CHUYÊN TRANG DU LỊCH TỈNH THÁI NGUYÊN

Hội Lồng tồng Phủ Thông là để biết ơn, tôn vinh những người đã có công gìn giữ, khai phá mảnh đất này. Thông qua phần hội để tôn vinh, gìn giữ nét đẹp văn hóa của mình và cầu mong cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa mang tươi tốt, bội thu

Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông là lễ hội từng được mệnh danh là “nhất chợ Phủ”. Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội không chỉ là dịp vui xuân của cộng đồng mà còn là nơi kết tinh ký ức lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của cư dân vùng đất này. Lễ hội gắn liền với một câu chuyện lịch sử được người dân địa phương lưu truyền qua nhiều đời. Theo truyền thuyết, từ xa xưa vùng đất Vĩnh Thông (nay thuộc xã Phủ Thông) thường xuyên bị giặc phương Bắc quấy phá, cướp bóc. Người dân khi ấy gọi giặc là Slấc Nồng - tức giặc Tầu.

Để bảo vệ biên cương, triều đình đã cử một vị dũng tướng lên trấn giữ vùng đất này. Ông cùng quân dân địa phương nhiều lần chiến đấu chống giặc, mang lại bình yên cho bản làng. Đỉnh điểm là trận quyết chiến diễn ra vào ngày 19 tháng Giêng năm ấy. Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Khi cục diện gần như thuộc về quân dân địa phương, vị tướng bất ngờ bị kẻ thù sát hại. Thủ cấp của ông rơi xuống cánh đồng Nà Phải, từ đó người dân gọi nơi này là ruộng Nà Mồ. Điều kỳ lạ là thân mình ông vẫn bám trên lưng chiến mã, như được thần linh phù trợ, tiếp tục vung gươm đánh giặc khiến quân thù kinh hồn bạt vía. Sau đó, thi thể vị tướng ngã xuống tại Phai Luông bên bờ sông Vi Hương. Trước sự hy sinh anh dũng ấy, triều đình đã sắc phong ông là “Thánh”, đồng ý cho Nhân dân lập đền thờ để tưởng niệm. Ngôi đền được dựng lên với tên gọi đền Slấn Slảnh, nghĩa là đền Thần Thánh, trở thành nơi linh thiêng của người dân trong vùng. Từ đó, cứ vào đầu xuân năm mới, vào các ngày 19 và 20 tháng Giêng, người dân lại tổ chức Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông để tưởng nhớ vị tướng anh hùng, tri ân các bậc tiền nhân và cầu mong một năm mới bình an, mùa màng tốt tươi.

Nghi thức cầu cho mưa thuận, gió hòa tại Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông

Trong khuôn khổ Lễ hội, nghi lễ cúng giỗ tại đền Slấn Slảnh được xem là phần mở đầu quan trọng nhất. Đây là nghi lễ nhằm tạ ơn thần linh và tưởng nhớ sự hy sinh của vị tướng triều đình cùng các nghĩa sĩ đã ngã xuống để bảo vệ cuộc sống bình yên cho Nhân dân. Còn bài cúng trước khi khai hội Lồng tồng tại cánh đồng Nà Liền Mạ mang ý nghĩa tạ ơn các vị thần linh, đồng thời cầu mong năm mới bách tính bình an, may mắn, mùa màng bội thu. Phần lễ với những nghi thức trang nghiêm không chỉ thể hiện niềm tin tâm linh mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống của cư dân vùng đất Phủ Thông.

Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông là lễ hội cuối cùng khép lại chuỗi hội xuân diễn ra trong tháng Giêng tại các xã phía Bắc tỉnh Thái Nguyên. Chính vì vậy, lễ hội thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến tham dự.

Múa chầu Then là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa truyền thống của người Tày được trình diễn tại Lễ hội

Không khí Lễ hội không chỉ có phần nghi lễ linh thiêng mà còn sôi động với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian. Những điệu hát then - đàn tính vang lên giữa cánh đồng xuân, hòa cùng tiếng reo hò của trò tung còn, kéo co, đánh yến hay các trò chơi truyền thống khác. Các cuộc thi trình diễn trang phục dân tộc, cắm trại, thi ẩm thực, trưng bày sản phẩm OCOP cũng được tổ chức, tạo nên không gian giao lưu văn hóa đặc sắc. Đây là dịp để người dân giới thiệu những nét đẹp trong đời sống sinh hoạt, sản xuất và văn hóa của cộng đồng các dân tộc nơi đây.

Từ câu chuyện về vị tướng anh hùng đến nghi lễ cúng giỗ, rước thần linh và các hoạt động hội xuân, tất cả đã tạo nên một không gian văn hóa đậm đà bản sắc của cư dân vùng núi phía Bắc. Trải qua thời gian, Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông vẫn giữ được sức sống bền bỉ trong đời sống cộng đồng. Đó không chỉ là một lễ hội đầu xuân, mà còn là biểu tượng của ký ức lịch sử, lòng biết ơn và niềm tin vào tương lai của người dân đất Phủ.

Nghi thức trao lộc đầu năm cho đại biểu và người dân tham gia Lễ hội

Và mỗi độ xuân về, khi tiếng đàn tính vang lên giữa cánh đồng Nà Liền Mạ, khi dòng người lại hướng về đền Slấn Slảnh dâng nén hương đầu năm, Lễ hội Lồng tổng Phủ Thông lại tiếp tục kể câu chuyện về một vùng đất, một vị tướng anh hùng và truyền thống văn hóa được gìn giữ qua bao thế hệ.