Trước nguy cơ dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) có thể tái bùng phát, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt từ cấp tỉnh đến cơ sở. Không chỉ tăng cường chỉ đạo, kiểm soát dịch bệnh, các địa phương, hợp tác xã (HTX) và hộ chăn nuôi cũng chủ động thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao ý thức phòng dịch, hướng tới chăn nuôi an toàn sinh học bền vững.
Chủ động từ cơ sở, siết chặt phòng dịch
Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận 339 ổ dịch DTLCP tại 25 tỉnh, thành phố, với hơn 21.000 con lợn buộc phải tiêu hủy. Riêng năm 2025, Thái Nguyên chịu thiệt hại nặng khi dịch bệnh xảy ra tại gần 5.000 hộ chăn nuôi thuộc 78/92 xã, phường, khiến gần 36.000 con lợn bị tiêu hủy. Những con số này cho thấy mức độ nguy hiểm và nguy cơ tái phát dịch bệnh là rất lớn.
Trước tình hình đó, ngay từ tháng 3/2026, Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các cấp, ngành vào cuộc đồng bộ. Trọng tâm là không để xảy ra tâm lý chủ quan, “khoán trắng” cho lực lượng thú y; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm như giấu dịch, chậm báo cáo hoặc vứt xác lợn chết ra môi trường.
Với 5 thành viên và liên kết với 10 hộ chăn nuôi, tổng quy mô đàn lợn khoảng 750 con, Hợp tác xã (HTX) Toàn Liễu ở xã Tân Cương đã xây dựng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học khá bài bản. Chị Nguyễn Thị Liễu, Giám đốc HTX Toàn Liễu cho biết: Ngay từ khi có cảnh báo dịch bệnh, chúng tôi đã tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho các xã viên. Tất cả các hộ đều phải tuân thủ nghiêm hướng dẫn của cán bộ thú y cơ sở, từ việc cách ly khu vực chăn nuôi, kiểm soát người ra vào đến tiêu độc khử trùng định kỳ.
HTX Toàn Liễu thường xuyên vệ sinh chuồng trại bằng cách sử dụng vôi bột, hóa chất khử trùng
Theo chị Liễu, HTX đặc biệt chú trọng các biện pháp phòng dịch tả lợn châu Phi như sử dụng vôi bột, hóa chất khử trùng, diệt côn trùng để giảm thiểu nguy cơ phát sinh mầm bệnh. Thức ăn chăn nuôi được kiểm soát chặt chẽ, ưu tiên nguồn gốc tự nhiên, rõ ràng; con giống cũng phải có xuất xứ minh bạch. Chúng tôi xác định phòng bệnh là chính. Nếu làm tốt từ đầu thì sẽ giảm được rất nhiều rủi ro và thiệt hại” - chị Liễu nhấn mạnh.
Không chỉ các HTX, nhiều hộ chăn nuôi trên địa bàn tỉnh cũng đã thay đổi tư duy, chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang áp dụng các biện pháp an toàn sinh học. Với kinh nghiệm nhiều năm chăn nuôi, ông Nguyễn Văn Hào ở xã Thành Công cho biết, dịch bệnh những năm trước đã để lại bài học đắt giá, buộc gia đình phải thay đổi cách làm. “Bây giờ chúng tôi không còn nuôi theo kiểu truyền thống nữa mà chú trọng rất nhiều đến an toàn sinh học. Chuồng trại được vệ sinh thường xuyên, phun khử trùng định kỳ. Người lạ gần như không được vào khu vực chăn nuôi" - ông Hào chia sẻ.
Chuồng trại chăn nuôi của gia đình ông Nguyễn Văn Hào được áp dụng các biện pháp an toàn sinh học, thường xuyên khử trùng tiêu độcNgoài ra, gia đình ông cũng kiểm soát chặt nguồn thức ăn, không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt, đồng thời theo dõi sát tình trạng sức khỏe đàn lợn để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường. “Chăn nuôi bây giờ phải tính đường dài. Làm nghiêm túc thì chi phí có tăng lên nhưng bù lại an tâm hơn, giảm nguy cơ thiệt hại lớn,” ông nói thêm.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, chính những thay đổi từ cơ sở là yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch bệnh trong toàn tỉnh.
Quyết liệt từ quản lý đến khuyến cáo người dân
Hiện tổng đàn lợn của Thái Nguyên ước đạt khoảng 850.000 con, trong đó hơn 50% tập trung tại 547 trang trại quy mô lớn, vừa và nhỏ. Đây vừa là lợi thế trong phát triển chăn nuôi hàng hóa, vừa đặt ra thách thức lớn trong kiểm soát dịch bệnh nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ.
Trao đổi về vấn đề này, ông Đỗ Đình Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Thái Nguyên cho biết: Nguy cơ tái bùng phát dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn tỉnh là rất cao, đặc biệt tại các khu vực từng có ổ dịch cũ và những nơi chăn nuôi nhỏ lẻ, chưa đảm bảo an toàn sinh học. Vì vậy, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó có việc tiêm vắc xin diện rộng, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 80% tổng đàn trong đợt 1 năm 2026.
Thái Nguyên tích cực triển khai tiêm vắc xin diện rộng cho lợnÔng Trung nhấn mạnh, người chăn nuôi cần thực hiện nghiêm nguyên tắc “5 không”: không giấu dịch; không mua bán lợn bệnh; không giết mổ lợn bệnh; không vứt xác lợn chết ra môi trường; không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt. Bên cạnh đó, cần định kỳ tiêu độc, khử trùng chuồng trại bằng vôi bột hoặc hóa chất; kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi; lựa chọn vắc xin đã được cấp phép để tạo miễn dịch chủ động cho đàn vật nuôi. Đối với người tiêu dùng, ông Trung cũng lưu ý cần lựa chọn sản phẩm thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, có dấu kiểm soát giết mổ của cơ quan thú y. Tuyệt đối không sử dụng các sản phẩm giá rẻ bất thường hoặc không rõ nguồn gốc.
Có thể thấy, từ sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền đến sự chủ động của các hợp tác xã và hộ chăn nuôi, Thái Nguyên đang từng bước xây dựng “lá chắn” vững chắc trước nguy cơ dịch tả lợn châu Phi. Tuy nhiên, theo nhận định của cơ quan chuyên môn, để kiểm soát hiệu quả dịch bệnh trong thời gian dài, cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi phương thức chăn nuôi theo hướng tập trung, an toàn sinh học, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt tại các vùng chăn nuôi nhỏ lẻ. Trong bối cảnh dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, sự chủ động, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và mỗi người chăn nuôi sẽ là yếu tố quyết định, góp phần quan trọng để ngành chăn nuôi lợn của Thái Nguyên phát triển ổn định, bền vững, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn cho thị trường.