Trong môi trường học đường, phòng, chống thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử đang được các trường học trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên xác định là nhiệm vụ cần thực hiện thường xuyên, liên tục. Không chỉ tuyên truyền về tác hại, nhiều nhà trường chú trọng trang bị cho học sinh kỹ năng nhận diện nguy cơ, chủ động từ chối khi bị rủ rê, lôi kéo, qua đó góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Trường THCS Chùa Hang II ứng dụng chuyển đổi số trong tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá
Mỗi học sinh là một tuyên truyền viên
Tại Trường THCS Chùa Hang II (phường Linh Sơn), công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống thuốc lá được triển khai bằng nhiều hình thức. Năm học 2026 - 2027, Nhà trường có tổng số 470 học sinh. Ngay từ đầu năm học, các nội quy, quy định liên quan đến việc sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử và các chất gây nghiện được phổ biến đến học sinh; đồng thời Nhà trường tổ chức ký cam kết, tăng cường phối hợp với phụ huynh và lực lượng công an địa phương.
Theo thầy Lương Xuân Nghĩa, Hiệu trưởng Trường THCS Chùa Hang II: Việc giáo dục phòng, chống thuốc lá được Nhà trường thực hiện thường xuyên, lồng ghép trong các môn học, hoạt động trải nghiệm và sinh hoạt tập thể. Nhà trường cũng phối hợp với Công an phường tổ chức các buổi tuyên truyền về phòng, chống bạo lực học đường, ma túy, thuốc lá và thuốc lá điện tử. Nội dung tuyên truyền tập trung giúp học sinh nhận diện các loại ma túy, thuốc lá và những hình thức biến tướng có thể xuất hiện trong đời sống; nâng cao cảnh giác trước những sản phẩm, lời mời gọi có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và việc học tập.
Đáng chú ý, Nhà trường phát huy vai trò chủ động của học sinh. Đội an ninh học sinh được thành lập, tạo điều kiện để các em tham gia tuyên truyền, phát hiện những trường hợp có biểu hiện nghi vấn và kịp thời thông tin cho giáo viên. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn trực tiếp trở thành những “tuyên truyền viên” trong trường học.
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, nhiều năm qua, Trường THCS Chùa Hang II duy trì các tiêu chí về trường học an toàn, không xảy ra tình trạng học sinh sử dụng thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử trong trường.
Thầy Lương Xuân Nghĩa cho biết thêm, thời gian tới, Nhà trường tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng các video ngắn, pano, áp phích và lồng ghép nội dung phòng, chống thuốc lá trong các buổi sinh hoạt dưới cờ, hoạt động giáo dục.
Theo thầy, điều quan trọng là “lan tỏa cái đẹp để dẹp cái xấu”, biểu dương những học sinh có hành động tích cực, đồng thời tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các cơ quan chức năng để kịp thời ngăn chặn những hành vi có nguy cơ ảnh hưởng đến học sinh.
Hình thành kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh
Nếu Trường THCS Chùa Hang II chú trọng đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, thì Trường PTDTNT THCS Đại Từ (xã Đại Phúc) đặc biệt quan tâm đến việc hình thành kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh.
Thầy Trần Minh Thắng, giáo viên Trường PTDTNT THCS Đại Từ chia sẻ với học sinh trong buổi tuyên truyền về công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá
Công tác tuyên truyền được thực hiện ngay từ đầu năm học với nội dung gần gũi, phù hợp tâm lý lứa tuổi. Học sinh không chỉ được cung cấp kiến thức về tác hại của thuốc lá mà còn được hướng dẫn cách xử lý trong những tình huống cụ thể, nhất là khi bị bạn bè rủ rê, lôi kéo sử dụng thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử.
Thầy Trần Minh Thắng, giáo viên Trường PTDTNT THCS Đại Từ chia sẻ: “Quan trọng nhất là các em phải biết tự nói không trong mọi tình huống có liên quan đến thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử”.
Từ thực tế giảng dạy, thầy Thắng cho rằng, nếu chỉ cung cấp kiến thức, học sinh có thể biết thuốc lá gây hại nhưng chưa chắc đã đủ bản lĩnh để từ chối trước lời rủ rê của bạn bè. Vì vậy, nhà trường cần tạo cơ hội để các em được trao đổi, xử lý tình huống và thực hành cách từ chối một cách dứt khoát, phù hợp.
Sự chuyển biến về nhận thức cũng được thể hiện qua chia sẻ của chính học sinh. Em Dương Công Đoàn, học sinh lớp 9B, Trường PTDTNT THCS Đại Từ cho biết: “Nếu bị rủ hút thuốc, em sẽ kiên quyết từ chối và giải thích cho bạn bè hiểu về tác hại của thuốc lá”.
Đó cũng là mục tiêu các nhà trường hướng tới, đó là giúp học sinh không chỉ biết thuốc lá có hại mà còn có kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh để tự bảo vệ mình.
Lứa tuổi trung học cơ sở là giai đoạn học sinh có nhiều thay đổi về tâm lý, dễ chịu tác động từ bạn bè và môi trường xung quanh. Trong khi đó, thuốc lá điện tử có nhiều hình thức, mẫu mã và cách quảng bá, dễ khơi gợi sự tò mò, thử nghiệm ở học sinh. Vì vậy, giáo dục kỹ năng nhận diện nguy cơ, từ chối và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết có ý nghĩa quan trọng.
Bên cạnh tuyên truyền, Trường PTDTNT THCS Đại Từ cũng tăng cường quản lý, xử lý các vi phạm liên quan đến sử dụng thuốc lá trong khuôn viên trường; đồng thời thường xuyên tập huấn cho đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao kỹ năng giáo dục, định hướng hành vi cho học sinh.
Phòng, chống thuốc lá trong trường học không thể chỉ dừng lại ở một vài buổi tuyên truyền, mà cần trở thành quá trình giáo dục thường xuyên, với sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Khi mỗi học sinh biết nhận diện nguy cơ, biết nói “không” và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết, các em sẽ có thêm kỹ năng để bảo vệ sức khỏe và tương lai của chính mình. Cùng với đó, việc biểu dương những hành động đẹp, những tấm gương tích cực trong học sinh sẽ góp phần lan tỏa lối sống lành mạnh, từng bước xây dựng môi trường học đường an toàn, không thuốc lá và các chất gây nghiện.