CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG hiện đã vận hành hệ thống điện mặt trời mái nhà đáp ứng khoảng 9% nhu cầu điện phục vụ sản xuất

Từ những kết quả bước đầu đến yêu cầu bứt phá

Những năm gần đây, cùng với chủ trương phát triển năng lượng tái tạo của Chính phủ, điện mặt trời mái nhà đã từng bước được các doanh nghiệp và người dân trên địa bàn tỉnh quan tâm đầu tư. Việc khai thác nguồn năng lượng sạch không chỉ giúp giảm chi phí sử dụng điện, giảm phát thải khí nhà kính mà còn nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng ngay tại cơ sở sản xuất và hộ gia đình.

Tính đến ngày 30/6/2026, tổng công suất điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 73,46 MW. Trong đó, khu vực khu công nghiệp, cụm công nghiệp đạt 20,56 MW; doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp đạt 18,67 MW; hộ gia đình đạt 34,23 MW và khối cơ quan công sở mới đạt 25 kW. Từ số liệu trên cho thấy, khu vực hộ gia đình hiện chiếm tỷ trọng lớn trong phát triển điện mặt trời mái nhà. Với 34,23 MW, khu vực dân cư chiếm khoảng 46,6% tổng công suất toàn tỉnh. Điều này cho thấy nhận thức của người dân về lợi ích của điện mặt trời ngày càng được nâng lên, đồng thời mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ đã bước đầu được đón nhận rộng rãi. Trong khi đó, khối doanh nghiệp đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Với tổng công suất đạt 39,23 MW, tương đương 53,4% tổng công suất toàn tỉnh, cho thấy xu hướng các doanh nghiệp ngày càng chủ động đầu tư nguồn điện xanh nhằm giảm chi phí sản xuất, ổn định nguồn cung điện và đặc biệt là đáp ứng các yêu cầu về giảm phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo và thực hiện các tiêu chuẩn phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đại diện nhiều doanh nghiệp như Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG, Công ty cổ phần Năng lượng XCE, Công ty Cổ phần CREATE CAPITAL Việt Nam và Công ty TNHH Mani Hà Nội hiện đang đầu tư trên địa bàn tỉnh cũng đang triển khai phát triển điện mái nhà để phục vụ sản xuất. Riêng Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG hiện đã vận hành hệ thống điện mặt trời đáp ứng khoảng 9% nhu cầu điện phục vụ sản xuất, cho thấy hiệu quả rõ nét của mô hình này.

Tuy nhiên, nếu đặt trong tương quan với quy mô phát triển công nghiệp của Thái Nguyên, kết quả này vẫn còn khá khiêm tốn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chi phí đầu tư ban đầu còn lớn; cơ chế mua bán điện chưa thực sự hấp dẫn; các quy định về đấu nối, phòng cháy chữa cháy còn nhiều nội dung doanh nghiệp cần được hướng dẫn cụ thể. Đối với khu vực hộ gia đình, việc không còn cơ chế giá điện hỗ trợ, thời gian hoàn vốn kéo dài và thiếu thông tin về chính sách cũng khiến nhiều người dân còn e ngại khi đầu tư. Thực tế đó cho thấy, bên cạnh nhu cầu rất lớn từ doanh nghiệp và người dân, việc phát triển điện mặt trời mái nhà đang rất cần một hành lang pháp lý đồng bộ, cơ chế khuyến khích đủ mạnh và sự đồng hành tích cực của các cơ quan quản lý nhà nước.

Khai mở nguồn “tài nguyên trên mái nhà”

Là địa phương có tốc độ công nghiệp hóa nhanh, nhu cầu phụ tải điện tăng trưởng ổn định, Thái Nguyên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển điện mặt trời mái nhà. Cường độ bức xạ mặt trời đạt từ 3,8 - 4,5 kWh/m²/ngày; số giờ nắng trung bình từ 1.400 - 1.690 giờ mỗi năm - điều kiện thuận lợi để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng mặt trời theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ. Quan trọng hơn, theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, Thái Nguyên có trên 18.000 ha đất công nghiệp. Hàng trăm nhà máy với diện tích mái rất lớn được xem như một “nguồn tài nguyên” đặc biệt để phát triển điện mặt trời phân tán. Điểm thuận lợi là phụ tải điện của các doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào ban ngày - cũng là thời điểm các hệ thống điện mặt trời phát điện hiệu quả nhất. Điều này giúp doanh nghiệp sử dụng trực tiếp phần lớn sản lượng điện tạo ra, giảm đáng kể chi phí điện năng, đồng thời nâng cao hiệu quả đầu tư.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hiện chịu áp lực rất lớn từ các tập đoàn đa quốc gia trong việc sử dụng năng lượng tái tạo, giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn về mức độ phát triển bền vững (ESG). Đây được xem là động lực quan trọng để điện mặt trời mái nhà trở thành một phần tất yếu trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp.

Theo tính toán sơ bộ, riêng tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) tại các khu, cụm công nghiệp đã được thành lập trên địa bàn tỉnh đến năm 2030 có thể đạt khoảng 1.623 MW, cao gấp nhiều lần so với công suất hiện nay. Không chỉ khu vực công nghiệp, hệ thống cơ quan hành chính, trường học, bệnh viện cũng sở hữu quỹ mái lớn với tiềm năng khoảng 6,5 MW. Trong khi đó, toàn tỉnh có khoảng 426 nghìn hộ dân, trong đó khoảng 250 nghìn hộ có điều kiện lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Đây là dư địa rất lớn để mở rộng nguồn điện phân tán, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Dự án Nhà máy phát triển năng lượng Trina Solar của Công ty TNHH Phát triển năng lượng Trina Solar (Tập đoàn năng lượng Trinor - Trung Quốc) ở Khu công nghiệp Yên Bình

Tiềm năng chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành các dự án cụ thể, vì vậy, Thái Nguyên đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn trong phát triển điện mặt trời mái nhà. Trên cơ sở các chủ trương của Trung ương về bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, hướng dẫn cụ thể về đầu tư, xây dựng, đấu nối, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường; nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với cơ quan công sở và hộ gia đình; đồng thời khuyến khích tiếp cận các nguồn tín dụng ưu đãi, phát triển các mô hình đầu tư linh hoạt như thuê mái nhà, hợp đồng mua bán điện trực tiếp hay hợp tác công tư.

Đối với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tỉnh ưu tiên phân bổ chỉ tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà theo nhu cầu thực tế của từng doanh nghiệp; ưu tiên các doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Mục tiêu không chỉ là tạo thêm nguồn điện sạch mà còn nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Theo Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thái Nguyên được quy hoạch phát triển 1.070 MW điện mặt trời mái nhà đến năm 2030. Khẳng định phát triển điện mặt trời mái nhà là xu thế tất yếu và là động lực mới cho phát triển kinh tế xanh, tại Hội nghị triển khai phát triển điện mái nhà trên địa bàn, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn đề nghị các sở, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp phát huy tinh thần chủ động, đồng hành, phối hợp chặt chẽ để hoàn thành và vượt các mục tiêu theo quy hoạch, phấn đấu phát triển khoảng 1.000 MW tại các khu, cụm công nghiệp và 150 MW tại khu vực ngoài khu công nghiệp. Qua đó từng bước xây dựng Thái Nguyên trở thành địa phương kiểu mẫu trong phát triển năng lượng xanh, sử dụng năng lượng hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn mới. Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, việc triển khai được thực hiện nhiệm vụ này trên tinh thần tự nguyện nhưng phải đảm bảo đồng bộ, tạo chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, hướng tới mục tiêu hoàn thành và vượt các chỉ tiêu đề ra, qua đó thể hiện quyết tâm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, Chính phủ, Luật Điện lực và các quy định của Bộ Công Thương vào thực tiễn.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, sự đồng hành của các sở, ngành, ngành Điện và cộng đồng doanh nghiệp, cùng những cơ chế đang từng bước được hoàn thiện, Thái Nguyên có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và khẳng định vị thế của một trung tâm công nghiệp hiện đại trong quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.