Cộng đồng trách nhiệm nâng cao nhận thức về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống
Nhằm ngăn ngừa những hệ lụy do tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thời gian qua, các cấp chính quyền địa phương cùng các đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn tỉnh đã thể hiện rõ tinh thần cộng đồng trách nhiệm, triển khai nhiều biện pháp tuyên truyền, vận động nhằm từng bước thay đổi nhận thức của người dân, nhất là tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Bí thư Chi bộ thôn Tọt Còn (xã Ba Bể) tuyên truyền về tác hại của tảo hôn cho người dân trong thôn
Tọt Còn là thôn vùng cao còn nhiều khó khăn của xã Ba Bể, nơi sinh sống của hơn 80 hộ đồng bào dân tộc Mông. Do trình độ nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, cùng với những phong tục, tập quán lạc hậu. Chỉ cần quen biết, hẹn hò qua mạng xã hội rồi đưa về “trình ma”, nhiều thiếu nữ Mông đã trở thành dâu con của gia đình khác khi chưa đủ tuổi kết hôn. Vì vậy tình trạng tảo hôn ở Tọt Còn những năm trước đây từng là bài toán khó để giải quyết.
Thực trạng này khiến Bí thư Chi bộ Giàng Văn Đại và lãnh đạo thôn Tọt Còn trăn trở suốt nhiều năm. Với quyết tâm thay đổi, trong các buổi họp thôn, sinh hoạt cộng đồng hay qua nhóm Zalo chung, Bí thư Chi bộ cùng trưởng thôn luôn chủ động tuyên truyền, giải thích để bà con, đặc biệt là thế hệ trẻ, thấy rõ những hệ lụy của tảo hôn. Nhờ đó, nhận thức của nhiều gia đình đã có chuyển biến tích cực, có những thanh niên quyết tâm học hết chương trình phổ thông, đi lập nghiệp nơi khác thay vì kết hôn sớm. Đến năm 2025, thôn Tọt Còn không còn trường hợp tảo hôn.
Sau sáp nhập, xã Ba Bể có 33 thôn, trong đó có tới 18 thôn vùng cao, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều chiếm hơn 43%. Trên địa bàn xã có nhiều dân tộc thiểu số cùng sinh sống, chủ yếu là đồng bào Mông và Dao. Để giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, địa phương đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động thông qua các hội nghị, cuộc họp thôn, hệ thống loa truyền thanh cơ sở và các nền tảng mạng xã hội.
Các địa phương tích cực tuyên truyền về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống thông qua Hội thi
Không chỉ ở Ba Bể, tại xã Nghiên Loan, nơi có hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống cũng chủ yếu xảy ra trong cộng đồng người Mông. Nguyên nhân xuất phát từ nhận thức còn hạn chế, những phong tục, tập quán lạc hậu vẫn tồn tại trong đời sống sinh hoạt.
Bên cạnh đó, điều kiện kinh tế khó khăn, trình độ học vấn thấp, khoảng cách địa lý xa xôi cũng khiến công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Từ đầu năm đến nay, xã Nghiên Loan đã ghi nhận 3 trường hợp tảo hôn.
Đồng chí Dương Văn Quỳnh, Chủ tịch UBND xã Nghiên Loan cho biết, kết hôn cận huyết thống chủ yếu bắt nguồn từ nhận thức của người dân. Do đó, địa phương xác định việc tuyên truyền, vận động phải được duy trì thường xuyên và lâu dài nhằm từng bước ngăn ngừa tình trạng này, góp phần bảo đảm sức khỏe và nâng cao chất lượng dân số.
Ngành chức năng đẩy mạnh nâng cao năng lực cho các tuyên truyền viên cấp xã
Trên phạm vi toàn tỉnh, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 25 trường hợp tảo hôn và 3 vụ kết hôn cận huyết thống. Để kéo giảm và ngăn ngừa tình trạng này, không chỉ các địa phương mà các cơ quan chức năng và cả hệ thống chính trị đã đồng loạt vào cuộc với nhiều giải pháp đồng bộ. Cụ thể, Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp với Sở Y tế và UBND các xã, phường duy trì 14 mô hình điểm "Giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số" tại 14 địa phương có tỷ lệ tảo hôn cao thuộc các xã phía Bắc; đồng thời tổ chức 6 hội nghị bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật cấp xã. Bên cạnh đó, ngành chức năng đã biên soạn, in ấn và cấp phát 13.000 tờ rơi tuyên truyền về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Song song với đó, 587 tổ truyền thông cộng đồng, 232 “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” và 111 Câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi” do Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp trong tỉnh thành lập đã phát huy hiệu quả, góp phần thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em.
Đồng chí Hà Thị Đào, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh cho biết, ngăn ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là nhiệm vụ được Hội đặc biệt quan tâm, xác định là trách nhiệm xuyên suốt trong công tác chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em. Thời gian qua, Hội đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các ngành, địa phương triển khai nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng, góp phần nâng cao hiểu biết và thay đổi nhận thức của cán bộ, hội viên và Nhân dân.
Công tác tuyên truyền về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được triển khai thường xuyên
Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã tổ chức 83 hội nghị truyền thông về giảm thiểu tảo hôn và kết hôn cận huyết thống, thu hút hơn 8.800 người tham gia. Nội dung tập trung phổ biến về Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Trẻ em, Luật Bình đẳng giới; các quy định của pháp luật liên quan đến tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đến sức khỏe và đời sống con người...
Dù đạt được những kết quả đáng ghi nhận nhưng để ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh là việc không đơn giản. Vì thế, công tác tuyên truyền, vận động của hệ thống chính trị cần tiếp tục được quan tâm đẩy mạnh hơn trong thời gian tới với sự cộng đồng trách nhiệm của cấp, ngành, địa phương và mỗi người dân.