Luật Chuyển đổi số được kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý mang tính “xương sống”, kết nối các luật chuyên ngành và định hình lộ trình xây dựng quốc gia số.
Hiện nay, chuyển đổi số đã được triển khai trong nhiều lĩnh vực và được điều chỉnh bởi hàng loạt luật chuyên ngành. Ảnh: Hạo Thiên
Dù chuyển đổi số đã được triển khai trên nhiều lĩnh vực và được điều chỉnh bởi hàng loạt luật chuyên ngành, tuy nhiên trên thực tế hệ thống pháp luật hiện hành vẫn thiếu một khuôn khổ thống nhất mang tính tổng thể. Các quy định về dữ liệu, giao dịch điện tử, công nghệ thông tin hay công nghiệp công nghệ số tồn tại song song nhưng rời rạc, khiến việc điều phối ở tầm quốc gia gặp nhiều vướng mắc.
Trong bối cảnh các hoạt động kinh tế, xã hội và quản lý nhà nước ngày càng dịch chuyển mạnh sang môi trường số, khoảng trống pháp lý này trở thành rào cản lớn, đòi hỏi phải có một đạo luật đóng vai trò “xương sống” để kết nối và định hướng.
Trao đổi với Lao Động về vấn đề này, ông Trần Quốc Tuấn - Trưởng phòng quản lý đầu tư, Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng, Luật Chuyển đổi số được xây dựng như một bước đi nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế trong quá trình chuyển đổi số còn tồn tại.
Ông Trần Quốc Tuấn - Trưởng phòng quản lý đầu tư, Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) chia sẻ về Luật Chuyển đổi số. Ảnh + Đồ họa: Hạo Thiên
Chia sẻ về đạo luật này, ông Tuấn cho biết, Luật Chuyển đổi số được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2026. Trong đó, luật tập trung giải quyết ba vấn đề lớn mang tính nền tảng.
"Mục tiêu đầu tiên của luật là hoàn thiện hệ thống pháp luật về chuyển đổi số ở tầm quốc gia. Trước đây, Việt Nam đã có nhiều luật chuyên ngành điều chỉnh các khía cạnh khác nhau của chuyển đổi số, nhưng chưa có một khuôn khổ thống nhất để định hình quan điểm, mục tiêu và lộ trình xây dựng quốc gia số. Luật Chuyển đổi số ra đời nhằm tạo nền tảng pháp lý chung, thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ và có định hướng dài hạn.
Mục tiêu thứ hai là điều chỉnh các mối quan hệ mới phát sinh trong môi trường số và không gian số đang hình thành nhanh chóng. Các chủ thể tham gia hoạt động số, từ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp đến người dân, cần được đặt trong một khung pháp lý rõ ràng để bảo đảm quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm, đồng thời hạn chế rủi ro trong quá trình chuyển đổi.
Mục tiêu thứ ba là tăng cường hội nhập và nâng cao giá trị quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực chuyển đổi số. Luật không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn hướng tới việc tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, tạo điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơn vào không gian số toàn cầu" - ông Tuấn thông tin.
Về quan điểm xây dựng, Trưởng phòng quản lý đầu tư Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh, Luật Chuyển đổi số được xác định là luật khung. "Trong khi các luật chuyên ngành tiếp tục điều chỉnh những lĩnh vực cụ thể như giao dịch điện tử, viễn thông, an ninh mạng,... thì Luật Chuyển đổi số đóng vai trò kết nối, bổ sung các nội dung còn thiếu như kinh tế số, xã hội số, hạ tầng cho chuyển đổi số. Đồng thời, thiết lập cơ chế điều phối ở tầm quốc gia để xử lý các vấn đề vượt ra ngoài phạm vi từng luật riêng lẻ" - ông Tuấn chia sẻ.
Luật gồm 8 chương, quy định từ khái niệm, nguyên tắc, chính sách đến cơ chế điều phối quốc gia, phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và trách nhiệm của các chủ thể. Đáng chú ý, luật tập trung vào 6 nhóm vấn đề lớn, trong đó có việc luật hóa các nguồn lực cho chuyển đổi số, quy định tối thiểu 1% ngân sách nhà nước hằng năm dành cho lĩnh vực này; xây dựng cơ chế đánh giá, công khai kết quả chuyển đổi số định kỳ và hình thành cấu trúc quản trị quốc gia về chuyển đổi số.
Theo ông Trần Quốc Tuấn, với các nội dung và điểm mới này, Luật Chuyển đổi số không chỉ khắc phục tình trạng manh mún của hệ thống pháp luật hiện nay, mà còn tạo nền tảng để hoạt động chuyển đổi số được triển khai thống nhất, có điều phối và hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn tới.