Đào tạo nghề sát thực tiễn, nâng cao sinh kế vùng dân tộc thiểu số
Đào tạo nghề cho lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, khai thác tiềm năng, lợi thế địa phương, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân. Để phát huy hiệu quả, các chương trình đào tạo đang từng bước chuyển từ dạy nghề theo khả năng của cơ sở đào tạo sang đáp ứng nhu cầu thực tế và điều kiện sản xuất của từng địa bàn.
Trung tâm GDNN - GDTX Phú Lương phối hợp với UBND xã Vô Tranh, Hội Nông dân xã Vô Tranh bế giảng Lớp “Nuôi và phòng trị bệnh cho gà, thủy cầm”
Ở nhiều vùng nông thôn, nhất là nơi có đông đồng bào DTTS sinh sống, sản xuất nông nghiệp vẫn là nguồn thu nhập chính của người dân. Tuy nhiên, không ít hộ còn duy trì phương thức sản xuất theo tập quán, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật và kỹ năng tổ chức sản xuất. Đây là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng sản phẩm cũng như khả năng phát triển kinh tế bền vững.
Từ thực tế đó, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn, trong đó có đồng bào DTTS ngày càng được quan tâm. Thay vì đào tạo theo những ngành nghề chung, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chú trọng khảo sát nhu cầu, điều kiện sản xuất và thế mạnh của từng địa phương để lựa chọn chương trình phù hợp. Mục tiêu không chỉ giúp người dân có nghề mà quan trọng hơn là biết vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào thực tiễn, tạo việc làm và tăng thu nhập ngay tại quê hương.
Một trong những nghề học thiết thực được Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) Phú Lương triển khai là “Nuôi và phòng trị bệnh cho gà, thủy cầm”. Khóa đào tạo nghề thường xuyên (dưới 3 tháng) tại xóm Khe Cốc, xã Vô Tranh có 30 học viên, được tổ chức từ ngày 9/4 đến ngày 05/6/2026 và đã hoàn thành chương trình.
Đây là nghề học phù hợp với điều kiện của nhiều hộ gia đình nông thôn, bởi chăn nuôi gia cầm không đòi hỏi diện tích quá lớn, có thể tận dụng đất vườn và nguồn thức ăn sẵn có để phát triển kinh tế hộ. Tuy nhiên, để hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả chăn nuôi, người dân cần nắm vững kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh chuồng trại và chủ động phòng, trị bệnh cho đàn vật nuôi.
Trong khóa học, học viên được trang bị kiến thức về nhận biết, sử dụng và bảo quản thuốc sát trùng, tiêu độc trong chăn nuôi; quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc, phòng bệnh cho gà thả vườn; cách nhận biết triệu chứng, bệnh tích, chẩn đoán, phòng và điều trị một số bệnh thường gặp trên đàn gà.
Đáng chú ý, chương trình dành nhiều thời gian cho thực hành, với sự hỗ trợ con giống, thuốc thú y, vắc-xin và thức ăn chăn nuôi theo quy định. Đặc biệt, học viên được trực tiếp chăm sóc, theo dõi đàn gà tại gia đình dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Thông qua đó, người học được tiếp cận với từng công đoạn trong quy trình chăn nuôi, từ chăm sóc, nuôi dưỡng đến vệ sinh, tiêu độc khử trùng và theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi. Những kiến thức được truyền đạt trên lớp được vận dụng ngay vào thực tế, giúp học viên dễ hiểu, dễ nhớ và từng bước hình thành kỹ năng nghề. Sau khi kết thúc khóa học, người dân có thể chủ động hơn trong tổ chức chăn nuôi, nhận biết các dấu hiệu bất thường và áp dụng biện pháp phòng bệnh phù hợp, góp phần hạn chế thiệt hại do dịch bệnh.
Theo thầy Hà Văn Lương, giáo viên Trung tâm GDNN-GDTX Phú Lương, việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành giúp người học hiểu sâu kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp. Khi được trực tiếp thực hành, học viên hứng thú, nhiệt tình hơn, hiểu rõ bản chất kiến thức và biết cách vận dụng vào công việc thực tế. Đây cũng là cách giúp người học tích lũy kinh nghiệm, nâng cao khả năng xử lý tình huống và tự tin áp dụng những gì đã học vào sản xuất.
Lớp học có sự tham gia của 30 học viên là lao động địa phương
Để công tác đào tạo nghề phát huy hiệu quả, Trung tâm GDNN-GDTX Phú Lương xác định khâu khảo sát nhu cầu học nghề của người dân có ý nghĩa quan trọng. Ngay từ đầu năm, đơn vị chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, phối hợp với Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ và chính quyền địa phương nắm bắt nguyện vọng, từ đó xây dựng kế hoạch, lựa chọn ngành nghề và chương trình đào tạo phù hợp, tránh tình trạng đào tạo dàn trải.
Ông Hoàng Văn Thọ, Phó Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Phú Lương cho biết: "Đào tạo nghề muốn hiệu quả phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người học và điều kiện phát triển kinh tế của từng địa phương. Vì vậy, trước mỗi khóa học, chúng tôi đều khảo sát, đánh giá nhu cầu để xây dựng chương trình phù hợp. Bên cạnh bảo đảm số lượng lớp theo kế hoạch, Trung tâm luôn chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo, giúp người học có kiến thức, kỹ năng thiết thực, có thể vận dụng vào sản xuất và phát triển kinh tế gia đình”.
Thực tế cho thấy, đối với đồng bào DTTS, đào tạo nghề chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với điều kiện sản xuất, phong tục, tập quán và khả năng tiếp cận của người dân. Việc lựa chọn những nghề phù hợp với lợi thế địa phương, tận dụng được nguồn lực sẵn có và có đầu ra sản phẩm sẽ giúp người học dễ dàng vận dụng kiến thức vào thực tế. Trong quá trình giảng dạy, cần tăng thời lượng thực hành, kết hợp hướng dẫn trực quan, cầm tay chỉ việc, thậm chí tổ chức thực hành tại hộ gia đình để nâng cao khả năng tiếp thu.
Cùng với việc trang bị kỹ năng nghề, công tác đào tạo cần hướng người dân đến tư duy sản xuất hàng hóa, chú trọng chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn trong sản xuất và từng bước hình thành các mô hình kinh tế phù hợp. Khi có kiến thức, kỹ năng và biết áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, người dân sẽ chủ động hơn trong phát triển sản xuất, giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm truyền thống, nâng cao khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường.
Gà con giống để hỗ trợ cho bà con tham gia lớp học
Đào tạo nghề cho đồng bào DTTS vì thế không chỉ là giải pháp giải quyết việc làm trước mắt mà còn có ý nghĩa lâu dài trong công tác giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Mỗi lớp học nghề thiết thực, mỗi kỹ năng được chuyển giao và áp dụng hiệu quả vào sản xuất sẽ góp phần tạo thêm cơ hội phát triển cho người dân. Qua đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ, khơi dậy ý chí tự lực vươn lên, giúp người dân chủ động tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và xây dựng cuộc sống ngày càng ổn định, ấm no.