Giữa non xanh, nước biếc của vùng hồ Ba Bể, những món ăn dân dã được chế biến từ sản vật núi rừng, sông suối đã tạo nên bức tranh ẩm thực đặc sắc. Không chỉ mang hương vị riêng, mỗi món ăn còn thể hiện sự tinh tế, khéo léo và tấm lòng hiếu khách của người dân vùng cao, góp phần làm cho hành trình khám phá Ba Bể của du khách thêm trọn vẹn và đáng nhớ.
Cá nướng, tôm nướng là món ẩm thực đặc trưng vùng hồ Ba Bể
Văn hóa ẩm thực vùng hồ Ba Bể gắn liền với đời sống sản xuất, điều kiện tự nhiên và tập quán sinh hoạt của các dân tộc Tày, Nùng, Dao… Chính sự mộc mạc ấy đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, khiến ai từng thưởng thức một lần đều khó quên.
Món cá hồ Ba Bể được chế biến sạch, kẹp vào thanh tre, nướng trên than hồng giữ nguyên hương vị thơm ngon
Nổi bật trong số các món ăn đặc sản phải kể đến cá nướng, tôm nướng hồ Ba Bể, món ăn được nhiều du khách yêu thích. Những con cá mương nhỏ bé, chỉ hơn ngón tay được đánh bắt thủ công tại hồ, sau khi được sơ chế sạch sẽ được kẹp vào thanh tre và nướng trên than hồng. Khi cá, tôm chuyển sang màu vàng ruộm, tỏa hương thơm nồng, thịt cá trắng, chắc và có vị ngọt tự nhiên đặc trưng của nguồn nước hồ trong lành.
Nếu cá nướng mang hương vị tươi ngon của sông nước, thì tôm chua, tép chua lại thể hiện sự sáng tạo của người dân trong bảo quản thực phẩm. Tôm tươi đánh bắt từ hồ được chế biến theo phương pháp truyền thống, ủ trong lọ để dùng dần. Khi thưởng thức, vị chua dịu, thơm ngon đặc biệt của tôm chua khiến bữa cơm thêm đậm đà và hấp dẫn.
Một món ăn mang đậm dấu ấn văn hóa của người Tày quanh hồ Ba Bể là thịt lợn gác bếp và lạp sườn hun khói. Thịt sau khi tẩm ướp muối, rượu, gừng sẽ được treo trên gác bếp. Nhờ vậy, miếng thịt có màu vàng óng, dậy mùi thơm đặc trưng, khi ăn có vị đậm đà mà khó có nơi nào sánh được.
Còn trong những dịp lễ, tết hay cưới hỏi, người dân nơi đây thường chuẩn bị món khâu nhục - một món ăn được chế biến kỳ công từ thịt ba chỉ và khoai môn. Thịt được luộc sơ, rán giòn, khoai cũng được chiên rán, sau đó xếp xen kẽ trong bát to, hấp cách thủy cùng phần nhân cho đến khi mềm nhừ, hòa quyện, tạo nên món ăn hấp dẫn.
Món bánh trời được du khách gần xa lựa chọn làm quà khi đến với hồ Ba BểẨm thực hồ Ba Bể còn níu chân du khách bởi những món ăn dân dã nhưng đầy hương vị như cơm lam, được nướng trong ống tre, ăn kèm muối vừng thơm bùi; hay bánh trời (pẻng phạ) - món bánh truyền thống của người Tày, đòi hỏi sự khéo léo trong từng công đoạn chế biến. Những chiếc bánh tròn, vỏ bánh giòn thơm phủ lớp bột trắng bên ngoài, vị ngọt vừa phải bên trong đã trở thành món quà đặc sản dành cho du khách khi đến với vùng hồ.
Bánh dày lá ngải, bánh dày gấc đòi hỏi sự tỉ mỉ trong chế biến của người dân vùng hồ
Trong các món ẩm thực của người Ba Bể không thể không nhắc đến bánh dày lá ngải, món bánh có màu xanh tự nhiên từ lá ngải cứu, mang hương vị đặc trưng của núi rừng. Bánh được làm từ nếp nương nguyên chất, đồ thành xôi, giã dẻo, nhân được làm từ vừng hoặc đỗ, vừa thơm vừa bùi, dễ ăn và không gây ngán. Đây là món ăn thể hiện sự tỉ mỉ, công phu của người dân vùng cao trong từng khâu chế biến.
Rau và hoa ngót rừng được xem là thực phẩm bổ dưỡng, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏeBên cạnh đó, những sản vật tự nhiên như măng rừng, rau ngót rừng cũng góp phần làm phong phú thêm bữa ăn của người dân và du khách. Măng rừng có thể chế biến thành nhiều món như xào, luộc, nấu canh hoặc phơi khô để dùng quanh năm; còn rau ngót rừng có vị ngọt và mùi thơm đặc trưng, được xem là thực phẩm bổ dưỡng, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Có thể nói, mỗi món ăn vùng hồ Ba Bể đều là kết tinh của thiên nhiên và bàn tay cần cù của người dân bản địa. Từ những sản vật giản dị của núi rừng, ngày dân đã tạo nên những hương vị độc đáo, đậm đà bản sắc văn hóa. Chính sự công phu, tỉ mỉ trong chế biến cùng tình cảm chân thành của người dân đã khiến ẩm thực nơi đây trở thành điểm nhấn đặc sắc, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng mỗi du khách khi đặt chân đến vùng hồ Ba Bể.