Thầy cô nêu gương - “lá chắn” quan trọng trong phòng, chống tác hại của thuốc lá học đường
Trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, đang có xu hướng len lỏi vào môi trường học đường, việc phòng, chống tác hại của thuốc lá đối với học sinh trở thành nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục. Bên cạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, thực tế cho thấy vai trò nêu gương của đội ngũ thầy cô giáo đang là yếu tố có tác động trực tiếp và lâu dài đến nhận thức, hành vi của học sinh, góp phần xây dựng môi trường học đường lành mạnh.
Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Đại Từ, xã Đại Phúc nói không với thuốc lá và thuốc lá điện tử
Những năm gần đây, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong các cơ sở giáo dục được quan tâm triển khai với nhiều hình thức đa dạng. Tuy nhiên, trước sự xuất hiện ngày càng tinh vi của các sản phẩm thuốc lá mới, nhất là thuốc lá điện tử, việc nâng cao hiệu quả tuyên truyền đòi hỏi phải có những giải pháp thiết thực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh. Trong đó, việc đề cao trách nhiệm và vai trò nêu gương của giáo viên được xem là một trong những yếu tố quan trọng.
Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Đại Từ, xã Đại Phúc, công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá được triển khai ngay từ đầu năm học. Nhà trường thường xuyên phổ biến các quy định liên quan, đồng thời lồng ghép nội dung tuyên truyền vào các giờ sinh hoạt lớp, hoạt động ngoại khóa nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe và tương lai của bản thân.
Theo ông Trần Minh Thắng, giáo viên Nhà trường: Các nội dung tuyên truyền được xây dựng theo hướng gần gũi, dễ hiểu, gắn với những tình huống thực tế để học sinh dễ tiếp cận và ghi nhớ. Bên cạnh việc tuyên truyền, Nhà trường cũng áp dụng các quy định cụ thể đối với hành vi vi phạm, đặc biệt là sử dụng thuốc lá điện tử trong khuôn viên trường học. Các giáo viên đồng thời được tham gia các lớp tập huấn để nâng cao kiến thức và kỹ năng tuyên truyền, từ đó giúp học sinh nhận diện rõ hơn những nguy cơ từ thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới. Cũng theo ông Thắng, sự gương mẫu của giáo viên có sức ảnh hưởng rất lớn đối với học sinh. Bản thân ông trước đây từng hút thuốc, nhưng nhận thấy đây là thói quen không tốt nên đã quyết tâm thay đổi, nhất là không hút thuốc trước mặt học sinh; nhiều khi hành động cụ thể của thầy cô còn có tác động mạnh mẽ hơn những lời tuyên truyền.
Mỗi thầy cô giáo đều nỗ lực để trở thành một tấm gương trong công tác tuyên truyền về phòng chống tác hại của thuốc lá
Đối với học sinh nội trú, việc duy trì tuyên truyền thường xuyên càng có ý nghĩa quan trọng bởi các em sinh hoạt tập trung trong môi trường tập thể, dễ chịu ảnh hưởng từ bạn bè xung quanh. Chính vì vậy, ngoài việc quản lý chặt chẽ, Nhà trường chú trọng xây dựng môi trường giáo dục tích cực, trong đó mỗi thầy cô giáo đều ý thức rõ trách nhiệm nêu gương trong lối sống và hành vi hằng ngày.
Thực tế tại Nhà trường cho thấy, khi thầy cô gương mẫu trong lối sống, học sinh có xu hướng noi theo và hình thành ý thức tự giác trong việc nói không với thuốc lá. Em Nguyễn Ngọc Tùng Lâm, học sinh lớp 8B cho biết bản thân luôn tuân thủ nội quy của Nhà trường và ghi nhớ những nội dung đã được thầy cô tuyên truyền về tác hại của thuốc lá. Khi bạn rủ hút Lâm đã kiên quyết từ chối, đồng thời chia sẻ thêm cho bạn hiểu về những ảnh hưởng xấu của thuốc lá đối với sức khỏe.
Không chỉ dừng lại ở việc tự bảo vệ bản thân, nhiều học sinh còn trở thành những “tuyên truyền viên” trong gia đình và cộng đồng. Em Lục Minh Trung, học sinh lớp 9C, cho biết từng gặp tình huống bị người lạ mời hút thuốc nhưng đã kiên quyết từ chối. Trung chia sẻ thêm rằng bố em là người hút thuốc lâu năm và sức khỏe đã bị ảnh hưởng rõ rệt. “Em thấy bố thường xuyên ho và đau phổi. Sau khi được học về tác hại của thuốc lá, em cũng cố gắng vận động bố bỏ thuốc để bảo vệ sức khỏe,” Trung cho biết.
Theo các thầy cô giáo, lứa tuổi học sinh THCS và THPT là giai đoạn các em có nhiều thay đổi về tâm sinh lý, dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh. Nếu thiếu sự định hướng kịp thời, các em có thể tò mò, thử nghiệm những hành vi không lành mạnh, trong đó có hút thuốc lá hoặc sử dụng thuốc lá điện tử. Vì vậy, giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người định hướng lối sống, hình thành các giá trị tích cực cho học sinh.
Việc thầy cô giáo không hút thuốc, đặc biệt là không hút thuốc trong khuôn viên trường học hoặc trước mặt học sinh, không chỉ góp phần xây dựng môi trường giáo dục trong lành mà còn tạo ra những chuẩn mực hành vi tích cực. Những hình ảnh gương mẫu, gần gũi từ chính thầy cô giúp học sinh hiểu rằng việc nói không với thuốc lá không chỉ là quy định mà còn là lựa chọn đúng đắn để bảo vệ sức khỏe và tương lai.
Bên cạnh đó, khi học sinh được trang bị kiến thức đầy đủ về tác hại của thuốc lá, các em sẽ chủ động hơn trong việc tự bảo vệ bản thân trước những lời rủ rê, lôi kéo. Từ những bài học trong nhà trường, các em cũng có thể lan tỏa thông điệp về lối sống lành mạnh đến gia đình và cộng đồng.
Các em học sinh đều hào hứng chuẩn bị cho cuộc thi tìm hiểu về Luật phòng chống tác hại của thuốc lá
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong trường học, các cơ sở giáo dục cần tiếp tục duy trì và đổi mới các hoạt động tuyên truyền phù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh. Đồng thời, việc bồi dưỡng, tập huấn cho giáo viên về kiến thức và kỹ năng truyền thông cũng cần được chú trọng nhằm giúp đội ngũ giáo viên chủ động hơn trong việc định hướng và hỗ trợ học sinh.
Cùng với đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh cho học sinh. Khi mỗi thầy cô giáo thực sự trở thành tấm gương về lối sống tích cực, trách nhiệm và lành mạnh, đó chính là “lá chắn” hiệu quả góp phần ngăn ngừa tác hại của thuốc lá, giúp học sinh phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.