Giữa mênh mông núi rừng phía Bắc tỉnh Thái Nguyên, có những bản làng nhỏ mang tên Nặm Dất, Bản Lù thuộc xã Tân Kỳ - nơi những người thầy, người cô vẫn ngày ngày lặng lẽ “gieo chữ” giữa triền núi mây phủ, sương giăng và cái lạnh tê tái của mùa đông. Ở nơi tưởng chừng heo hút ấy, giữa muôn vàn gian khó, ánh đèn trong mỗi căn phòng giáo viên vẫn sáng lên đêm đêm, như những ngọn lửa nhỏ sưởi ấm bản làng, ươm mầm tri thức cho thế hệ tương lai.
Con đường đến trường dài và dốc nhưng nụ cười của thầy trò Điểm trường Nặm Dất luôn rạng rỡ
Thôn Nặm Dất có 95 hộ đồng bào dân tộc Dao, cuộc sống còn nhiều khó khăn, cách trở. Điểm trường Nặm Dất được xây dựng từ năm 1999, khi ấy chỉ là vài gian lớp học tạm bợ bằng tranh tre, nứa lá, nằm lọt thỏm giữa núi rừng heo hút. Không điện, không nước sạch, đường đến trường là những lối mòn quanh co vắt vẻo qua sườn núi, ngày nắng bụi mù, ngày mưa lầy lội. Ấy vậy mà trong suốt hơn hai thập kỷ, từ mái trường nhỏ bé ấy, biết bao thế hệ học trò đã được cắp sách đến lớp, viết tiếp giấc mơ thoát nghèo bằng con chữ.
Hiện nay, Điểm trường Nặm Dất thuộc Trường Tiểu học Tân Sơn có 5 lớp tiểu học với 49 học sinh. Cơ sở vật chất vẫn còn đơn sơ, nhưng nơi đây luôn rộn ràng tiếng cười. Giữa khung cảnh mênh mông của núi rừng, tiếng đọc bài trong trẻo của lũ trẻ hòa cùng tiếng suối róc rách, tiếng chim rừng hót líu lo đã trở thành âm thanh thân thuộc, âm thanh của niềm tin và hy vọng, của sự khẳng định rằng tri thức có thể nảy mầm ở bất cứ đâu, nhờ có sự quan của Đảng và chính quyền địa phương.
Thầy Trần Văn Việt, năm đầu tiên được tăng cường lên công tác tại Điểm trường Nặm Dất chia sẻ: “Dù cuộc sống ở đây còn nhiều thiếu thốn, nhưng các em rất chăm chỉ, ham học lắm. Nhìn những ánh mắt hồn nhiên, trong veo, thấy các em vượt mưa gió đến lớp, tôi lại có thêm động lực để cố gắng hơn mỗi ngày”.
Những ngày đầu lên bản, thầy Việt không khỏi bỡ ngỡ. Mỗi buổi sáng, thầy cùng học sinh băng qua những con dốc, con đường trơn trượt để đến trường. Bữa cơm trưa đôi khi chỉ có rau rừng, muối vừng, nhưng nụ cười vẫn luôn nở trên môi. Bởi hơn ai hết, họ hiểu rằng, gieo chữ nơi rẻo cao không chỉ là dạy học, mà còn là giữ lại ánh sáng của tương lai cho những bản làng xa xôi.
Cô giáo Đồng Thị Na giảng bài cho học trò
Cô Đồng Thị Na, quê ở xã Ngân Sơn, cách điểm trường gần 100 km đã gắn bó với Nặm Dất hơn hai năm nay. Cô có hai con nhỏ, trong đó bé út mới một tuổi, nhưng đã phải xa con, thuê nhà trọ nơi bản để tiện công tác. Những đêm khuya, giữa không gian tĩnh lặng của núi rừng, khi nỗi nhớ nhà, nhớ con ùa về, nhiều lúc nước mắt cô lại khẽ rơi. Thế nhưng, nỗi nhớ ấy chưa bao giờ khiến cô chùn bước. “Có những khi nhớ con đến thắt lòng, nhưng sáng ra nhìn thấy học trò ngồi ngay ngắn đọc bài, tôi lại thấy lòng mình ấm áp. Chỉ cần một em nhỏ biết đọc, biết viết là thêm một tia sáng cho vùng đất này.” - Cô Na nói, trong mắt ánh lên niềm tin.
Cách điểm trường chính hơn 20 km, Điểm trường Bản Lù nằm chênh vênh giữa lưng chừng núi, chỉ vỏn vẹn ba lớp học, trong đó có hai lớp ghép (1+2 và 4+5). Con đường đến trường quanh co, mùa khô thì bụi trắng núi, mùa mưa lại lầy lội, sạt lở triền miên. Cô Hứa Thị Nhung, sinh năm 1991, quê ở xã Na Rì đã nhiều năm gắn bó với điểm trường này. Với cô, mỗi buổi đến lớp là một hành trình đầy thử thách. Có những hôm xe máy sa lầy giữa bùn đất, cô phải dắt bộ hàng cây số mới đến nơi. “Có hôm mưa to, đường bị chia cắt, tôi và các em phải men theo bờ rừng để đến lớp. Nhìn các em chân trần, áo ướt mà vẫn say mê học, tôi chỉ biết tự nhủ phải kiên trì hơn nữa.” - cô Nhung chia sẻ.
Cô Đinh Thị Thu Hương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tân Sơn, người đã nhiều năm gắn bó với các điểm trường vùng cao, luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc cho các thầy cô nơi đây. Giọng cô trầm ấm: “Các thầy cô ở đây không có nhà tập thể, trưa phải nghỉ tạm trong bếp ăn, đắp vội tấm chăn mỏng để chống lại cái lạnh khi đông về. Thiếu thốn là vậy, nhưng ai cũng coi trường là nhà, coi học trò như con. Mỗi tiếng cười trong veo của các em chính là phần thưởng quý giá nhất.”
Với cô Hương và các thầy cô giáo nơi đây, niềm vui lớn nhất là được nhìn thấy học trò đều đặn đến lớp mỗi ngày. Mỗi độ đông về, cô cùng đồng nghiệp lại lặn lội đến từng hộ gia đình, thăm hỏi, động viên phụ huynh và các em, mong các em dù vất vả đến đâu cũng không bỏ học giữa chừng. Hằng ngày, trong gian bếp nhỏ của điểm trường vùng cao, bữa ăn tạm và đơn giản của thầy cô nhưng luôn đong đầy trong đó là tình cảm thầy trò.
Giữa căn lớp nhỏ, thầy Trần Văn Việt miệt mài hướng dẫn học trò làm bài tập
Trên rẻo cao Nặm Dất, người ta vẫn truyền nhau câu nói đầy ý nghĩa: “Ở đâu có thầy cô, ở đó có ánh sáng”. Bởi nơi đây, những người gieo chữ không chỉ dạy học trò con chữ đầu đời, mà còn gieo vào tâm hồn các em niềm tin, tình yêu thương và khát vọng vươn lên. Họ là những bông hoa bình dị giữa sương mù, lặng lẽ tỏa hương bằng sự hy sinh lặng thầm và lòng tận tâm với nghề.
Khi màn đêm buông xuống, ánh đèn hắt ra từ những căn phòng nhỏ, nơi các thầy cô vẫn miệt mài soạn giáo án. Ngoài kia, tiếng gió rì rào, tiếng suối róc rách như lời ru của núi rừng, kể câu chuyện về những con người đang ngày ngày mang tri thức, mang ánh sáng đến từng nếp nhà.