Nhân dân các dân tộc thành phố Sông Công tự hào với truyền thống lịch sử vẻ vang của mình. Trong các cuộc kháng chiến chống sự xâm lược của phong kiến phương Bắc trước đây, đều có sự tham gia tích cực của nhân dân trong vùng.
Từ nửa sau thế kỷ XIX, lợi dụng sự suy yếu của xã hội phong kiến Việt Nam, thực dân Pháp tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược nước ta. Ngày 19/3/1884, quân Pháp từ Bắc Ninh tiến sang đánh chiếm tỉnh thành Thái Nguyên và đến tháng 5/1884, ách thống trị thực dân chính thức đè lên đầu nhân dân trong vùng. Ngay từ khi thực dân Pháp đặt chân lên vùng đất Thái Nguyên, nhân dân Bá Xuyên, Tân Quang và Cải Đan tập hợp xung quanh các thủ lĩnh địa phương, tiến hành nhiều trận tập kích, phục kích những toán quân địch đi lùng sục, càn quét.
Năm 1886, cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế lan sang vùng Thái Nguyên. Cùng với các địa phương, nhân dân Ba xã không những giúp đỡ lương thực, thực phẩm, vũ khí cho nghĩa quân, mà còn hăng hái sung vào đội quân khởi nghĩa. Chính thực dân Pháp phải thú nhận: “Toàn bộ vùng nam Thái Nguyên... đều quy thuộc Đề Thám và có thái độ chống đối rõ rệt các nhà cầm quyền Pháp và bản xứ.”
Ngày 30/8/1917, anh em binh lính người Việt trong trại lính khố xanh ở tỉnh lỵ Thái Nguyên, dưới sự chỉ huy của Trịnh Văn Cấn và Lương Ngọc Quyến, phối hợp cùng nhân dân địa phương nổi dậy khởi nghĩa. Nhân dân các vùng xung quanh, nhất là ở nam tỉnh lỵ Thái Nguyên, trong đó có nhân dân Ba xã tích cực ủng hộ nghĩa quân, tham gia lập phòng tuyến chặn đánh quân Pháp từ Hà Nội kéo lên.
Từ sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ và nước Pháp tham gia chiến tranh (9/1939), thực dân Pháp ở Đông Dương thẳng tay đàn áp phong trào cách mạng. Không khí khủng bố bao trùm khắp nơi. Cùng với hệ thống nhà tù, chúng lập căng (camp: trại) ở nhiều nơi; trong đó có Căng Chợ Chu, Căng Phấn Mễ, Căng Bá Vân đều ở Thái Nguyên. Căng Bá Vân được xây dựng năm 1942, nằm ở trung tâm xã Bình Sơn. Tại đây, thực dân Pháp giam giữ gần 200 tù chính trị, phần lớn là các chiến sĩ cộng sản bị chúng đưa từ nhà tù Sơn La và Bắc Mê về. Phẩm chất, tư cách của các chiến sĩ cộng sản cùng với những hoạt động tuyên truyền và đấu tranh ở trong căng đã có ảnh hưởng lớn, gây được nhiều cảm tình với nhân dân quanh vùng.
Được sự chỉ đạo của Chi bộ căng và các cán bộ Xứ uỷ Bắc Kỳ, phong trào cách mạng ở địa phương phát triển mạnh. Đầu năm 1943, nông dân tá điền các xã Lợi Xá, Cải Đan, Bá Xuyên đấu tranh chống tên địa chủ đồn điền Sơn Cốt. Cuối năm 1944, nhân dân trong vùng tổ chức đấu tranh chống đi phu, chống su, thuế, chống nộp hạt thầu dầu. Một sự kiện quan trọng đã diễn ra tại Căng Bá Vân: ngày 21/8/1944, chi bộ trong Căng đã tổ chức cho 8 đảng viên vượt ngục thành công, toả đi bổ sung cho phong trào cách mạng đang sục sôi. Các đồng chí vượt ngục Bá Vân ngày ấy, sau này đều trở thành cán bộ cao cấp của Đảng, có nhiều cống hiến to lớn trong các thời kỳ cách mạng của đất nước. Nhờ có sự tăng cường cán bộ lãnh đạo, các tổ chức cách mạng ở vùng Bá Xuyên, Tân Quang và Cải Đan được củng cố và hoạt động mạnh mẽ. Riêng xã Tân Quang, chỉ trong một thời gian ngắn, đã có 5 đội tự vệ ở 5 xóm, gồm 40 chiến sĩ. Các tổ chức Cứu quốc cũng phát triển nhanh trong các tầng lớp, các giới. Bá Xuyên là nơi mở các lớp huấn luyện quân sự, chính trị, các cuộc hội nghị quan trọng. Chùa Bá Xuyên là địa điểm liên lạc và cũng là nơi tiếp nhận tài liệu, sách báo của Xứ uỷ để từ đây chuyển đi nơi khác.
Từ cuối tháng 5/1945, Ban Chấp hành Việt Minh các xã Bá Xuyên, Tân Quang và Bình Sơn phát động quần chúng nổi dậy xoá bỏ chính quyền địch, thành lập chính quyền cách mạng. Trong những ngày đầu sau khi giành được chính quyền, mặc dù đời sống còn rất thấp kém, nhưng nhân dân Ba Xã rất nhiệt tình tham gia Tuần lễ vàng do Chính phủ phát động. Sau ngày toàn quốc kháng chiến bùng nổ (19/12/1946), các cơ quan Trung ương Đảng, Chính phủ, Mặt trận, Bộ Quốc phòng - Tổng chỉ huy rời Hà Nội chuyển lên Chiến khu Việt Bắc. Các huyện Định Hoá, Đại Từ, Phú Lương... được chọn làm An toàn khu (ATK) của Trung ương. Các xã Bá Xuyên, Tân Quang, Cải Đan và một số nơi trong khu vực trở thành cửa ngõ phía nam ATK. Ngoài nhiệm vụ trực tiếp chiến đấu bảo vệ quê hương và góp phần bảo vệ cửa ngõ ATK Trung ương, quân và dân Bá Xuyên, Tân Quang, Cải Đan còn tích cực tăng gia sản xuất, phục vụ tiền tuyến.
Các phong trào thi đua mua công trái quốc gia, lập hũ gạo nuôi quân, chăm sóc thương binh, bệnh binh, đỡ đầu các đơn vị bộ đội... được đông đảo bà con các dân tộc hưởng ứng sôi nổi. Nhân dân trong vùng còn tích cực giúp đỡ Viện Quân y 108 về điều kiện vật chất trong những năm đóng tại địa phương (1946 - 1948). Không những thế, hằng năm, ba xã đều huy động các đợt dân công phục vụ tiền tuyến, vận động thanh niên xung phong tòng quân. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, gần 400 con em đồng bào các dân tộc đã lên đường nhập ngũ, tham gia chiến đấu; trong đó có gần 40 ngời con u tú đã anh dũng hy sinh tại các chiến trường.
Sau khi hoà bình lập lại (1954), thực hiện chủ trương của Đảng, nhân dân Bá Xuyên, Tân Quang và Cải Đan tiếp tục hoàn thành cải cách ruộng đất, khôi phục kinh tế; trên cơ sở đó, tiến hành cải tạo XHCN và xây dựng CNXH.
Trong những năm có chiến tranh phá hoại ác liệt trên địa bàn tỉnh (15/9/1965 - 31/3/1968 và từ 24/5 đến 30/12/1972), nhân dân 3 xã đã nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, vừa giữ vững sản xuất, vừa chiến đấu và phục vụ chiến đấu, hoàn thành mọi nghĩa vụ đối với Nhà nước, làm tròn vai trò hậu phương, bảo đảm “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”. Trên 1.000 con em đồng bào các dân tộc Bá Xuyên, Tân Quang, Cải Đan lên đường đánh Mỹ.
Các phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước trao tặng cho tập thể và cá nhân của thành phố Sông Công:
Chủ tịch Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã trao tặng cho Cán bộ và nhân dân thành phố Sông Công Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba.
Danh hiệu Anh hùng LLVTND:
- Nhân dân và LLVT xã Bình Sơn
- Thượng uý, Liệt sỹ Công an nhân dân Dương Như Thực.
Danh hiệu Vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng":
Mẹ VNAH Nguyễn Thị Hoành,
Mẹ VNAH Cao Thị Hợi,
Mẹ VNAH Lê Thị Tường.
Danh hiệu Vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng" năm 2014 phong tặng cho:
1. Mẹ VNAH Đỗ Thị Tẹo, Phường Cải Đan
2. Mẹ VNAH Dương Thị Năng, Xã Vinh Sơn
3. Mẹ VNAH Dương Thị Thơm, Phường Thắng Lợi
4. Mẹ VNAH Phạm Thị Nhì, Xã Bình Sơn
5. Mẹ VNAH Nguyễn Thị Lẩm, Phường Mỏ Chè
6. Mẹ VNAH Nguyễn Thị Nhẫn, Phường Lương Sơn
Danh hiệu Vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng" năm 2014 truy tặng cho:
6. Mẹ VNAH Trần Thị Hành, Xã Vinh Sơn
7. Mẹ VNAH Lưu Thị Giản, Phường Cải Đan
8. Mẹ VNAH Nguyễn Thị Bẩy, Phường Cải Đan
9. Mẹ VNAH Đào Thị Sòa, Phường Cải Đan
10. Mẹ VNAH Hoàng Thị Khuy, Phường Cải Đan
11. Mẹ VNAH Hoàng Thị Khải, Phường Thắng Lợi
12. Mẹ VNAH Dương Thị Tình, Phường Bách Quang
13. Mẹ VNAH Trần Thị Sàng, Xã Tân Quang
14. Mẹ VNAH Dương Thị Thể, Xã Tân Quang
15. Mẹ VNAH Phạm Thị Trình, Xã Tân Quang
16. Mẹ VNAH Dương Thị Cầm, Xã Tân Quang
17. Mẹ VNAH Dương Thị Tân, Xã Tân Quang
18. Mẹ VNAH Trần Thị Lân, Xã Bình Sơn
19. Mẹ VNAH Phạm Thị Dậu, Xã Bình Sơn
20. Mẹ VNAH Chu Thị Lễ, Xã Bình Sơn
Trong vòng 10 năm (từ giữa thập kỷ 70 đến giữa thập kỷ 80 - thế kỷ XX), tuy gặp nhiều khó khăn, nhưng tình hình kinh tế xã hội ở địa phương có nhiều chuyển biến. Đáng chú ý là sự hình thành một khu công nghiệp lớn, các nhà máy (nay là công ty): Y cụ số 2, Phụ tùng ô tô và nhà máy Diezel lần lượt ra đời. Mật độ dân cư ngày càng tăng lên, các cửa hàng dịch vụ mỗi ngày một nhiều do nhu cầu dịch vụ phục vụ cho khu công nghiệp ngày càng đòi hỏi lớn hơn, vượt khỏi tầm của một thị trấn. Đây là một trong những điều kiện, cơ sở của việc thành lập thành phố Sông Công.
Trụ sở cơ quan Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố
Ngày 11/4/1985 theo đề nghị của tỉnh Bắc Thái, Hội Đồng Bộ Trưởng (nay là Chính Phủ) ra Quyết định số 113 QĐ/HĐBT thành lập thành phố Sông Công trên cơ sở thị trấn Mỏ Chè, xã Cải Đan của huyện Phổ Yên; xã Tân Quang và xã Bá Xuyên của huyện Đồng Hỷ. Khi thành lập thành phố Sông Công có 6 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 3 phường (Mỏ Chè, Lương Châu, Thắng Lợi) và 3 xã (Cải Đan, Tân Quang, Bá Xuyên). Sự ra đời của thành phố Sông Công, nhằm đáp ứng nhiệm vụ phục vụ một khu công nghiệp cơ khí tập trung của cả nước trên con đường tiến lên công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Thành phố Sông Công là trung tâm kinh tế - văn hóa ở khu vực phía Tây Nam của tỉnh.
Năm 1999, Sông Công thực hiện điều chỉnh địa giới hành chính theo Nghị định số 18/NĐ-CP ngày 10/4/1999 của Chính phủ, trong đó thành lập phường Phố Cò, phường Cải Đan và xã Vinh Sơn; đồng thời chuyển giao xã Bình Sơn thuộc huyện Phổ Yên về thành phố Sông Công quản lý, khi đó Sông Công có 5 phường (Thắng Lợi, Mỏ Chè, Lương Châu, Cải Đan, Phố Cò) và 4 xã (Bình Sơn, Bá Xuyên, Tân Quang, Vinh Sơn).
Năm 2011, Sông Công thực hiện điều chỉnh địa giới hành chính xã Tân Quang để thành lập phường Bách Quang theo Nghị quyết số 05/NQ-CP ngày 13/01/2011 của Chính phủ, sau khi thành lập phường Bách Quang, thành phố Sông Công có 10 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 6 phường (Thắng Lợi, Mỏ Chè, Lương Châu, Cải Đan, Phố Cò, Bách Quang) và 4 xã (Bình Sơn, Bá Xuyên, Tân Quang, Vinh Sơn).
Năm 2015, Thực hiện Nghị quyết số 932/NQ-CP ngày 15/5/2015 của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Thái Nguyên đê thành lập phường Lương Sơn thuộc thị xã Sông Công và thành lập thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên đến thời điểm đó thành phố Sông Công chính thức có 11 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 7 phường (Thắng Lợi, Mỏ Chè, Lương Châu, Cải Đan, Phố Cò, Bách Quang, Lương Sơn) và 4 xã (Bình Sơn, Bá Xuyên, Tân Quang, Vinh Sơn).