Với quyết tâm bảo vệ thế hệ trẻ trước những nguy cơ gia tăng từ thuốc lá, đặc biệt thuốc lá thế hệ mới, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, sáng tạo và hiệu quả. Từ việc đổi mới hình thức tuyên truyền, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật đến xây dựng mô hình trường học không khói thuốc. Toàn ngành đang nỗ lực từng bước hình thành môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, trong sạch, góp phần nâng cao sức khỏe học sinh và cộng đồng.
Học sinh Trung tâm Giáo dục thường xuyên Thái Nguyên tham gia Cuộc thi “Rung chuông vàng” tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá năm học 2025 - 2026
Tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên Thái Nguyên, Cuộc thi “Rung chuông vàng” tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá năm học 2025 - 2026 diễn ra đầu tháng 11 vừa qua đã để lại nhiều ấn tượng mạnh mẽ trong giáo viên và học sinh. Từ sáng sớm, hội trường Trung tâm rộn ràng hơn ngày thường khi 100 học sinh tập trung chuẩn bị bước vào thử thách. Khi hiệu lệnh bắt đầu vang lên, không gian như lắng lại, các thí sinh nhanh chóng nhập cuộc với tinh thần tập trung cao độ. Hệ thống 20 câu hỏi xoay quanh Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, quy định về địa điểm cấm hút thuốc, mức xử phạt vi phạm và tác hại của thuốc lá truyền thống cũng như các sản phẩm mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha… được trình bày theo hình thức nhanh - đúng - loại, tạo nên nhịp độ thi đầy căng thẳng và kịch tính. Mỗi câu hỏi được đưa ra là một lần cả hội trường hồi hộp dõi theo; những ánh mắt lo lắng, những cái gật đầu tự tin, những tiếng reo vui mỗi khi một đáp án chính xác hiện lên đã khiến không khí cuộc thi trở nên sôi động như một trận tranh tài trí tuệ thực thụ. Sự hào hứng của thí sinh cùng những tràng vỗ tay cổ vũ không ngớt từ khán giả đã thể hiện sức lan tỏa của hoạt động tuyên truyền theo hình thức mới mẻ, trực quan, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh.
Em Lê Vũ Mai Anh, lớp 12A1, Trung tâm Giáo dục thường xuyên Thái Nguyên chia sẻ: “Trước đây em chỉ nghĩ thuốc lá điện tử không nguy hiểm, nhưng thông qua các câu hỏi tại Cuộc thi, em biết rằng độc hại của nó thậm chí còn phức tạp và khó kiểm soát hơn. Em cảm thấy đây là một hoạt động rất bổ ích và giúp chúng em nâng cao nhận thức để tự bảo vệ mình”. Ông Nguyễn Đức Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên Thái Nguyên, Trưởng Ban Tổ chức Cuộc thi cho biết: “Cuộc thi Rung chuông vàng giúp học sinh tiếp cận kiến thức pháp luật và kỹ năng phòng tránh một cách sinh động, rõ ràng. Chúng tôi mong muốn học sinh không chỉ dừng lại ở việc trả lời câu hỏi mà thực sự hiểu, nhận diện được các loại thuốc lá mới, biết cách từ chối và tuyên truyền lại cho bạn bè”. Theo ông Hạnh, mô hình này sẽ tiếp tục được Trung tâm duy trì, mở rộng trong thời gian tới, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm để xây dựng môi trường giáo dục không khói thuốc.
Trường THCS Cổ Lũng, xã Vô Tranh tổ chức hoạt động ngoại khóa tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá cho học sinh toàn trường
Không chỉ dừng lại ở các hoạt động thi tìm hiểu, nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai các mô hình, chương trình tuyên truyền dài hạn. Trường THCS Cổ Lũng, xã Vô Tranh là một ví dụ tiêu biểu. Ngay từ đầu năm học 2025 - 2026, Nhà trường đã xây dựng kế hoạch phòng, chống tác hại thuốc lá với chuỗi hoạt động đa dạng nhằm nâng cao nhận thức cho toàn thể cán bộ, giáo viên và học sinh. Tại các buổi truyền thông chuyên đề, học sinh được cung cấp các kiến thức trọng tâm như nhận diện các loại thuốc lá truyền thống và thuốc lá mới, hiểu rõ tác hại của nicotine đối với sức khỏe, sự phát triển thể chất và tinh thần; tìm hiểu về các chế tài xử phạt trong Nghị định 117/2020/NĐ-CP cũng như trách nhiệm của công dân trong xây dựng môi trường không khói thuốc. Với sự phối hợp của giáo viên chủ nhiệm và các lực lượng đoàn - đội, hoạt động được tổ chức theo hình thức trao đổi, hỏi - đáp, xem video minh họa và phân tích tình huống, giúp học sinh ghi nhớ lâu hơn và dễ vận dụng vào thực tế. Nhà trường cũng chú trọng việc lồng ghép nội dung phòng, chống thuốc lá vào giờ sinh hoạt dưới cờ; phối hợp với cha mẹ học sinh để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường; treo pano, áp phích tuyên truyền tại các khu vực dễ quan sát. Đáng chú ý, 100% học sinh của trường đã ký cam kết không tàng trữ, buôn bán và sử dụng thuốc lá điện tử, cho thấy nhận thức của các em đã có sự chuyển biến rõ rệt. Ông Nguyễn Anh Vũ, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Cổ Lũng nhận định: "Để tuyên truyền hiệu quả, chỉ truyền đạt lý thuyết là chưa đủ. Điều quan trọng là làm sao để học sinh tự nhận thức được mức độ nguy hiểm, từ đó chủ động tránh xa. Nhà trường ưu tiên hai yếu tố trong quá trình triển khai: Giáo dục dựa trên trải nghiệm thực tế và xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình - cộng đồng. Chúng tôi rất phấn khởi khi thấy học sinh tiếp nhận thông tin tích cực hơn, nhiều em đã tự tin khẳng định quan điểm nói không với thuốc lá điện tử sau các buổi truyền thông”.
Học sinh Trường THPT Tức Tranh, xã Vô Tranh lan tỏa tinh thần nói không với thuốc lá
Trong những năm gần đây, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá được toàn ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên coi là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh. Đặc biệt, thực hiện Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá và Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, ngành Giáo dục đã triển khai hàng loạt giải pháp như: Xây dựng kế hoạch phòng, chống tác hại thuốc lá gắn với Chiến lược quốc gia đến năm 2030; thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống tác hại thuốc lá tại các cơ sở giáo dục; lồng ghép nội dung phòng, chống thuốc lá vào chương trình giảng dạy và hoạt động ngoại khóa; triển khai phong trào “Trường học không khói thuốc”; đồng thời tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý, giáo viên về cách nhận diện các sản phẩm thuốc lá mới và kỹ năng hỗ trợ học sinh.
Sở Giáo dục và Đào tạo cũng phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh trong việc tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, truyền thông trực tiếp tại các trường tiểu học, THCS, THPT. Đặc biệt, năm 2025, ngành phát động Cuộc thi “Rung chuông vàng” tìm hiểu pháp luật phòng, chống tác hại thuốc lá tại 4 trường THPT trên địa bàn, mỗi trường có 100 thí sinh dự thi. Đây là sân chơi bổ ích nhằm nâng cao kiến thức của học sinh, giúp các em biết cách nhận diện, phòng tránh và tuyên truyền về tác hại thuốc lá đối với bản thân và cộng đồng.
Học sinh Trường THCS Thuận Thành, phường Trung Thành tuyên truyền về phòng, chống tác hại thuốc lá dưới hình thức sân khấu hóa
Đồng chí Nguyễn Đức Thịnh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết trong thời gian tới ngành sẽ tăng cường tuyên truyền, lan tỏa thông điệp "Nói không với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng"; tập huấn chuyên đề cho giáo viên chủ nhiệm, giáo viên ngoại khóa, cán bộ Đoàn - Đội để xây dựng lực lượng nòng cốt; phối hợp chặt chẽ liên ngành với Y tế, Công an, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ huynh học sinh trong kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh thi đua khen thưởng, nhân rộng mô hình "Trường học không khói thuốc"; thực hiện nghiêm cam kết với Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá, đảm bảo kinh phí cho truyền thông - tập huấn; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên, công khai kết quả, xử lý nghiêm vi phạm theo quy định pháp luật.
Với những bước đi cụ thể và sự vào cuộc của toàn ngành, ngành Giáo dục Thái Nguyên đang từng bước tạo dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, không khói thuốc, góp phần bảo vệ sức khỏe, tương lai của học sinh và cộng đồng.