CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

Người dân thôn Phiêng Dượng, xã Ngân Sơn thu hoạch hạt dẻ

Trái ngọt vùng cao

Một lợi thế nổi bật của khu vực này là bốn mùa trong năm đều có đặc sản phục vụ thị trường. Các loại quả đào, mận, lê, cam, quýt, hồng giòn, chuối và các sản phẩm chế biến từ những loại quả này luôn được cung cấp ra thị trường. Nhờ vậy, người dân gần như có thu nhập quanh năm. Bà Hoàng Thị Lan (xã Bạch Thông) cho biết: Gia đình bà trồng kết hợp mơ, cam, quýt và hồng. Mỗi mùa lại có một loại quả để bán, không còn cảnh chờ một mùa duy nhất như trước. Thu nhập vì thế ổn định hơn rất nhiều. Với đặc điểm này, các địa phương có nhiều điều kiện để phát triển chuỗi cung ứng nông sản bền vững, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

Theo thống kê của ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, diện tích cây ăn quả khu vực phía Bắc của tỉnh hiện đạt khoảng 5.600 ha. Nhiều sản phẩm đã khẳng định thương hiệu khi được chứng nhận OCOP 3 sao, điển hình như hồng của Hợp tác xã Kim Lư (xã Na Rì) hay chuối sấy dẻo của Hợp tác xã Hoàng Huynh (xã Ba Bể). Ngoài ra, các loại quả lợi thế như lê, đào, mận, dẻ… cũng được mở rộng diện tích khoảng 700 ha.

Đặc biệt, cây mơ trở thành minh chứng rõ nét cho hiệu quả liên kết sản xuất. Năm 2020, diện tích mơ mới đạt khoảng 600 ha, đến nay đã tăng lên gần 750 ha nhờ sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) trong đầu tư chế biến sâu. Ông Hoàng Văn Lâm, nông dân xã Chợ Mới chia sẻ: “Trước đây, trồng mơ chủ yếu bán tươi, giá chỉ vài nghìn đồng một cân. Nhưng từ khi hợp tác với Công ty TNHH Việt Nam MISAKI, giá thu mua đã tăng lên 25.000 đồng/kg. Người dân chúng tôi rất phấn khởi, có động lực chăm sóc vườn tốt hơn.”

Một công đoạn sơ chế mơ tại Công ty TNHH Việt Nam MISAKI (xã Thanh Thịnh)

Đến nay, khu vực phía Bắc tỉnh đã có 7 sản phẩm được bảo hộ sở hữu trí tuệ; 1 sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý là bí xanh thơm Ba Bể; 245 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có 4 sản phẩm 5 sao. Một số sản phẩm của các doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất đã có chỗ đứng tại hệ thống bán lẻ hiện đại ở nhiều thành phố lớn. Những con số ấy không chỉ phản ánh sự đổi thay trong canh tác mà còn là cơ sở để nông dân vững tin vào hướng đi mới.

Đòn bẩy để trái ngọt vươn xa

Thực tiễn cho thấy, HTX đang là “hạt nhân” để tổ chức sản xuất quy mô, tạo sức bật cho nông sản đặc sản. Bà Bàn Thị Ngân, Giám đốc HTX Hợp Phát (xã Ngân Sơn) kể lại: “Khi đưa cây dẻ ván từ Lạng Sơn về trồng năm 2006, nhiều người còn nghi ngại. Thế nhưng, giờ đây dẻ ván đã bén rễ, cho thu nhập ổn định. HTX có 21 thành viên, cùng nhau xây dựng thương hiệu, tìm đầu ra bền vững cho sản phẩm.”

Hiện nay, trên địa bàn xã Ngân Sơn, các HTX đã xây dựng được những mô hình trải nghiệm vùng đào, lê, dẻ với diện tích hơn 300 ha. Tại Thượng Minh, mô hình du lịch cộng đồng gắn với sản xuất nông nghiệp của HTX Yến Dương như trồng bí xanh thơm, lúa nếp tài, nuôi cá đặc sản… cũng đang góp phần đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với du khách.

Tại Na Rì, HTX Cộng Lực đã mạnh dạn đưa giống hồng LT1 vào canh tác, xây dựng 19 cây đầu dòng để nhân giống. Hai sản phẩm hồng từ giống này đạt chuẩn OCOP 3 sao, trở thành niềm tự hào của địa phương. Đây là minh chứng rằng khi có sự đồng hành của HTX, nông dân sẽ tự tin hơn trong sản xuất, còn doanh nghiệp yên tâm đầu tư bao tiêu.

Hồng LT1 tại xã Na Rì bắt đầu vào vụ thu hoạch

Không dừng ở sản xuất, việc gắn nông nghiệp với du lịch đã trở thành hướng đi tất yếu. Tại Bạch Thông, mô hình vườn cây ăn quả kết hợp trải nghiệm của HTX Phiêng An cho phép du khách dạo chơi trong vườn ổi, cam, quýt, thưởng thức quả chín ngay tại chỗ và tìm hiểu quy trình chăm sóc. Chị Hoàng Thị Hoa, du khách từ Hà Nội chia sẻ: “Được tự tay hái quả trong vườn, tôi thấy rất thích thú. Đây không chỉ là trải nghiệm thư giãn mà còn giúp tôi trân trọng hơn công sức lao động của bà con.”

Bà Hà Minh Đợi, Giám đốc Công ty TNHH Hà Diệp nhận định: “OCOP giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường. Công ty chúng tôi hiện có hơn 200 sản phẩm OCOP được bán ra, đồng thời có cơ sở để đầu tư chế biến sâu, nâng cao giá trị cho nông sản địa phương.”

Công ty TNHH Hà Diệp hiện cung cấp ra thị trường trên 200 mặt hàng OCOP 3 đến 5 sao của các địa phương khu vực phía Bắc Thái Nguyên

Bên cạnh những lợi thế thì việc phát triển cây ăn quả đặc sản khu vực phía Bắc vẫn còn đối diện nhiều khó khăn như: Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, liên kết chưa chặt chẽ, đầu ra còn phụ thuộc mùa vụ. Trước thực tế đó, các địa phương đang tập trung mở rộng diện tích gắn với quy hoạch vùng để đảm bảo chuyên canh; đẩy mạnh chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng; đồng thời phát triển du lịch nông nghiệp để quảng bá sản phẩm, gắn sản xuất với dịch vụ. Song hành với đó là đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm; hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường quảng bá trên nền tảng số; đồng thời xây dựng, phát triển các sản phẩm nông sản chủ lực. Qua đó từng bước tạo dựng uy tin cho sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.

Đồng chí Hà Ngọc Việt, Chủ tịch UBND xã Bạch Thông nhấn mạnh: Nếu chỉ sản xuất nông nghiệp thuần túy thì giá trị chưa cao. Nhưng khi kết hợp với du lịch trải nghiệm, sản phẩm được nâng tầm OCOP và quảng bá rộng rãi, giá bán cũng tốt hơn. Vì vậy, mục tiêu của địa phương không chỉ là nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn xây dựng thương hiệu cây ăn quả, hướng tới xuất khẩu. Chính quyền đã và tiếp tục đồng hành cùng người dân, HTX và doanh nghiệp để hiện thực hóa mục tiêu này.

Với lợi thế đất đai, khí hậu cùng sự định hướng đúng đắn, vùng cây ăn quả đặc sản khu vực phía Bắc Thái Nguyên đang hứa hẹn mở ra cánh cửa phát triển bền vững. Những vườn cam, hồng, mơ, lê, dẻ… không chỉ mang lại trái ngọt cho người nông dân mà còn trở thành “đại sứ” quảng bá hình ảnh quê hương. Khi chính quyền, nông dân và doanh nghiệp cùng chung tay, giấc mơ về một vùng nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao, gắn kết với du lịch và thương mại quốc tế, chắc chắn sẽ thành hiện thực.