Từ 20 năm trước, Thái Nguyên đã số hóa dữ liệu đăng ký doanh nghiệp (DN), tuy nhiên dữ liệu này chỉ có thể tra cứu theo ngành dọc, chưa đồng bộ với Cổng Dịch vụ công quốc gia và Hệ thống Thông tin giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) cấp tỉnh. Thực trạng này khiến mục tiêu về cung cấp và sử dụng dịch vụ công trực tuyến chưa đạt kết quả tốt nhất, làm giảm hiệu quả của các chương trình chuyển đổi số và cải cách hành chính (CCHC).
Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Thái Nguyên là đầu mối tiếp nhận, trả kết quả của các sở, ngành, giải quyết TTHC cho người dân và doanh nghiệp
Cản trở mục tiêu sử dụng dịch vụ công mức độ 3, 4
Trong trong bối cảnh chính phủ số đang phát triển mạnh mẽ, các cổng dịch vụ công trực tuyến đóng vai trò then chốt trong việc kết nối Nhà nước với người dân và DN. Tuy nhiên, việc kết nối, tích hợp, đồng bộ thông tin tiếp nhận, xử lý hồ sơ giữa các hệ thống thông tin giải quyết TTHC, cung cấp dịch vụ công trên môi trường điện tử tại các cấp chính quyền địa phương với Cổng dịch vụ công quốc gia vẫn còn khó khăn, vướng mắc. Đơn cử như về cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký DN được xây dựng từ Chương trình cải cách đăng ký kinh doanh quốc gia, từ năm 2007 đến nay đã cơ bản hoàn thiện, trở thành kho dữ liệu chứa đựng thông tin của hơn 800 nghìn DN đã đăng ký thành lập và là hợp phần cốt lõi của Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký DN.
Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký DN và hoạt động kết nối, chia sẻ, đối soát thường xuyên với Cơ sở dữ liệu của ngành thuế cho phép nắm bắt được thông tin cập nhật hàng ngày về tình hình đăng ký DN trên cả nước (bao gồm DN thành lập mới, giải thể, tạm ngừng hoạt động, quay trở lại hoạt động); đồng thời, là cơ sở để thực hiện hợp nhất thủ tục đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế trong một quy trình đăng ký DN duy nhất, giúp DN tiết kiệm được thời gian, chi phí gia nhập thị trường.
Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký DN đã khẳng định được vai trò quan trọng là một trong những cơ sở dữ liệu chứa đựng thông tin hữu ích cho công tác quản lý Nhà nước đối với nhiều lĩnh vực, là nguồn thông tin đáng tin cậy trong hoạch định chính sách điều hành kinh tế vĩ mô.
Sản xuất linh kiện điện tử xuất khẩu tại Công ty TNHH Win Billion Việt Nam (Khu Công nghiệp Sông Công 2)
Tại Thái Nguyên, mỗi năm có khoảng 10.000 - 15.000 lượt hồ sơ đăng ký DN (cấp mới và điều chỉnh). Toàn bộ hồ sơ này đã được số hoá từ năm 2004, do Cục đăng ký kinh doanh quản lý. Hiện nay, dữ liệu này không chia sẻ và đồng bộ được với Hệ thống dịch vụ công quốc gia và Hệ thống thông tin giải quyết TTHC cấp tỉnh, dẫn tới khó khăn, hạn chế việc sử dụng dịch vụ công mức độ 3, 4 của người dân và DN. Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện liên thông dữ liệu với Cổng dịch vụ công quốc gia và Hệ thống thông tin giải quyết TTHC cấp tỉnh để thực hiện các TTHC của người dân và DN. Tuy nhiên, dữ liệu về hồ sơ đăng ký DN của tỉnh chưa được đồng bộ lên Cổng dịch vụ công quốc gia. Chính vì vậy, chưa thể khai thác thông tin về hồ sơ DN trên Hệ thống qua trục liên thông để thực hiện các TTHC đối với người dân, DN và các đơn vị liên quan.
Theo số liệu thống kê, đến cuối tháng 11/2023 số lượng hồ sơ đăng ký DN tiếp nhận trên Cổng Thông tin quốc gia đăng ký DN chưa đến 10%. Nguyên nhân được chỉ ra là do việc kết nối Cổng Thông tin quốc gia đăng ký DN với Cổng Dịch vụ công quốc gia được thực hiện trực tiếp qua máy chủ bảo mật của Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Hiện nay, máy chủ này do đơn vị khác quản lý, do vậy, khi xử lý sự cố phải phối hợp giữa nhiều đầu mối khác nhau dẫn tới việc xử lý sự cố chậm. Mặt khác, mã hồ sơ TTHC của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cấp bị trùng với mã hồ sơ TTHC khác do địa phương đã cấp, được đồng bộ lên Cổng Dịch vụ công quốc gia trước đó nên khi đồng bộ dữ liệu đăng ký DN giữa các hệ thống sẽ gặp lỗi.
Bên cạnh đó, Cổng Thông tin quốc gia đăng ký DN không bảo đảm các chức năng số hóa, tiếp nhận hồ sơ tại Bộ phận một cửa. Do vậy, một số địa phương thực hiện tiếp nhận trên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của địa phương, chưa bảo đảm việc kết nối kết quả giải quyết TTHC (Giấy đăng ký kinh doanh) với Cổng Dịch vụ công quốc gia để phục vụ tái sử dụng tại các bộ, ngành, địa phương…
Cán bộ Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thái Nguyên hướng dẫn người dân đến làm hồ sơ đăng ký kinh doanh tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả
Đồng bộ dữ liệu là yêu cầu cầu cấp bách
Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký DN là một trong 6 cơ sở dữ liệu quốc gia cần ưu tiên triển khai tạo nền tảng phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số. Việc xây dựng, đồng bộ dữ liệu đăng ký DN được xem là giải pháp quan trọng đổi mới trong quá trình cung cấp dịch vụ và hoạch định chính sách, kết nối giữa cơ quan quản lý Nhà nước từ Trung ương đến địa phương với người dân, DN trong việc thực hiện đăng ký DN và các nghĩa vụ khác có liên quan.
Ông Đào Minh Sơn, Trưởng phòng Đăng ký kinh doanh, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thái Nguyên khẳng định: Việc đồng bộ cơ sở dữ liệu đăng ký DN là yêu cầu cấp bách theo yêu cầu chuyển đổi số của Chính phủ. Từ đó, mới có thể khai thác được hệ thống cơ sở dữ liệu đã có để phục vụ việc khai thác thông tin cho các dịch vụ công của tỉnh và bộ, ngành. Để tháo gỡ, giải quyết khó khăn này thì cần phải đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng và giải pháp công nghệ thông tin; đồng thời phải có văn bản hướng dẫn, quy định về việc chia sẻ dữ liệu, khai thác và bảo mật thông tin giữa các bộ, ngành, địa phương.
Để bảo đảm sự tương thích, thông suốt và an toàn thông tin, ông Ngô Hải Phan, Cục trưởng Cục Kiểm soát TTHC (Văn phòng Chính phủ) cho rằng: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần tiếp tục rà soát, chuẩn hóa TTHC; nâng cấp hệ thống bảo đảm khắc phục dứt điểm các lỗi về mã hồ sơ, các giải pháp đồng bộ hồ sơ và chia sẻ dữ liệu với địa phương. Văn phòng Chính phủ cũng đã phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thực hiện hướng dẫn API và tổ chức kết nối, đồng bộ dữ liệu đăng ký DN và hồ sơ TTHC đăng ký DN giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia đăng ký DN với Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết TTHC cấp tỉnh qua trục liên thông văn bản quốc gia phục vụ giải quyết TTHC.
Nhiều chuyên gia cho rằng, việc rà soát và khắc phục các lỗi kỹ thuật trên Cổng Dịch vụ công cần được tiến hành sớm, xem đây là mục tiêu cấp bách nhằm đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch hóa môi trường kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân và DN, hướng tới một dịch vụ hành chính công hiện đại. Theo đó, mọi cá nhân, tổ chức có nhu cầu đều có thể tiếp cận khối thông tin có giá trị pháp lý về DN thông qua dịch vụ cung cấp thông tin trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký DN. Qua đó, tăng cường sự giám sát của xã hội, bên thứ ba đối với hoạt động của DN, góp phần thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng DN trên cơ sở cạnh tranh công bằng, lành mạnh.
Đồng bộ dữ liệu đăng ký DN cũng sẽ đáp ứng yêu cầu dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3, 4, giúp giảm thời gian, chi phí thành lập DN; hạn chế tối đa những tiêu cực có thể phát sinh từ sự can thiệp của “con người”, toàn bộ quy trình đăng ký DN cũng như tình trạng hồ sơ DN đều được công khai hóa trên hệ thống.