Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, việc xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp được xem là chìa khóa để đưa tri thức từ giảng đường, phòng thí nghiệm đi vào thực tiễn sản xuất và đời sống.
Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên dự Lễ công bố Mô hình Hệ sinh thái hợp tác “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp”Định hướng này đang ngày càng được cụ thể hóa thông qua những chương trình hợp tác chiến lược giữa tỉnh với Đại học Thái Nguyên và các cơ sở giáo dục thành viên, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu phát triển của địa phương.
Vừa qua, tỉnh Thái Nguyên và Đại học Thái Nguyên đã ký kết Thỏa thuận hợp tác toàn diện giai đoạn 2026 - 2030. Đây không chỉ là sự tiếp nối của mối quan hệ hợp tác nhiều năm qua mà còn thể hiện quyết tâm của cả hai bên trong việc gắn kết chặt chẽ giữa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương với hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo của cơ sở giáo dục đại học lớn nhất khu vực trung du, miền núi phía Bắc.
Theo nội dung thỏa thuận, hai bên tiếp tục thiết lập cơ chế phối hợp toàn diện nhằm phát huy tối đa tiềm năng đội ngũ trí thức, nhà khoa học; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ; đồng thời hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển nhanh và bền vững.
Phát biểu tại chương trình ký kết, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường nhấn mạnh, để hiện thực hóa mục tiêu đưa Thái Nguyên trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, có thu nhập trung bình cao trước năm 2030, tỉnh xác định triển khai đồng thời hai trục chiến lược: Phát huy lợi thế khác biệt và mở ra không gian phát triển mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy khẳng định, mô hình liên kết “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” sẽ là định hướng xuyên suốt trong phát triển khoa học công nghệ và nguồn nhân lực; các nhiệm vụ nghiên cứu phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhu cầu doanh nghiệp và địa phương.
Đặc biệt, tỉnh sẽ ưu tiên phát triển 5 nhóm công nghệ chiến lược, gồm: Công nghệ đồ họa số, AI ứng dụng chuyên sâu, tự động hóa và người máy, thiết bị bay không người lái, công nghệ bán dẫn và IoT.
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng tham quan cơ sở vật chất mô hình hợp tác “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái NguyênThực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, một số cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn đã chủ động triển khai mô hình liên kết này và bước đầu đạt được những kết quả tích cực. Tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, việc kết nối với doanh nghiệp không còn dừng ở những chương trình hợp tác mang tính hình thức mà đã trở thành hoạt động thường xuyên trong quá trình nghiên cứu và đào tạo.
PGS.TS Nguyễn Hưng Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên cho biết: Nhà trường luôn duy trì mối liên hệ chặt chẽ với doanh nghiệp, hợp tác xã để nắm bắt những vấn đề phát sinh trong thực tiễn sản xuất. Từ đó, các nhà khoa học xây dựng đề tài nghiên cứu theo nhu cầu đặt hàng hoặc đề xuất cơ quan quản lý nhà nước giao thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phù hợp.
Nhiều nhiệm vụ khoa học và công nghệ giai đoạn 2023 - 2026 đã được triển khai theo hướng này, tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu nhanh chóng được ứng dụng vào thực tiễn. Không ít đề tài đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp, giải quyết những khó khăn trong sản xuất và mang lại hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp, người dân.
Theo PGS.TS Nguyễn Hưng Quang, để mô hình “3 nhà” vận hành hiệu quả, các chủ thể cần thực hiện đúng vai trò của mình. Nhà nước cần giữ vai trò kiến tạo thông qua cơ chế, chính sách và nguồn lực hỗ trợ. Nhà trường phải thay đổi tư duy từ mô hình đại học giảng dạy truyền thống sang đại học nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp cần chủ động đặt hàng nghiên cứu, tham gia đầu tư dài hạn cho hoạt động khoa học công nghệ thay vì chỉ thụ hưởng kết quả. Chỉ khi các nghiên cứu bước ra khỏi phòng thí nghiệm và giải quyết được những bài toán thực tiễn thì khoa học công nghệ mới thực sự tạo ra giá trị.
Không chỉ trong lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng, yêu cầu gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng đang đặt ra cấp thiết đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực. PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên cho rằng, doanh nghiệp cần được xem là một thành tố của hệ sinh thái đào tạo, thay vì chỉ là đối tác tiếp nhận lao động sau tốt nghiệp. Doanh nghiệp cần tham gia ngay từ quá trình xây dựng chuẩn đầu ra, thiết kế chương trình đào tạo, tổ chức giảng dạy, hướng dẫn thực hành, đánh giá người học, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Khi đó, sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn mà còn hình thành kỹ năng nghề nghiệp, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với môi trường làm việc thực tế.
Đây cũng là xu hướng đang được nhiều trường đại học trên thế giới áp dụng nhằm thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động. Đồng thời, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận sớm nguồn nhân lực chất lượng cao, giảm chi phí đào tạo lại sau tuyển dụng.
Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên phối hợp cùng Công ty cổ phần Chăn nuôi CP Việt Nam tổ chức Cuộc thi kiến thức nghề “Nâng cao kỹ năng nghề cùng CP Việt Nam”Có thể khẳng định, trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ các chủ trương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mô hình liên kết “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” không chỉ là một giải pháp trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn để nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.
Đối với Thái Nguyên, nơi tập trung hệ thống trường đại học lớn của khu vực cùng cộng đồng doanh nghiệp đang phát triển mạnh mẽ, sự kết nối giữa ba chủ thể này sẽ tạo ra nguồn lực tổng hợp. Khi chính quyền đóng vai trò kiến tạo, nhà trường trở thành trung tâm tri thức và doanh nghiệp là nơi hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm phục vụ thị trường, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh sẽ được hình thành. Đó cũng chính là nền tảng để Thái Nguyên hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững. Đồng thời, trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại của khu vực trong thời gian tới.