Kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) là dịp để nhìn lại chặng đường lịch sử đầy tự hào của dân tộc, đồng thời soi chiếu vào hành trình phát triển của mỗi địa phương trong dòng chảy chung ấy. Với Thái Nguyên, mạch nối giữa quá khứ và hiện tại thể hiện rõ qua sự chuyển mình từ một vùng căn cứ cách mạng quan trọng trở thành trung tâm công nghiệp, giáo dục, đổi mới sáng tạo của vùng trung du, miền núi phía Bắc.
Dấu ấn vùng đất cách mạng
Ngày 06/12/1953, tại lán Tỉn Keo, xã Phú Đình, huyện Định Hóa (nay là xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên), Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì họp Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. (Ảnh: Tư liệu)
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, Thái Nguyên giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Nằm ở trung tâm vùng Việt Bắc, tỉnh hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi về địa hình, giao thông, khả năng bảo đảm hậu cần, trở thành nơi đứng chân vững chắc của các cơ quan đầu não cách mạng trong kháng chiến chống thực dân Pháp. An toàn khu Thái Nguyên gắn với những quyết sách chiến lược của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần định hình đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài.
Từ ATK, nhiều chủ trương lớn được ban hành, tạo tiền đề cho những chiến dịch mang tính bước ngoặt, trong đó có chiến cuộc Đông Xuân 1953 - 1954, đưa tới thắng lợi Điện Biên Phủ (7/5/1954). Không gian núi rừng nơi đây vừa là chỗ dựa an toàn cho lãnh đạo cách mạng, vừa là biểu tượng của niềm tin son sắt giữa Đảng và Nhân dân, của ý chí vượt qua gian khó để giành độc lập dân tộc.
Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, vai trò của Thái Nguyên tiếp tục được khẳng định là hậu phương quan trọng của miền Bắc. Đây là nơi tập trung nhiều cơ sở công nghiệp nặng, tiêu biểu là ngành luyện kim, cơ khí, khai khoáng. Các nhà máy duy trì sản xuất trong điều kiện chiến tranh ác liệt, bảo đảm nguồn vật tư thiết yếu cho quốc phòng và đời sống. Cùng với đó, Thái Nguyên là điểm trung chuyển quan trọng, góp phần đưa sức người, sức của chi viện cho chiến trường miền Nam. Hàng vạn người con của quê hương đã lên đường nhập ngũ, chiến đấu trên nhiều chiến trường. Nhiều người đã anh dũng hy sinh, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975. Ở hậu phương, các phong trào thi đua lao động sản xuất, tiết kiệm, phục vụ chiến đấu lan tỏa sâu rộng, tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.
Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước mở ra một thời kỳ mới. Với Thái Nguyên, đó là hành trình chuyển từ kháng chiến sang kiến thiết, từ gian khó sang khát vọng phát triển. Tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực được hun đúc trong chiến tranh tiếp tục trở thành động lực trong công cuộc khôi phục kinh tế, ổn định đời sống và từng bước đi lên.
Không gian mới cho chặng đường đi lên
Đồng chí Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy và đồng chí Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị kiểm tra tiến độ các công trình, dự án trên địa bàn
Sau ngày đất nước thống nhất, Thái Nguyên tập trung khôi phục các cơ sở sản xuất, nhất là công nghiệp luyện kim, khai khoáng, từng bước ổn định nền kinh tế. Bước ngoặt lớn đến từ thời kỳ đổi mới, khi tỉnh chuyển mạnh sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chủ động thu hút đầu tư, phát triển đa dạng các thành phần kinh tế.
Từ nền tảng đó, Thái Nguyên dần khẳng định vai trò là một trong những trung tâm công nghiệp của khu vực. Lợi thế về vị trí địa lý gần Thủ đô Hà Nội, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện, nguồn nhân lực dồi dào cùng chính sách thu hút đầu tư linh hoạt đã tạo sức hấp dẫn lớn đối với doanh nghiệp trong và ngoài nước. Các khu công nghiệp phát triển nhanh, trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.
Nhà máy Samsung tại Khu công nghiệp Yên Bình
Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài giữ vai trò quan trọng trong bức tranh phát triển chung. Với sự xuất hiện của Tập đoàn Samsung (Hàn Quốc) từ năm 2013, cùng nhiều doanh nghiệp phụ trợ đã tạo sức lan tỏa, thúc đẩy sản xuất và giải quyết việc làm cho hàng chục nghìn lao động. Từ một tỉnh có xuất phát điểm nông nghiệp, Thái Nguyên đã vươn lên trở thành địa phương có giá trị sản xuất công nghiệp và xuất khẩu thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Song hành với phát triển công nghiệp, giáo dục - đào tạo và chuyển đổi số tiếp tục là những điểm nhấn quan trọng của Thái Nguyên. Với hệ thống trường đại học, cao đẳng, cơ sở đào tạo nghề phong phú, tỉnh khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo lớn của vùng, cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động. Đồng thời, chuyển đổi số được triển khai đồng bộ trên các trụ cột chính quyền số, kinh tế số, xã hội số, tạo chuyển biến rõ rệt trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công; nhiều thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến, giúp tiết giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, qua đó góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Một góc Quảng trường Võ Nguyên Giáp (phường Phan Đình Phùng)
Sau sáp nhập với tỉnh Bắc Kạn (01/7/2025), quy mô và không gian phát triển của Thái Nguyên được mở rộng, mở ra cơ hội lớn trong quy hoạch và thu hút đầu tư. Nguồn lực về đất đai, dân số, thị trường được tăng cường, tạo điều kiện để hình thành các vùng phát triển mới, nâng cao vị thế của tỉnh trong khu vực. Năm 2025, kinh tế - xã hội của Thái Nguyên ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Trong đó, điểm sáng tiếp tục là sản xuất công nghiệp, thu hút đầu tư nước ngoài và xuất, nhập khẩu; thu ngân sách đạt mức kỷ lục với 29.000 tỷ đồng. Những tháng đầu năm 2026, bức tranh kinh tế - xã hội tiếp tục có nhiều điểm sáng, đạt mức tăng trưởng 8,55% (đứng thứ 15/34 tỉnh, thành phố, tăng 18 bậc so với cuối năm 2025); thu hút vốn FDI vươn lên đứng đầu cả nước với tổng vốn cấp mới và điều chỉnh tăng đạt 5,72 tỷ USD; xuất siêu đứng đầu cả nước đạt 3,6 tỷ USD.
Chào mừng kỷ niệm 51 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tỉnh Thái Nguyên đã đồng loạt tổ chức khởi công 10 dự án trên các lĩnh vực: Hạ tầng khu, cụm công nghiệp, nhà ở xã hội, khu dân cư và phát triển vùng dược liệu quý, với tổng vốn đầu tư gần 8.500 tỷ đồng. Trong dịp này, tỉnh cũng sẽ khánh thành Công viên cây xanh, hồ điều hòa phường Vạn Xuân và khởi công tuyến cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng, mở rộng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên.
Đồng chí Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh cùng các đại biểu bấm nút khởi công Dự án Nhà ở xã hội thuộc Dự án khu đô thị số 1 phường Cải Đan - Khu A, thành phố Sông Công (nay là phường Sông Công, tỉnh Thái Nguyên)
Phát biểu tại Lễ khởi công các công trình, dự án, đồng chí Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn khẳng định: Thái Nguyên kiên định mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, với định hướng lấy công nghiệp hiện đại, dịch vụ chất lượng cao, đô thị văn minh và hạ tầng đồng bộ làm động lực; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; lấy đầu tư hạ tầng chiến lược làm khâu đột phá; lấy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm nền tảng. Việc đồng loạt khởi công các dự án là minh chứng sinh động cho quyết tâm của tỉnh trong việc tạo các động lực dẫn dắt phát triển.
Năm 2025 và quý I/2026, kinh tế - xã hội của Thái Nguyên ghi nhận nhiều kết quả tích cực, điểm sáng tiếp tục là sản xuất công nghiệp, thu hút đầu tư nước ngoài và xuất, nhập khẩu (ảnh minh họa)
Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy rõ một sợi chỉ đỏ xuyên suốt, đó là truyền thống cách mạng giữ vai trò nền tảng tinh thần, còn khát vọng phát triển trở thành động lực hành động. Từ ATK lịch sử đến những khu công nghiệp hiện đại, từ hậu phương thời chiến đến trung tâm phát triển năng động, Thái Nguyên đang tiếp tục hành trình đi lên bằng nội lực và tầm nhìn mới.
Chặng đường phía trước vẫn còn không ít thách thức, song những kết quả đạt được đã tạo nền tảng vững chắc để Thái Nguyên tiếp tục bứt phá. Sự đồng thuận trong hệ thống chính trị, niềm tin của Nhân dân cùng môi trường đầu tư ngày càng cải thiện là động lực quan trọng, bảo đảm cho phát triển nhanh và bền vững. Tinh thần ngày 30/4 không chỉ hiện diện trong ký ức lịch sử mà còn được cụ thể hóa qua từng quyết sách, từng công trình, từng bước chuyển mình của tỉnh. Đó là sự tiếp nối giữa quá khứ hào hùng và tương lai phát triển, mở ra động lực mới cho chặng đường đi lên phía trước.