CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

Công tác lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ tại Trung tâm Pháp y/Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên

Theo đó, các địa phương, đơn vị đã quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc, đúng quy định quy trình kỹ thuật lấy mẫu - vận chuyển - bàn giao - bảo quản lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ của Bộ Quốc phòng (Quyết định số 1973/QĐ-BQP ngày 22/4/2026); quy trình phối hợp xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN và phân công địa bàn tiếp nhận, giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ của Ban Chỉ đạo quốc gia (Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG ngày 31/5/2026); thường xuyên phối hợp chặt chẽ, xây dựng kế hoạch, thống nhất thời gian, địa điểm, số lượng bàn giao, phương án vận chuyển; chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, hồ sơ tài liệu liên quan và thực hiện bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin bảo đảm kịp thời, chặt chẽ, an toàn tuyệt đối.

Đối với công tác tổ chức lưu trữ mẫu tạm thời tại các địa phương, Ban Chỉ đạo các địa phương đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, thành phố phối hợp với Sở Y tế, Sở Nội vụ và các ban, ngành chức năng tổ chức lưu trữ, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ bảo đảm tập trung, thống nhất.

Tổ chức phòng lưu trữ mẫu tạm thời tại các Bệnh viện cấp tỉnh, Trung tâm pháp y và một số Nghĩa trang liệt sĩ lớn có Phòng lưu trữ mẫu. Diện tích phòng lưu trữ mẫu đạt từ 20 đến 40 m², được trang bị điều hòa nhiệt độ, máy hút ẩm, một số nơi có hệ thống tủ bảo quản mẫu, kệ, giá để mẫu, máy phát điện dự phòng ... bảo đảm quản lý, sắp xếp mẫu hài cốt liệt sĩ gọn gàng, khoa học, dễ kiểm đếm, đồng thời duy trì nhiệt độ, độ ẩm, hạn chế tối đa các yếu tố tác động làm suy giảm chất lượng mẫu; vị trí phù hợp, thuận lợi để tiếp nhận mẫu từ nghĩa trang liệt sĩ và vận chuyển, bàn giao cho đơn vị giám định ADN.

Bố trí cán bộ, nhân viên, kỹ thuật viên có chuyên môn, đã được tập huấn và lực lượng bảo vệ tại khu vực lưu trữ. Điều phối linh hoạt các đợt bàn giao mẫu cho đơn vị giám định ADN bảo đảm không bị quá tải các phòng lưu trữ tại địa phương; sử dụng xe cứu thương, xe chuyên dụng vận chuyển mẫu hài cốt liệt sĩ bàn giao cho đơn vị giám định ADN; một số địa phương, quân khu vận chuyển mẫu bằng đường sắt, đường hàng không (TP Cần Thơ, TP Huế).

Bộ Quốc phòng chỉ đạo Quân chủng Phòng không - Không quân phối hợp, hỗ trợ Quân khu 7, Quân khu 9 và một số địa phương ở xa vận chuyển mẫu hài cốt liệt sĩ bằng máy bay vận tải quân sự để bàn giao cho đơn vị giám định ADN bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Đối với công tác tổ chức lưu trữ mẫu lâu dài tại các đơn vị giám định ADN, Viện Sinh học/Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã tổ chức theo hướng bảo đảm các mẫu được quản lý riêng biệt, có mã nhận diện, hồ sơ và thông tin liên quan, đồng thời kiểm soát nhiệt độ phòng tiêu chuẩn, bảo đảm các mẫu được bảo quản tốt nhất trước khi tiến hành giám định ADN. Viện Sinh học đang từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý mẫu và dữ liệu điện tử, hướng tới quản lý xuyên suốt vòng đời của mẫu từ khi tiếp nhận, lưu trữ, giám định, đối sánh đến lưu trữ kết quả. Đến nay, Viện đã tiếp nhận, lưu trữ hơn 23.000 mẫu hài cốt liệt sĩ của 8/8 địa phương theo quy định.

Viện Khoa học hình sự/Bộ Công an đã chuẩn bị, huy động đầy đủ các điều kiện cần thiết để tiếp nhận, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ; bên cạnh đó, Viện đang được lãnh đạo Bộ Công an giao nhiệm vụ chủ trì tham mưu, xây dựng hạ tầng, kho lưu trữ mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ. Đến nay, Viện đã tiếp nhận, lưu trữ 1.243 mẫu hài cốt liệt sĩ của 2/2 địa phương (Vĩnh Long, Cà Mau).

Đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ kiểm tra công tác giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Viện Pháp y Quốc gia/Bộ Y tế (Nguồn: Viện Pháp y quốc gia/Bộ Y tế)

Viện Pháp y quốc gia/Bộ Y tế đã bố trí kho lưu trữ tại Viện gồm hệ thống 3 phòng liên hoàn, được trang bị điều hòa, máy hút ẩm, vận hành liên tục 24/7, bên trong được bố trí hệ thống giá, kệ chuyên dụng để phân loại mẫu theo từng địa phương. Đến nay, Viện đã tiếp nhận, lưu trữ 12.218 mẫu từ 7/7 địa phương.

Viện Pháp y Quân đội đã khởi công xây dựng khu lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ quy mô 300.000 mẫu. Hoàn thành cải tạo nhà lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ quy mô 110.000 mẫu; có hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Khu vực tiếp nhận, khu vực bảo quản và khu vực lưu trữ mẫu kết nối một chiều; sử dụng hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm quản lý mẫu. Hệ thống tủ hút khí gồm 10 tủ; hệ thống hút ẩm gồm 5 tủ làm khô mẫu ở nhiệt độ thấp; hệ thống tủ lưu trữ mẫu được đặt trong phòng kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm. Lực lượng thường xuyên làm việc tại nhà lưu trữ mẫu gồm 27 đồng chí, chia thành các bộ phận: Chỉ huy điều hành, bảo quản, lưu trữ mẫu, bảo đảm. Đến nay, Viện đã tiếp nhận 33.364 mẫu hài cốt liệt sĩ của 16/17 tỉnh, thành phố; gán mã QR đối với 30.579 mẫu. Đã xử lý làm sạch, khử nấm mốc, vi sinh vật, khử nhiễm ADN, làm khô, đánh giá phân loại chất lượng 8.733 mẫu, đưa vào lưu trữ lâu dài.

Hiện nay, việc lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ cũng tồn tại một số khó khăn. Công tác lưu trữ mẫu tạm thời tại các địa phương chịu ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết, khí hậu. Một số phòng lưu trữ mẫu tạm thời còn thiếu các trang thiết bị, khó bảo đảm lưu trữ trong thời gian dài. Cán bộ, nhân viên làm nhiệm vụ quản lý, lưu trữ chủ yếu kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu. Số lượng nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn nhiều, triển khai lấy mẫu đồng thời, cự ly giữa các xã, phường xa nhau, khó khăn trong khâu vận chuyển mẫu. Việc số hóa biên bản bàn giao mẫu mất nhiều thời gian, một số địa phương chưa có máy scan. Việc vận chuyển mẫu bằng đường hàng không phải di chuyển lên xuống nhiều lần, qua nhiều phương tiện ảnh hưởng đến chất lượng mẫu khi bàn giao. Một số địa phương chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ bàn giao mẫu chưa đầy đủ, thông tin ghi chép, nhãn hộp mẫu và niêm phong còn thiếu hoặc chưa đúng quy cách; một số mẫu chưa xử lý kỹ trước khi bàn giao.

Các đơn vị giám định ADN trong thời gian ngắn phải tiếp nhận số lượng lớn mẫu hài cốt liệt sĩ do nhiều địa phương bàn giao, gây áp lực về nhân lực chuyên môn và nhà xưởng, trang thiết bị chuyên dụng để lưu trữ; một số đơn vị chưa được đầu tư thiết bị, phương tiện bảo đảm lưu trữ mẫu lâu dài. Tình trạng mẫu hài cốt liệt sĩ khi bàn giao nhiều mẫu xấu, gây khó khăn cho khâu phân loại mẫu, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ tách chiết ADN thành công. Lực lượng chuyên môn của các đơn vị giám định ADN mỏng, đồng thời đảm nhiệm các nhiệm vụ thường xuyên, đột xuất khác nên việc bố trí kiểm tra, giám sát và tổ chức tiếp nhận, bảo quản, lưu trữ mẫu gặp nhiều khó khăn.

Từ các khó khăn, vướng mắc nêu trên; trên cơ sở nội dung kiến nghị, đề xuất của các đơn vị, địa phương, Bộ Quốc phòng đã đề nghị Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia tiếp tục quan tâm, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ tiếp nhận, lưu trữ, bảo quản lâu dài mẫu hài cốt liệt sĩ, phục vụ giám định ADN.

Ban Chỉ đạo các địa phương tiếp tục chỉ đạo cơ quan chuyên môn và các lực lượng quán triệt, thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Ban Chỉ đạo quốc gia, Bộ Quốc phòng và cơ quan chức năng; kịp thời khắc phục những hạn chế trong quá trình xử lý, bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ; bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách đối với lực lượng làm nhiệm vụ theo quy định. Tăng cường phối hợp giữa đơn vị giám định và địa phương để tập huấn, bồi dưỡng cho các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ xử lý, bàn giao, lưu trữ, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ, bảo đảm thực hiện thống nhất, đúng quy trình, quy định; đồng thời, tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật thiết lập cơ sở lưu trữ mẫu tạm thời bảo đảm chất lượng, hiệu quả.

Giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế và các bộ, ngành, cơ quan chuyên môn có liên quan làm việc với các đơn vị giám định ADN để đề xuất các giải pháp cụ thể về công tác lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ, đặc biệt là các điều kiện cần thiết vận hành kho lưu trữ, trong đó có việc đầu tư trang thiết bị, phương tiện chuyên dụng, giải pháp kỹ thuật, chuyên môn để bảo đảm việc lưu trữ lâu dài. Chỉ đạo cơ quan chuyên môn nghiên cứu, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ, bảo đảm kết nối đồng bộ với dữ liệu mẫu hài cốt liệt sĩ, mẫu thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ và đối sánh xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện kho lưu trữ tại Viện Pháp y Quân đội; sẵn sàng tiếp nhận, quản lý, bảo quản, lưu trữ lâu dài mẫu hài cốt liệt sĩ tập trung trên địa bàn cả nước.