Đổi mới và nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND hai cấp tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2031
Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, yêu cầu tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương và phát huy đầy đủ vai trò của cơ quan dân cử đặt ra ngày càng rõ nét. Trong tiến trình đó, HĐND không chỉ thực hiện chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật, mà còn là thiết chế thể hiện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, góp phần củng cố niềm tin của cử tri đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp.
Chủ tọa Kỳ họp biểu quyết thông qua các nghị quyết tại Kỳ họp thứ Năm, HĐND tỉnh khóa XV
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy và các cấp ủy Đảng, HĐND các cấp tỉnh Thái Nguyên không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, từng bước nâng cao chất lượng các kỳ họp, hoạt động giám sát, chất vấn, tiếp xúc cử tri và quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương. Nhiều nghị quyết được ban hành đã kịp thời cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thành các cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn, tạo cơ sở để khai thác hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân. Vai trò của HĐND với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương ngày càng được khẳng định, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền các cấp. Tuy nhiên, yêu cầu phát triển của tỉnh trong bối cảnh mới cũng đặt ra những đòi hỏi ngày càng cao đối với hoạt động của cơ quan dân cử. Thực tiễn cho thấy, ở một số nơi, công tác chuẩn bị và tổ chức kỳ họp vẫn còn những mặt cần tiếp tục hoàn thiện; hiệu quả giám sát có việc chưa đáp ứng yêu cầu; năng lực, kỹ năng hoạt động của đại biểu HĐND chưa đồng đều; chất lượng thảo luận, quyết nghị một số nội dung chưa cao; phương thức hoạt động chưa theo kịp yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số,…
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, ngày 10/12/2025, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên ban hành Đề án số 10-ĐA/TU về đổi mới và nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND hai cấp tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2031. Đề án thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng bộ tỉnh trong việc xây dựng HĐND hai cấp hoạt động chuyên nghiệp, hiện đại, gần dân, sát dân, thực hiện tốt chức năng quyết định và giám sát, đồng thời đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng nghị quyết theo hướng kiến tạo phát triển, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử trong điều kiện mới. Đề án xác định rõ mục tiêu tổng quát và 02 nhóm mục tiêu cụ thể, với tổng số 17 chỉ tiêu; trong đó cấp tỉnh có 09 chỉ tiêu và cấp xã có 08 chỉ tiêu tạo cơ sở để tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả triển khai trong suốt nhiệm kỳ. Những mục tiêu, nhiệm vụ của Đề án không dừng lại ở định hướng mà nhanh chóng được cụ thể hóa bằng những kết quả rõ nét ngay từ những tháng đầu triển khai. HĐND tỉnh không ngừng nâng cao chất lượng các kỳ họp, phát huy vai trò là cơ quan quyết định những chủ trương, chính sách lớn của địa phương.
Đồng chí Mai Thị Thúy Nga, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh phát biểu tại Hội nghị lấy ý kiến đối với dự thảo Đề án "Đổi mới và nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND hai cấp tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2031"
Từ đầu năm đến nay, HĐND tỉnh đã tổ chức 08 kỳ họp, thông qua 127 nghị quyết; 155 báo cáo, tờ trình và dự thảo nghị quyết được các Ban HĐND tỉnh thẩm tra kỹ lưỡng, góp phần nâng cao chất lượng các quyết sách trước khi trình HĐND xem xét, quyết định. Nếu ở cấp tỉnh, trọng tâm là hoạch định cơ chế, chính sách và định hướng phát triển, thì tại cấp xã, những chủ trương đó được cụ thể hóa thành các quyết sách gắn trực tiếp với yêu cầu quản lý và đời sống Nhân dân. Từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, HĐND các xã, phường trong tỉnh đã tổ chức 226 kỳ họp thường lệ, 598 kỳ họp chuyên đề, ban hành 4.900 nghị quyết, trong đó có 15 nghị quyết quy phạm pháp luật, 521 nghị quyết về tài chính - ngân sách, 582 nghị quyết về đầu tư và 12 nghị quyết về đất đai.
Sự thống nhất trong hoạt động của HĐND hai cấp đã góp phần bảo đảm các chủ trương của Đảng được thể chế hóa kịp thời, đồng bộ và nhanh chóng đi vào cuộc sống. Hiệu quả của các quyết sách được ban hành không chỉ thể hiện qua số lượng nghị quyết, mà quan trọng hơn là được kiểm chứng bằng kết quả phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Sáu tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh Thái Nguyên ước đạt 10,01%, cao hơn đáng kể mức tăng 6,47% của cùng kỳ năm 2025, đưa Thái Nguyên vào nhóm 10 địa phương có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước. Riêng quý II, Thái Nguyên nằm trong nhóm 3 địa phương đạt mức tăng trưởng cao nhất, tăng 30 bậc so với cuối năm 2025. Thu hút vốn đầu tư FDI vào các khu công nghiệp đạt hơn 8 tỷ USD, dẫn đầu cả nước. Những kết quả đó không chỉ phản ánh hiệu quả điều hành quyết liệt của chính quyền các cấp, mà còn khẳng định chất lượng ngày càng được nâng lên của các quyết sách do HĐND hai cấp ban hành. Sự thống nhất từ chủ trương của Đảng, nghị quyết của HĐND đến tổ chức thực hiện của UBND đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số và củng cố niềm tin vào hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn phát triển mới.
Cùng với nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, hoạt động giám sát tiếp tục được đổi mới theo hướng trọng tâm, trọng điểm, gắn với những vấn đề thực tiễn và cử tri quan tâm. Ngay từ Kỳ họp thứ Hai, Thường trực HĐND tỉnh khoá XV đã thành lập Đoàn giám sát chuyên đề đầu tiên của nhiệm kỳ về công tác quản lý nhà nước đối với đất đai và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng tại các dự án khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh; các Ban HĐND tỉnh tổ chức thêm 04 cuộc giám sát chuyên đề về quản lý kinh phí bảo trì đường bộ, phát triển du lịch cộng đồng, công tác tiếp công dân ở cơ sở và thực hiện Chiến lược công tác dân tộc. Tại Kỳ họp thứ Năm, hoạt động chất vấn tiếp tục được đổi mới theo hướng tập trung vào những vấn đề cử tri quan tâm như quản lý môi trường, đất đai, quy hoạch, xây dựng và phát triển nhà ở xã hội. Ở cấp xã, hoạt động giám sát diễn ra thường xuyên, rộng khắp với 65 đoàn giám sát của HĐND, 188 đoàn giám sát của Thường trực HĐND và 258 đoàn giám sát của các Ban HĐND; đồng thời tổ chức 26 phiên chất vấn và 71 phiên giải trình trong tổng số 848 phiên họp định kỳ và 326 phiên họp đột xuất. Cả hai cấp đều tập trung giám sát vào những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân như đất đai, đầu tư công, tài chính - ngân sách, qua đó bảo đảm sự thống nhất về trọng tâm giám sát, nâng cao hiệu lực kiểm soát quyền lực ở địa phương.
Toàn cảnh Hội nghị tiếp xúc cử tri phường Phan Đình Phùng sau Kỳ họp thứ Năm (Kỳ họp thường lệ giữa năm 2026), HĐND tỉnh khóa XVBên cạnh việc nâng cao chất lượng quyết định và giám sát, HĐND hai cấp tiếp tục củng cố mối quan hệ gắn bó mật thiết với Nhân dân, coi đây là nền tảng để nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử. Hoạt động tiếp xúc cử tri, tiếp công dân và theo dõi, đôn đốc giải quyết kiến nghị ngày càng đi vào thực chất, bảo đảm mọi ý kiến chính đáng của Nhân dân đều được lắng nghe, tổng hợp và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Trong hơn bốn tháng đầu nhiệm kỳ, HĐND tỉnh đã tổ chức 29 hội nghị tiếp xúc cử tri với 3.627 lượt cử tri tham dự, tiếp nhận 540 ý kiến, kiến nghị; duy trì 24 buổi tiếp công dân thường xuyên và xử lý 81 đơn thư theo đúng thẩm quyền. Ở cấp xã, hoạt động tiếp xúc cử tri được triển khai rộng khắp với 368 cuộc tiếp xúc định kỳ, 96 cuộc tiếp xúc chuyên đề, tổng hợp 11.094 ý kiến, kiến nghị; 86% số ý kiến đã được xem xét, giải quyết hoặc trả lời theo thẩm quyền. Kết quả đó cho thấy nhiều vấn đề phát sinh từ cơ sở được giải quyết ngay tại địa phương, đối với những nội dung liên quan đến cơ chế, chính sách hoặc vượt thẩm quyền tiếp tục được tổng hợp, kiến nghị đến HĐND tỉnh và các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết, tạo nên sự liên thông trong hoạt động dân nguyện giữa hai cấp.
Để bảo đảm các mục tiêu của Đề án được triển khai đồng bộ, công tác kiện toàn tổ chức bộ máy và hoàn thiện cơ chế phối hợp cũng được thực hiện quyết liệt ngay từ đầu nhiệm kỳ. Thường trực HĐND tỉnh đã ban hành 35 kế hoạch, nghị quyết và văn bản phục vụ công tác bầu cử; phê chuẩn kết quả miễn nhiệm, bầu Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND cấp xã đối với 212 trường hợp, góp phần bảo đảm bộ máy HĐND sau sắp xếp đơn vị hành chính hoạt động ổn định, thông suốt. Đến nay, toàn tỉnh có 90/92 xã, phường bố trí Bí thư hoặc Phó Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch HĐND; 60% đại biểu HĐND cấp xã có trình độ đại học trở lên. Cùng với đó, Quy chế phối hợp công tác giai đoạn 2026 - 2031 giữa Thường trực HĐND tỉnh với Đoàn ĐBQH, UBND và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh được ký kết, tạo cơ sở tăng cường phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, đồng thời vẫn bảo đảm nguyên tắc phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.
Một trong những dấu ấn nổi bật của quá trình triển khai Đề án là việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND hai cấp. Xác định đây là giải pháp có tính đột phá, HĐND tỉnh đã tập trung đầu tư hạ tầng, ứng dụng công nghệ thông tin và từng bước xây dựng nền tảng HĐND số. Đến nay, 100% đại biểu HĐND tỉnh được trang bị máy tính bảng; hệ thống "Phòng họp không giấy" đã được triển khai tại HĐND hai cấp, trong đó 69/92 xã, phường (đạt 75%) đã đưa vào vận hành. Đồng thời, Dự án xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu HĐND tỉnh được triển khai; bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tổng hợp, phân tích và xử lý thông tin đã góp phần nâng cao chất lượng công tác tham mưu, phục vụ hoạt động của HĐND. Đây không chỉ là bước tiến về ứng dụng công nghệ, mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng phương thức hoạt động hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử theo mục tiêu Đề án số 10-ĐA/TU đã đề ra.
Đoàn giám sát của Ban Dân tộc HĐND tỉnh giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 10/NQ-CP ngày 28/1/2022 của Chính phủ về ban hành Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 tại xã Trung HộiTrong thời gian tới để thực hiện thắng lợi mục tiêu của Đề án, cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp sau:
Một là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng đối với tổ chức và hoạt động của HĐND hai cấp; quan tâm lãnh đạo việc cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ của Đề án vào chương trình công tác hằng năm; phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của Thường trực HĐND, các Ban HĐND và từng đại biểu trong thực hiện chức năng quyết định và giám sát. Thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời có ý kiến đối với hoạt động của HĐND cùng cấp, nhất là trong định hướng những vấn đề quan trọng, nhạy cảm ở địa phương thuộc trách nhiệm, thẩm quyền quyết định của HĐND.
Hai là, tiếp tục đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp. Trong đó, đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả trong công tác chuẩn bị và tổ chức các kỳ họp HĐND; tăng cường các giải pháp nâng cao chất lượng ban hành và thực hiện nghị quyết của HĐND; đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả trong hoạt động giám sát; nâng cao chất lượng, hiệu quả trong hoạt động tiếp xúc cử tri, thực hiện nghiêm túc việc tiếp công dân theo quy định; giám sát, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị cử tri, đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân; tăng cường công tác bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kỹ năng hoạt động của đại biểu HĐND các cấp.
Ba là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Ưu tiên đầu tư nâng cấp, bổ sung hệ thống quản lý và bảo đảm an toàn mạng nội bộ; triển khai đồng bộ các kỳ họp, phiên họp “không giấy”; ứng dụng chữ ký số, biểu quyết điện tử, tài liệu điện tử; xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát, quyết nghị và theo dõi việc giải quyết kiến nghị cử tri; nâng cao chất lượng công tác thông tin tuyên truyền về hoạt động của HĐND 02 cấp thông qua các cơ quan thông tấn, báo chí, Trang thông tin điện tử của HĐND tỉnh và đa dạng hóa các hình thức truyền thông.