CHUYÊN TRANG DU LỊCH TỈNH THÁI NGUYÊN

Các thành viên Câu lạc bộ hát Páo dung xã Ngân Sơn tham gia biểu diễn phục vụ Nhân dân trên địa bàn trong buổi sinh hoạt tối 15/12/2025

Những mô hình ở cơ sở: Bảo tồn - lan tỏa bản sắc

Tại nhiều địa phương phía Bắc Thái Nguyên, sự ra đời và hoạt động ngày càng nền nếp của các đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ đã tạo nên những “không gian bảo tồn sống” cho di sản văn hóa truyền thống. Việc thành lập, duy trì và từng bước nâng cao chất lượng hoạt động của các đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ đã giúp công tác bảo tồn văn hóa thoát khỏi tính hình thức, phong trào, trở thành hoạt động có tổ chức, có nội dung và gắn chặt với đời sống cộng đồng.

Tại phường Đức Xuân, mỗi tuần 2 buổi sau giờ học chính khóa, đội văn nghệ Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai lại được tập hợp để học tập, rèn luyện các tiết mục dân ca, dân vũ, trong đó có hát then, đàn tính do chính các nghệ nhân trên địa bàn trực tiếp truyền dạy. Bà Trương Thị Hằng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai cho biết: Việc đưa các loại hình văn hóa truyền thống vào hoạt động ngoại khóa trong các trường học trên địa bàn phường giúp học sinh hiểu, yêu và tự hào hơn về bản sắc văn hóa dân tộc tại địa phương. Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của chính quyền địa phương và ngành Văn hóa trong việc kết nối nghệ nhân, xây dựng nội dung sinh hoạt phù hợp với lứa tuổi học sinh. Qua đó, các em không chỉ được rèn luyện kỹ năng biểu diễn mà còn hình thành ý thức gìn giữ, tiếp nối các giá trị văn hóa truyền thống ngay từ bậc tiểu học.

Một tiết mục giao lưu văn nghệ của các thành viên Câu lạc bộ Văn hóa, nghệ thuật Đặc sắc Văn Lang trong buổi sinh hoạt ra mắt câu lạc bộ

Còn tại xã Văn Lang, không chỉ ở trong các trường học, mà Câu lạc bộ Văn hóa, nghệ thuật Đặc sắc Văn Lang - nơi quy tụ các hạt nhân văn nghệ ở cơ sở cũng thường xuyên duy trì sinh hoạt với những làn điệu dân ca, dân vũ mang đậm bản sắc địa phương. Thông qua hoạt động của câu lạc bộ, các giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, góp phần thúc đẩy phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.

Tại xã Ngân Sơn, Câu lạc bộ hát Páo dung của đồng bào Dao vừa được thành lập nhằm mục đích tạo điều kiện để các nghệ nhân, diễn viên quần chúng trao truyền, chia sẻ kinh nghiệm, khơi dậy niềm tự hào về bản sắc dân tộc. Đồng thời, thông qua các buổi sinh hoạt của câu lạc bộ, loại hình di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc hát Páo dung của đồng bào Dao sẽ được bảo tồn, từng bước với phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương.

Tại xã Xuân Dương, việc tổ chức lớp tập huấn xây dựng và nhân rộng mô hình câu lạc bộ văn hóa dân gian truyền thống của dân tộc Tày, Nùng, xã hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ văn hóa cơ sở, nghệ nhân và hạt nhân văn nghệ. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng về con người và phương pháp để các câu lạc bộ hoạt động bài bản, có chiều sâu và bền vững hơn.

Khi văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững

Các đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ không chỉ là nơi bảo tồn di sản mà còn là môi trường để các giá trị văn hóa được thực hành thường xuyên, được trao truyền giữa các thế hệ và được sáng tạo phù hợp với bối cảnh mới. Từ định hướng đó, chính quyền và ngành Văn hóa các địa phương phía Bắc Thái Nguyên đã tổ chức nhiều lớp truyền dạy dân ca, dân vũ và bí quyết thực hành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, như: Lễ cấp sắc của người Tày, Nghệ thuật múa khèn của người Mông tại các xã Ba Bể, Na Rì, Văn Lang… Từ nền tảng này, hàng loạt đội văn nghệ, câu lạc bộ văn hóa dân gian đã được hình thành tại thôn, bản và duy trì hoạt động đều đặn. Hiện, những đội văn nghệ hát then - đàn tính, hát Páo dung, hát Lượn, múa khèn Mông… tại các xã Phủ Thông, Phong Quang, Bằng Thành, Nghiên Loan, Ba Bể, Hiệp Lực, Đồng Phúc và các phường Bắc Kạn, Đức Xuân đang phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Chỉ, Mông trên địa bàn.

Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, hoạt động của các đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ còn góp phần quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Theo bà Vũ Kim Quỳnh, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Xuân cho biết: Thông qua sinh hoạt định kỳ, luyện tập và biểu diễn của các đội, câu lạc bộ đã tạo sân chơi lành mạnh, thu hút đông đảo người dân tham gia. Qua đó, đời sống tinh thần của Nhân dân được nâng cao, khối đại đoàn kết toàn dân ngày càng được củng cố.

Những đội văn nghệ thuộc các thôn Pác Ngòi, Cốc Tộc, Bó Lù (xã Ba Bể) được thành lập nhằm bảo tồn văn hóa truyền thống với phát triển du lịch bền vững 

Một điểm chung nổi bật trong các mô hình đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ tại các địa phương phía Bắc Thái Nguyên là định hướng gắn bảo tồn văn hóa truyền thống với phát triển du lịch bền vững. Các tiết mục dân ca, dân vũ, nghi lễ truyền thống được chọn lọc, dàn dựng phù hợp để phục vụ khách tham quan, từng bước hình thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng. Anh Lã Văn Trường, thành viên đội văn nghệ thường xuyên biểu diễn hát then phục vụ khách du lịch tại bản Pác Ngòi chia sẻ: Việc gắn hoạt động văn nghệ với du lịch cộng đồng không chỉ giúp bà con có thêm thu nhập, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để các làn điệu Then được duy trì, truyền dạy cho thế hệ trẻ. Sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền địa phương và ngành văn hóa, thông qua việc hướng dẫn chuyên môn, đã giúp các đội văn nghệ hoạt động ngày càng bài bản, hiệu quả hơn.

Từ thực tiễn triển khai có thể khẳng định, việc xây dựng và nhân rộng các đội, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ là hướng đi đúng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống ở vùng núi phía Bắc Thái Nguyên. Khi được tổ chức phù hợp với điều kiện từng địa phương, có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, ngành chuyên môn và cộng đồng dân cư, các mô hình này sẽ tiếp tục là cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, góp phần xây dựng nông thôn mới không chỉ phát triển về kinh tế mà còn giàu bản sắc văn hóa.