Sau khi mở rộng không gian phát triển theo định hướng mới, du lịch hồ Ba Bể không còn giới hạn ở vùng lõi mặt hồ mà đang từng bước lan tỏa sang các địa phương phụ cận. Với hệ sinh thái còn giữ được nhiều nét nguyên sơ, bản sắc văn hóa đặc sắc cùng hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, khu vực này được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng du lịch sinh thái của tỉnh Thái Nguyên, mở ra thêm cơ hội thu hút đầu tư trong giai đoạn tới.
Một góc hồ Ba Bể nhìn từ trên caoHạt nhân của du lịch sinh thái vùng Đông Bắc
Giữa đại ngàn xanh thẳm của vùng Đông Bắc, hồ Ba Bể hiện lên như một viên ngọc quý của thiên nhiên. Nằm giữa những dãy núi đá vôi hàng triệu năm tuổi cùng hệ sinh thái rừng đặc dụng phong phú, hồ Ba Bể từ lâu được biết đến là một trong những hồ nước ngọt tự nhiên đẹp nhất Việt Nam.
Du lịch sinh thái trong khu vực vườn Quốc gia Ba Bể luôn được khách quốc tế lựa chọn khi đến với hồ Ba BểVới diện tích mặt nước gần 500 ha, hồ được bao bọc bởi rừng nguyên sinh, hang động, thác nước và hệ thống sông suối tự nhiên đa dạng. Không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, nơi đây còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Tày với những nếp nhà sàn cổ, nghề thủ công, làn điệu dân ca, nghi lễ dân gian và nền ẩm thực đặc sắc. Trong bối cảnh xu hướng du lịch xanh, du lịch trải nghiệm, những lợi thế của khu du lịch hồ Ba Bể đang sở hữu ngày càng được du khách trong và ngoài nước quan tâm. Anh Julien, du khách đến từ Pháp chia sẻ: “Khung cảnh ở hồ Ba Bể rất đẹp và yên bình. Điều tôi thích nhất là được trải nghiệm cuộc sống của người dân địa phương, học cách dệt vải truyền thống, đi bộ qua các bản làng, những cánh rừng nguyên sinh và chèo thuyền trên hồ. Đây là kiểu du lịch gần gũi với thiên nhiên mà gia đình tôi rất yêu thích”.
Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên, các mô hình du lịch cộng đồng tại Pác Ngòi, Bó Lù, Cốc Tộc đã và đang trở thành điểm nhấn của du lịch địa phương. Hệ thống homestay ngày càng được nâng cao chất lượng, góp phần tạo sinh kế cho người dân và mang đến cho du khách những trải nghiệm đậm bản sắc vùng hồ.
Mở rộng không gian du lịch từ hồ Ba Bể ra vùng phụ cận
Sự phát triển của hồ Ba Bể không chỉ tạo sức hút cho riêng điểm đến này mà còn lan tỏa động lực tới các địa phương lân cận, từng bước hình thành không gian du lịch liên kết ở khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên.
Những thửa ruộng bậc thang tại thôn Tần Lượt, xã Đồng Phúc là địa điểm check-in không thể thiếu mỗi khi du khách đến du lịch tại hồ Ba BểTrong đó, Đồng Phúc được đánh giá là địa phương giàu tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và du lịch nông nghiệp. Với tỷ lệ che phủ rừng trên 75%, hệ thống núi đá vôi, thung lũng và rừng tự nhiên phong phú, địa phương sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch gắn với thiên nhiên. Điểm nhấn của Đồng Phúc là những thửa ruộng bậc thang trải dài theo triền núi, tạo nên cảnh quan đặc sắc vào mỗi mùa nước đổ hay mùa lúa chín. Bên cạnh đó, địa phương còn sở hữu vùng nguyên liệu chè Shan Tuyết, hồng không hạt cùng nhiều sản phẩm OCOP đặc trưng, mở ra cơ hội phát triển các mô hình du lịch nông nghiệp, trải nghiệm và nghỉ dưỡng. Đồng chí Triệu Đức Thông, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc cho biết: “Địa phương xác định phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng là một trong những hướng đi quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng tự nhiên, văn hóa. Chúng tôi khuyến khích người dân gắn sản xuất nông nghiệp với hoạt động du lịch trải nghiệm để nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững”.
Du khách check-in tại điểm du lịch Tài Ngào, thôn Cọn Poỏng, xã Nam CườngTrong khi đó, Nam Cường lại sở hữu lợi thế riêng về không gian văn hóa truyền thống của đồng bào Tày cùng hệ sinh thái rừng đặc dụng phong phú. Du khách đến đây có thể trải nghiệm đời sống bản địa, lưu trú homestay, khám phá các vùng sản xuất nông nghiệp và tìm hiểu hệ sinh thái rừng thuộc Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Nam Xuân Lạc. Với diện tích hơn 4.100 ha, khu Nam Xuân Lạc là nơi lưu giữ hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi cùng nhiều loài thực vật quý hiếm, trong đó có những cây nghiến, trai cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Khí hậu mát mẻ quanh năm cùng cảnh quan hùng vĩ tạo nên tiềm năng lớn để phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên và giáo dục môi trường.
Sự kết nối giữa hồ Ba Bể với Đồng Phúc, Nam Cường và các địa phương lân cận đang từng bước hình thành chuỗi sản phẩm du lịch đa dạng, từ nghỉ dưỡng sinh thái, du lịch cộng đồng đến du lịch nông nghiệp và trải nghiệm văn hóa bản địa.
Dư địa lớn cho các nhà đầu tư
Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, hoạt động du lịch tại hồ Ba Bể và vùng phụ cận hiện vẫn chủ yếu phát triển ở quy mô nhỏ. Các sản phẩm du lịch tập trung vào tham quan, trải nghiệm cộng đồng và lưu trú homestay. Trong khi đó, các loại hình có giá trị gia tăng cao như nghỉ dưỡng sinh thái chất lượng cao, chăm sóc sức khỏe, thể thao ngoài trời, du lịch mạo hiểm hay du lịch nông nghiệp chuyên sâu vẫn còn nhiều dư địa để phát triển. Đây được xem là khoảng trống hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong lĩnh vực du lịch xanh.
Bà Triệu Kim Xuyến, chủ cơ sở lưu trú tại thôn Pác Ngòi cho biết: “Lượng khách đến địa phương những năm gần đây tăng lên đáng kể, đặc biệt là khách quốc tế. Du khách hiện nay không chỉ muốn tham quan mà còn mong muốn có thêm nhiều trải nghiệm mới. Nếu có thêm các khu nghỉ dưỡng sinh thái, các hoạt động khám phá thiên nhiên chuyên sâu hoặc sản phẩm văn hóa đặc sắc hơn thì sức hút của địa phương sẽ tăng lên rất nhiều”.
Theo ông Nguyễn Tùng Lâm, Trưởng phòng Quản lý Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên: Khu vực hồ Ba Bể cùng các địa phương phía Bắc của tỉnh đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và nghỉ dưỡng chất lượng cao. Điểm mạnh của khu vực là hệ sinh thái còn tương đối nguyên sơ, bản sắc văn hóa các dân tộc được bảo tồn khá tốt và không gian phát triển còn rộng. Nếu khai thác hiệu quả các lợi thế này gắn với bảo vệ môi trường và phát huy vai trò của cộng đồng địa phương, đây sẽ là một trong những vùng phát triển du lịch xanh quan trọng của tỉnh trong thời gian tới.
Hạ tầng mở đường cho cực tăng trưởng du lịch mới
Thực hiện Đề án số 17-ĐA/TU ngày 10/12/2025 về phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, Thái Nguyên tập trung xây dựng khu du lịch hồ Ba Bể trở thành trọng điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí chất lượng cao. Trong đó, vùng phụ cận hồ Ba Bể gồm các xã Ba Bể, Đồng Phúc, Nam Cường và Chợ Rã được định hướng phát triển đồng bộ về hạ tầng, sản phẩm du lịch và thu hút đầu tư, lấy Đồng Phúc làm trọng điểm xây dựng hệ thống kết nối giao thông và hạ tầng phục vụ phát triển du lịch.
Tuyến đường cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, đoạn qua địa phận thôn Nà Chuông, phường Bắc Kạn đang được đẩy nhanh tiến độ thi côngHiện nay, nhiều dự án giao thông quan trọng đang được đẩy nhanh tiến độ như tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn; tuyến đường Bắc Kạn - hồ Ba Bể kết nối Na Hang (Tuyên Quang); đường Quảng Khê - Khanh Ninh; cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng… cùng các trục giao thông liên vùng khác. Khi các công trình này hoàn thành sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ đến hồ Ba Bể, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển du lịch và thu hút đầu tư. Cùng với đó, tỉnh cũng đang đẩy mạnh liên kết với các địa phương vùng núi phía Bắc để hình thành các tuyến du lịch văn hóa, sinh thái liên tỉnh, qua đó mở rộng không gian phát triển và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
Với tài nguyên thiên nhiên đặc sắc, bản sắc văn hóa độc đáo và dư địa phát triển còn rộng mở, hồ Ba Bể cùng các địa phương phụ cận đang đứng trước cơ hội trở thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm của vùng Đông Bắc. Khi hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, các chính sách thu hút đầu tư được triển khai đồng bộ và vai trò của cộng đồng địa phương được phát huy, nơi đây không chỉ mở ra sinh kế bền vững cho người dân mà còn hứa hẹn trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong lĩnh vực du lịch xanh và kinh tế sinh thái.