Thực tiễn tình hình thiên tai những năm gần đây đã gây thiệt hại nặng nề đối với tỉnh Thái Nguyên. Trước mùa mưa bão đang đến rất gần, tỉnh đã chủ động xây dựng phương án, chuẩn bị nguồn lực, tăng cường các giải pháp phòng ngừa và ứng phó theo hướng chủ động, linh hoạt, nhằm bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân và hạn chế thấp nhất những rủi ro do thiên tai gây ra.
Thái Nguyên khởi công xây dựng tuyến đê Hữu Cầu đoạn từ cầu Cao Ngạn đến đập Thác Huống để nâng cao năng lực phòng chống thiên taiNhững bài học lớn
Năm 2024 - 2025 là những năm thiên tai gây thiệt hại nặng nề nhất trên địa bàn tỉnh trong nhiều năm trở lại đây. Nhiều đợt mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất xảy ra liên tiếp, đặc biệt là ảnh hưởng của các cơn bão mạnh đã gây ngập lụt trên diện rộng, làm thiệt hại nghiêm trọng về người, nhà ở, sản xuất và hạ tầng.
Chỉ riêng đợt mưa lũ do bão cuối năm 2025, toàn tỉnh đã ghi nhận 17 người thiệt mạng, hàng trăm nghìn ngôi nhà bị ảnh hưởng, hàng chục nghìn ha cây trồng bị thiệt hại, tổng thiệt hại ước tính lên tới hơn 13.200 tỷ đồng. Nhiều khu vực bị chia cắt, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Những con số thiệt hại không chỉ phản ánh mức độ khốc liệt của thiên tai, mà còn là lời cảnh báo về xu hướng gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, ngay trong những tháng đầu năm 2026, dù chưa bước vào cao điểm mùa mưa bão, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra nhiều đợt dông, lốc, mưa đá gây thiệt hại đáng kể. Nhiều nhà dân khu vực phía Bắc bị tốc mái, cây cối, công trình bị hư hỏng, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân. Điều đó cho thấy thiên tai ngày càng khó lường, không còn tuân theo quy luật mùa vụ như trước. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách cần chuẩn bị kỹ lưỡng các phương án ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra.
Xã Chợ Rã đã huy động lực lượng, phối hợp hỗ trợ Nhân dân khắc phục hậu quả thiệt hại do dông, lốc gây ra trong đêm 29/3/2026Thôn Kim Vân, xã Văn Lang là một trong số những địa bàn chịu thiệt hại nặng nề trong các đợt mưa lũ năm 2025, dấu vết của thiên tai vẫn còn in rõ trong ký ức của người dân. Nhiều khu vực bị ngập sâu kéo dài, khiến hàng chục hộ dân phải sơ tán tạm thời, nhà cửa, tài sản và sản xuất bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Công tác bố trí ổn định dân cư đến nay vẫn đang tiếp tục được triển khai. Hiện nay, địa phương đang kiến nghị các sở, ngành liên quan đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án xây dựng khu ổn định dân cư vùng ngập lụt tại thôn Kim Vân, bảo đảm người dân sớm có nơi ở an toàn trước mùa mưa bão năm 2026. Còn tại xã Vĩnh Thông, địa phương cũng đề nghị tỉnh sớm xem xét, bố trí dự án tái định cư cho 14 hộ dân thôn Lủng Siên đang sinh sống trong vùng ngập úng nguy hiểm. Đối với nhiều địa phương khác, các đợt mưa lũ trong năm 2025 đã gây thiệt hại rất lớn về công trình của nhà nước và tài sản của nhân dân. Thực tế cho thấy nếu không chủ động phòng ngừa từ sớm thì thiệt hại sẽ còn lớn hơn.
Từ thực tiễn đó, toàn tỉnh Thái Nguyên đã tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, tập trung xây dựng các công trình phòng chống thiên tai, rà soát các khu vực có nguy cơ ngập lụt, sạt lở, xây dựng phương án di dời dân cư; đồng thời phối hợp triển khai dự án khu ổn định dân cư vùng ngập lụt, bảo đảm an toàn lâu dài cho người dân.
Ở góc độ chuyên môn, đồng chí Dương Văn Hào, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh nhấn mạnh: Sau những thiệt hại lớn do thiên tai trong các năm gần đây, công tác phòng, chống thiên tai năm 2026 được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của toàn tỉnh. Các địa phương đã chủ động rà soát, xây dựng phương án ứng phó phù hợp với điều kiện từng địa bàn, đồng thời tăng cường theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Một trong những bài học quan trọng rút ra từ thực tiễn là phải đặt yếu tố phòng ngừa lên hàng đầu, đồng thời nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và khả năng ứng phó ngay từ cơ sở.
Nâng cao năng lực chủ động phòng chống thiên tai
Nhận thức rõ nguy cơ thiên tai ngày càng gia tăng, tỉnh Thái Nguyên đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai. UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch về phòng, chống thiên tai tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu nâng cao năng lực chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra, góp phần bảo đảm an toàn cho người dân và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn. Tiếp đó, UBND tỉnh ban hành Công văn về việc chủ động ứng phó với dông, lốc, sét, mưa đá trong thời kỳ chuyển mùa. Theo đó, các sở, ngành và chính quyền địa phương được yêu cầu theo dõi sát tình hình thời tiết, tổ chức kiểm tra, rà soát an toàn nơi ở của người dân, trụ sở làm việc của cơ quan, đơn vị; chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện và phương án ứng phó với các tình huống thiên tai.
Hồ Nặm Cắt được đầu tư đảm bảo an toàn hồ đập và nâng cao năng lực phòng chống thiên taiSong song với đó, tỉnh tập trung đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng phòng chống thiên tai, đặc biệt là các công trình thủy lợi, đê điều, hệ thống tiêu thoát nước. Tỉnh xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 với nhiều dự án trọng điểm, trong đó có dự án nâng cấp hồ đập, kè chống sạt lở sông Cầu. Một số công trình cấp bách đang được triển khai gồm cầu Gia Bảy, dự án chống ngập úng phường Phan Đình Phùng, tuyến đê Hữu Cầu... Nhiều công trình được sửa chữa, nâng cấp từ sớm nhằm bảo đảm an toàn trong mùa mưa bão. Hiện nay, toàn tỉnh đã xây dựng và vận hành hệ thống trạm quan trắc mưa tự động, cung cấp dữ liệu theo thời gian thực phục vụ công tác dự báo, cảnh báo sớm. Công tác tập huấn, diễn tập phòng, chống thiên tai cũng được tăng cường, góp phần nâng cao kỹ năng ứng phó cho lực lượng tại chỗ và cộng đồng dân cư.
Theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, trong năm 2026, thời tiết sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng cả về tần suất và cường độ. Nguy cơ xảy ra mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, dông, lốc, mưa đá vẫn ở mức cao. Vì vậy, công tác phòng, chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên môn, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và người dân trong công tác phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó và khắc phục kịp thời chính là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân, góp phần giữ vững ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.
Người dân chuyển đến nơi ở mới thuộc Dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư vùng đặc biệt khó khăn thôn Nà Hỏi, xã Phúc Lộc để đảm bảo an toàn trước mùa mưa bão năm nayVới sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, sự vào cuộc đồng bộ của các ngành, địa phương và sự chủ động của người dân, công tác phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang từng bước được nâng cao, hướng tới mục tiêu giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm an toàn cho cộng đồng trước những diễn biến ngày càng khó lường của thiên nhiên trước mùa mưa bão đang đến rất gần.