Từ khoảng giữa tháng Hai âm lịch, ở các chợ miền núi, trên các tài khoản bán đồ ẩm thực online, xuất hiện một món ăn hấp dẫn chỉ có theo mùa: Bánh trứng kiến.
Bánh trứng kiến thường bắt đầu vào khoảng mùng 10 tháng Hai, kết thúc vào cuối tháng Ba (âm lịch)
Bánh trứng kiến có từ bao giờ? Chưa có tài liệu nào khẳng định rõ ràng. Nhưng bánh trứng kiến thường bắt đầu vào khoảng mùng 10 tháng Hai, kết thúc vào cuối tháng Ba (âm lịch). Lúc này, trên những cánh rừng phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên, trong những ổ kiến đen lắt lẻo trên chạc cây, trứng bắt đầu chín. Nhìn những hạt trứng mẩy tròn trắng muốt, chứa căng chất bổ, người thợ rừng biết đây là thời điểm thu hoạch tốt nhất. Họ khéo léo bứng tổ đưa xuống mặt đất. Đặt vào tấm ni lông hoặc chiếc thúng, họ kiên nhẫn gõ nhẹ cho trứng kiến rơi ra ngoài. Thành phẩm có thể làm nhân nem, đúc trứng gà, xào hành, đồ xôi…
Gian bếp nhà Noọng, tổ 15, phường Phan Đình Phùng những ngày này thơm nức mùi hành phi, mùi bột nếp, mùi lá vả. Bốn người lớn luôn tay. Người luôn chân rửa lá, người chia bột, người bóc hành, đặt nồi hấp. Mẻ bánh dỡ ra mẹt còn nóng hổi đã có shipper đến mang đi. Làm ra chiếc bánh không khó nhưng nhiều công đoạn. Trước hết là phải trèo cây hái lá. Bánh trứng kiến ưa nhất gói bằng lá vả. Thiên nhiên thật tinh tế khi cho lá vả thời điểm này vừa độ dẻo mềm. Chị Đào người gầy nhỏ nhưng leo cây hái lá thoăn thoắt. Cây vả trong đô thị không thiếu và người ta cho hái không lấy tiền, cũng bớt được khoản chi phí vào chiếc bánh.
Chiếc bánh ngậy mùi nếp, mùi lửa, mùi núi rừng hiền hậu là ân huệ thiên nhiên ban tặng cho bản đồ ẩm thực Thái Nguyên
Chị Yên, chủ bếp Noọng thoăn thoắt chia bột ra thành từng nắm nhỏ. Một cân bột ớt chia được 8 cái bánh để sẵn lên mẹt. Hành khô vừa bóc xong, rửa sạch, băm nhỏ, cho lên chảo mỡ đảo vàng săn, thơm ngào ngạt thì cho thịt lợn vai vào đảo, thịt chín thì cho trứng kiến vào đảo nhanh tay, nêm nếm dầu hào, mì chính, bột canh vừa vặn, múc ra chiếc rây sắt cho chảy bớt mỡ. Nhân làm xong thì thúng lá vả non xanh cũng tước cọng, rửa sạch sẵn sàng. Nhân nhồi lòng bột, vây kín lại, cuộn lớp lá non, rồi bọc thêm lớp nữa bằng lá già hơn. Chiếc nồi đồng trên bếp nước sôi sùng sục, bánh xếp lên vỉ sắt hấp cách thủy chừng 30 phút là chín. Chưa ngơi tay uống cốc nước thì có điện thoại đặt lấy thêm trăm chiếc bánh, chị Yên lại tất tưởi chuẩn bị cho mẻ bánh mới.
Vừa làm vừa trò chuyện, chị Yên cho biết từ ngày trứng kiến vào mùa, nhà chị mỗi ngày làm khoảng 200 - 300 chiếc bánh, giao trong tỉnh và gửi đi tỉnh ngoài. Bánh bán lẻ tại nhà hàng 17 nghìn đồng/cái, giao buôn 16 nghìn đồng, lãi khoảng 5 nghìn đồng (chưa tính công, củi và lá bánh). Để có chiếc bánh ngon, theo chị Yên, là cần đảo hành, thịt, trứng kiến cho ngả màu vàng, tuy hao nguyên liệu nhưng nhân bánh sẽ đậm vị hơn.
Mùa trứng kiến không dài và bánh trứng kiến kén người ăn (không phù hợp với người dị ứng côn trùng), nhưng chiếc bánh ngậy mùi nếp, mùi lửa, mùi núi rừng hiền hậu là ân huệ thiên nhiên ban tặng cho bản đồ ẩm thực Thái Nguyên.