Từ bài giảng số đến hành động thật, AI giúp học sinh chủ động nói không với thuốc lá
Thông qua việc ứng dụng đa nền tảng công nghệ, nhóm tác giả Trường THCS Nguyễn Du (phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên) đã xuất sắc đạt giải Nhì tại cuộc thi thiết kế bài giảng “Phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng” dành cho giáo viên phổ thông toàn quốc năm 2025.
Cô Phùng Thị Thu Trang, đại diện nhóm tác giả Trường THCS Nguyễn Du nhận giải tại Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi thiết kế bài giảng về phòng chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng dành cho giáo viên phổ thông năm 2025
Từ ý tưởng đến thực tiễn
Hiện nay, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là vấn đề của ngành y tế mà còn là nhiệm vụ quan trọng của giáo dục. Nhận thức điều đó, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) phối hợp với Báo Giáo dục & Thời đại tổ chức cuộc thi thiết kế bài giảng dành cho giáo viên cả nước năm 2025.
Cuộc thi không chỉ là sân chơi học thuật mà còn là cơ hội để thầy cô thể hiện sự sáng tạo, kết hợp nghiệp vụ sư phạm với công nghệ và truyền thông giáo dục. Sau hơn 3 tháng phát động, Ban Tổ chức nhận được hơn 6.800 bài dự thi từ khắp các tỉnh, thành. Mỗi bài giảng là một thông điệp nhân văn, góp phần nâng cao năng lực tư duy phản biện, kỹ năng sống và khả năng bảo vệ bản thân cho học sinh.
Nhóm tác giả của Trường THCS Nguyễn Du
Nhóm tác giả Trường THCS Nguyễn Du gồm 5 thầy cô: Phùng Thị Thu Trang, Bùi Văn Hùng, Trần Thị Phương Thảo, Hoàng Bích Thái và Nguyễn Thị Thùy Chi đã xuất sắc đạt giải Nhì khối THCS, khi đem đến cuộc thi sản phẩm E-learning tương tác, tích hợp phóng sự và phỏng vấn của Đài Truyền hình Việt Nam và Đài PT-TH Thái Nguyên làm tư liệu minh họa. Học sinh vừa xem video vừa trả lời câu hỏi, chỉ khi hoàn thành phần trước mới được chuyển sang phần sau.
Điểm nổi bật của bài giảng là ứng dụng công nghệ, AI và mạng truyền thông hiện đại, thay thế cho cách dạy truyền thống. Nhóm tác giả kết hợp lớp học ngược chiều, môn hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và E-learning, tạo môi trường học tập chủ động. Học sinh được đóng vai, xử lý tình huống, thể hiện quan điểm về phòng chống thuốc lá. Cô Phùng Thị Thu Trang, Phó Hiệu trưởng chia sẻ: “Chúng tôi biết đến cuộc thi từ tháng 7/2025 thông qua báo Giáo dục và Thời đại Văn phòng Việt Bắc, Ban Giám hiệu và giáo viên trong trường đều rất hưởng ứng.”
Tại Trường THCS Nguyễn Du, chuyển đổi số được đẩy mạnh trong mọi hoạt động. Nhà trường xây dựng kênh truyền thông chính thống như fanpage, website, tiktok, trang Liên đội và nhóm zalo lớp học để đăng tải các sản phẩm “made by teen”: Video tuyên truyền về an toàn giao thông, ma túy, bạo lực học đường, tác hại của thuốc lá... Các hoạt động này tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong học sinh.
Trong giảng dạy, giáo viên ứng dụng AI để thiết kế video, trò chơi, bài giảng Elearning, lồng ghép nội dung phòng chống thuốc lá điện tử vào các môn Khoa học Tự nhiên, Giáo dục công dân hay hoạt động trải nghiệm. Dữ liệu học sinh được thu thập qua Google Form, xử lý bằng công cụ phân tích AI đơn giản giúp nâng cao hiệu quả học tập. Cô Trang nhấn mạnh: “AI rất đa dạng, nhưng giáo viên cần lựa chọn công cụ phù hợp và xác định rõ vai trò của mình trong kỷ nguyên số, khi học sinh đang trưởng thành trong môi trường học tập trực tuyến.”
Hiệu quả và sức lan tỏa
Sản phẩm bài giảng không chỉ được áp dụng trong giờ học mà còn lan tỏa trên các nền tảng số của nhà trường như fanpage, nhóm zalo, trang Liên đội… Nhiều học sinh chủ động sáng tạo clip tuyên truyền, gửi lên hệ thống Pnet và trang liên đội để chia sẻ rộng rãi.
Thầy Bùi Văn Hùng, giáo viên Toán Tin, cho biết: “Là một thành viên trong nhóm, tôi được giao phụ trách phần thiết kế. Chúng tôi đã thử nghiệm nhiều phần mềm, tạo ứng dụng web, video AI, bài giảng E-learning. Sau nhiều lần điều chỉnh, bài giảng trở nên sinh động, giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và năng lực công nghệ.” Theo thầy Hùng, nhờ áp dụng AI và lớp học ngược chiều, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn tự học, hợp tác và giải quyết vấn đề, trở thành trung tâm của quá trình học tập.
Hiệu quả bài giảng thể hiện rõ qua sự hứng thú của học sinh. Em Nguyễn Châu Anh, học sinh lớp 9A7, chia sẻ: “Bài giảng có video minh họa, tình huống thực tế, chúng em được thảo luận, phản biện và học cách bảo vệ bản thân. Kiến thức dễ hiểu, dễ nhớ và thực hành được.”
Cô Phùng Thị Thu Trang và các em học sinh Trường THCS Nguyễn Du
Cô Phùng Thị Thu Trang cho biết thêm: “Trong thời gian tới, Nhà trường sẽ tiếp tục ứng dụng kết quả bài giảng trong các hoạt động giáo dục và truyền thông, tổ chức thêm tập huấn, hội thảo, thiết kế bài giảng E-learning, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền.” Một mục tiêu quan trọng mà trường hướng tới là xây dựng mô hình “mỗi học sinh là một tuyên truyền viên”, góp phần lan tỏa thông điệp phòng chống thuốc lá đến gia đình và cộng đồng. Cách tiếp cận này phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại, giúp học sinh không chỉ học kiến thức mà còn rèn kỹ năng sống, ý thức cộng đồng và trách nhiệm xã hội.
Có thể thấy, Cuộc thi là cơ hội để giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong giáo dục. Thông qua đó, học sinh được phát triển tư duy phản biện, kỹ năng tự học, hợp tác, đồng thời nâng cao nhận thức về phòng chống thuốc lá. Cuộc thi cũng gửi gắm thông điệp giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn lan tỏa giá trị nhân văn, hình thành kỹ năng sống và văn hóa trách nhiệm trong thời đại số. Việc kết hợp công nghệ, truyền thông và đổi mới phương pháp giảng dạy sẽ là hướng đi tất yếu của giáo dục Việt Nam, góp phần xây dựng thế hệ học sinh hiểu biết, chủ động và có trách nhiệm với cộng đồng.