và núi đồi, tạo lợi thế phát triển du lịch cộng đồng.
Những ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày được gìn giữ, góp phần phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa.
Theo anh Đạt, thu nhập từ kinh doanh homestay, dịch vụ ăn uống và trải nghiệm mang lại hiệu quả cao hơn so với chỉ làm nông nghiệp. Du khách đến Khuân Bang không chỉ nghỉ dưỡng, mà còn có thể câu cá, thu hoạch dưa hấu, dưa lê, hái rau xanh, tìm hiểu hoạt động sản xuất nông nghiệp và thưởng thức các sản phẩm OCOP của địa phương. Nhờ đó, nhiều nông sản của người dân có thêm đầu ra, giá trị sản xuất cũng được nâng lên.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để du lịch cộng đồng phát triển bền vững, điều quan trọng không chỉ là có vài homestay, hay một số dịch vụ đơn lẻ. Bản chất của du lịch cộng đồng là người dân cùng tham gia, cùng hưởng lợi và cùng gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Khi cả cộng đồng trở thành chủ thể, mỗi ngôi nhà, mỗi cánh đồng, mỗi làn điệu dân ca hay món ăn truyền thống đều có thể trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn.
Du khách nghỉ dưỡng tại homestay mang kiến trúc nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày ở Khuân Bang.
Đồng bào dân tộc Tày biểu diễn múa sạp, mang đến cho du khách những trải nghiệm văn hóa đặc sắc tại thôn Khuân Bang, xã Chợ Mới, tỉnh Thái Nguyên.
Đánh giá về tiềm năng của Khuân Bang, bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Xúc tiến phát triển du lịch Thái Nguyên cho biết, địa phương mới ở giai đoạn đầu phát triển du lịch cộng đồng nhưng đã hình thành những dịch vụ cơ bản như lưu trú, ẩm thực, văn hóa, văn nghệ và các hoạt động trải nghiệm phục vụ du khách.
Theo bà Đỗ, với cảnh quan thiên nhiên trong lành, không gian yên tĩnh cùng sự thân thiện, hiếu khách của người dân, Khuân Bang không chỉ phù hợp với khách du lịch trong nước mà còn có khả năng thu hút dòng khách quốc tế yêu thích trải nghiệm văn hóa bản địa và nghỉ dưỡng giữa thiên nhiên.
"Du lịch là một lĩnh vực kinh tế. Khi người dân tham gia làm du lịch sẽ có thêm nguồn thu nhập bên cạnh sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, hoạt động này còn góp phần tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP, nâng cao nhận thức của người dân về phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa", bà Đỗ nhấn mạnh.
Để khai thác hiệu quả hơn nữa những lợi thế sẵn có, Khuân Bang cần tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm du lịch theo hướng gắn với văn hóa dân tộc Tày, nghề truyền thống, nông nghiệp trải nghiệm và đời sống sinh hoạt của người dân. Cùng với đó là tăng cường kết nối với các điểm đến trong khu vực để hình thành những tour, tuyến du lịch có chiều sâu, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Hiện nay, tỉnh Thái Nguyên đang triển khai Đề án phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời nghiên cứu nhiều chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng. Đây được xem là động lực quan trọng giúp các địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, biến những giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực phát triển kinh tế.
Với cảnh quan thiên nhiên còn nguyên sơ, bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào Tày và sự đồng hành của chính quyền địa phương, Khuân Bang đang đứng trước cơ hội trở thành điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn của Thái Nguyên. Khi người dân thực sự trở thành chủ thể của quá trình phát triển, du lịch không chỉ góp phần nâng cao thu nhập mà còn tạo động lực để gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ mai sau.