AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM

Tạo hành lang pháp lý, nâng chuẩn nông sản xuất khẩu

Trong những năm gần đây, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường liên tục ban hành các văn bản, quy chuẩn kỹ thuật và chương trình kiểm soát an toàn thực phẩm (ATTP) nhằm đáp ứng yêu cầu SPS (kiểm dịch, vệ sinh thực phẩm) từ thị trường quốc tế. Văn phòng SPS Việt Nam đóng vai trò đầu mối cập nhật quy định, cảnh báo và hướng dẫn doanh nghiệp, địa phương trong kiểm soát vùng trồng, dư lượng hóa chất, vệ sinh cơ sở chế biến và quản lý chuỗi cung ứng xuất khẩu.

Cán bộ Chi cục QLCLNLTS tỉnh kiểm tra vùng trồng rau tại xóm Láng, xã Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng triển khai các chương trình kiểm soát ATTP theo từng nhóm hàng và thị trường, như chương trình kiểm soát thủy sản xuất khẩu sang EU, hướng dẫn truy xuất nguồn gốc bắt buộc hoặc quy chế đánh giá rủi ro đối với nông sản tươi sống. Hệ thống chính sách này tạo nền tảng để các địa phương như Thái Nguyên tổ chức giám sát chất lượng theo chuỗi từ sản xuất, thu hoạch đến chế biến và tiêu thụ nhằm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Nắm bắt yêu cầu của thị trường quốc tế, Thái Nguyên đã tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và kiểm nghiệm chất lượng nông sản nói chung và chè nói riêng ngay từ vùng nguyên liệu. Trong năm 2025, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã ban hành hơn 597 văn bản chỉ đạo, tập trung vào công tác đảm bảo ATTP, truy xuất nguồn gốc, thanh tra vật tư nông nghiệp và kiểm soát chuỗi cung ứng.

Chi cục QLCLNLTS tỉnh là cơ quan trực tiếp tổ chức giám sát ATTP, kiểm nghiệm sản phẩm, thanh tra cơ sở sản xuất, kinh doanh, đồng thời tham mưu cho tỉnh các chương trình, kế hoạch tăng cường kiểm soát chất lượng nông sản. Chi cục cũng là đơn vị đầu mối triển khai các quy định SPS, kết nối với hệ thống kiểm soát trung ương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cập nhật kịp thời những yêu cầu mới từ thị trường xuất khẩu.

Trong năm 2025, Chi cục đã chủ trì hoặc phối hợp thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm: Lấy mẫu, kiểm nghiệm chất lượng; kiểm soát vật tư nông nghiệp; chứng nhận chuỗi cung ứng; giám sát cơ sở OCOP; quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ hồ sơ xuất khẩu cho doanh nghiệp. Theo thống kê, toàn tỉnh đã lấy 204 mẫu nông sản để kiểm nghiệm; trong đó 181 mẫu đạt chuẩn, 06 mẫu không đạt do vi sinh vật hoặc dư lượng hóa chất vượt ngưỡng cho phép. Tất cả các mẫu vi phạm đều được truy xuất nguồn gốc, yêu cầu khắc phục và kiểm tra lại.

Đoàn kiểm tra ATTP của Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra khu bày bán thực tại Siêu thị GO! Thái Nguyên

Sau khi chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức tập huấn nâng cao chất lượng ATTP từ cấp xã, kiểm tra rà soát 92 sản phẩm đã được xác nhận chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, kiên quyết cho ngừng và thu hồi giấy xác nhận cung ứng thực phẩm an toàn đối với cơ sở, hộ kinh không đảm bảo theo quy định.

Chuẩn hóa vùng trồng chè Thái Nguyên, tạo nền tảng để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế

Là thủ phủ chè của cả nước, Thái Nguyên xác định chuẩn hóa vùng trồng chè là điều kiện tiên quyết để đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của các thị trường xuất khẩu như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Nga... Toàn tỉnh hiện có hơn 22.700 ha chè, trong đó trên 5.963 ha sản xuất theo VietGAP và hơn 179 ha sản xuất hữu cơ, đây là nhóm diện tích đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế về dư lượng, vệ sinh và truy xuất nguồn gốc.

Chi cục QLCLNLTS kiểm tra chất lượng sản phẩm chè tại Công ty TNHH Tân Cương Xanh

Chi cục QLCLNLTS là đơn vị trực tiếp hướng dẫn nông dân và hợp tác xã ghi chép nhật ký canh tác, quản lý vật tư, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, những yêu cầu bắt buộc để có thể cấp mã vùng trồng xuất khẩu. Nhiều vùng sản xuất chè trên địa bàn tỉnh (ở các huyện Phú Lương, Đại Từ, Đồng Hỷ và Phổ Yên cũ) đã chuyển đổi sang mô hình sản xuất an toàn, hữu cơ, giảm mạnh việc sử dụng hóa chất, tăng cường sinh học và áp dụng biện pháp canh tác bền vững. Song song với vùng trồng, các cơ sở chế biến chè được yêu cầu đạt chuẩn vệ sinh, có hồ sơ truy xuất rõ ràng, kiểm soát từng lô nguyên liệu đầu vào và hoàn thiện hồ sơ chứng nhận theo yêu cầu từng thị trường. Đây là điểm mấu chốt bởi EU và Nhật Bản có mức MRL (giới hạn dư lượng tối đa) rất thấp, đòi hỏi quy trình từ hái, sao, đóng gói phải đảm bảo không phát sinh nhiễm chéo.

Chi cục cũng phối hợp các doanh nghiệp chè xây dựng mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói, áp dụng tem QR điện tử cho từng lô hàng xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu truy xuất từ vùng nguyên liệu, nhà máy…Việc chuẩn hóa vùng trồng chè giúp Thái Nguyên không chỉ tăng năng lực cạnh tranh của sản phẩm mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu ổn định vào các thị trường khó tính, nơi yêu cầu minh bạch và chất lượng được đặt lên hàng đầu.

Việc siết chặt giám sát chất lượng nông, lâm sản không chỉ giúp Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính, mà quan trọng hơn, tạo nền tảng để ngành chè bước vào giai đoạn phát triển mới. Với hơn 5.963 ha chè đạt VietGAP, 179 ha chè hữu cơ, 54 chuỗi chè an toàn và hàng trăm sản phẩm truy xuất nguồn gốc điện tử, Thái Nguyên đang từng bước xây dựng hệ sinh thái sản xuất chè an toàn, minh bạch, đạt chuẩn quốc tế.

Trong bối cảnh các nước nhập khẩu chè liên tục nâng tiêu chuẩn, việc chuẩn hóa vùng trồng, kiểm soát dư lượng, minh bạch hồ sơ và áp dụng truy xuất điện tử chính là “tấm hộ chiếu” giúp chè Thái Nguyên tự tin chinh phục các thị trường khó tính. Với sự vào cuộc của Chi cục QLCLNLTS, cùng nỗ lực của doanh nghiệp và nông dân, tỉnh Thái Nguyên đang khẳng định quyết tâm đưa chè Thái Nguyên vươn xa hơn trên bản đồ xuất khẩu nông sản thế giới.

Chè Thái Nguyên đã và đang là sản phẩm được ưa chuộng không chỉ ở thị trường nội địa mà được ưa chuộng ở thị trường quốc tế

Việc Thái Nguyên quyết tâm siết chặt giám sát chất lượng nông, lâm sản không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm đáp ứng các rào cản kỹ thuật của thị trường xuất khẩu, mà còn là định hướng chiến lược cho phát triển nông nghiệp bền vững. Thông qua việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường kiểm nghiệm, thanh tra, truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa vùng trồng, tỉnh đang từng bước xây dựng chuỗi sản xuất minh bạch, an toàn và có trách nhiệm. Cách làm này giúp hạn chế rủi ro vi phạm tiêu chuẩn, bảo vệ uy tín sản phẩm địa phương, đặc biệt là chè, một trong những ngành hàng chủ lực của Thái Nguyên. Quan trọng hơn, sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất thể hiện rõ quyết tâm nâng cao chất lượng thay vì chạy theo sản lượng. Đây chính là nền tảng để nông sản Thái Nguyên nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.