Hướng tới chế biến sâu khoáng sản trở thành sản phẩm công nghệ chiến lược
Chiều 3/8, UBND tỉnh tổ chức Hội nghị phát triển công nghiệp chế biến sâu khoáng sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Dự Hội nghị có các đồng chí: Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Thị Loan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Dương Văn Lượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành, hiệp hội, các doanh nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản kim loại và năng lượng trên địa bàn tỉnh.
Quang cảnh Hội nghị
Phát biểu định hướng tại Hội nghị, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh, đây là Hội nghị có ý nghĩa đặc biệt, được ví như một “Hội nghị Diên Hồng” của ngành khoáng sản nhằm thống nhất tư duy, khơi thông nguồn lực và hiện thực hóa chủ trương của Chính phủ bằng những kết quả cụ thể. Đồng chí cho rằng, việc khai thác và chế biến khoáng sản tại Thái Nguyên cần phải chuyển mạnh sang lựa chọn những sản phẩm chiến lược, tạo ra giá trị gia tăng cao từ chế biến sâu, đưa khoáng sản trở thành nguyên liệu đầu vào cho các ngành công nghệ hiện đại. Theo Chủ tịch UBND tỉnh, chiến lược phát triển công nghiệp chế biến sâu khoáng sản sẽ là một trong ba trụ cột quan trọng để hình thành hệ sinh thái sản xuất các sản phẩm công nghệ chiến lược của tỉnh trong tương lai.
Theo hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch khoáng sản nhóm I, Thái Nguyên được quy hoạch đối với 7 loại khoáng sản chủ yếu, gồm: Than, titan, chì - kẽm, sắt, thiếc, vonfram và vàng, với 80 điểm mỏ, 60 đề án thăm dò và 88 dự án khai thác. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng, tạo nền tảng để phát triển công nghiệp khai khoáng và chế biến sâu theo hướng hiện đại. Đến nay, toàn tỉnh đã hình thành mạng lưới nhà máy, cơ sở chế biến tương đối đa dạng đối với hầu hết các loại khoáng sản chủ lực, từng bước nâng cao hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng của sản phẩm. Hằng năm, các mỏ trên địa bàn cung cấp hơn 3,5 triệu tấn quặng đa kim vonfram, trên 1,1 triệu tấn quặng sắt, hơn 700 nghìn tấn than, khoảng 360 nghìn tấn quặng chì - kẽm cùng hàng trăm nghìn tấn titan và nhiều loại khoáng sản khác phục vụ nhu cầu nguyên liệu cho sản xuất trong nước và xuất khẩu.
Trên cơ sở đánh giá tiềm năng, lợi thế của từng loại khoáng sản, Thái Nguyên định hướng phát triển công nghiệp chế biến sâu theo ba chuỗi giá trị chiến lược, gồm: Chuỗi vật liệu vonfram công nghệ cao; chuỗi luyện kim và vật liệu chì - kẽm; chuỗi vật liệu titan và các sản phẩm công nghệ mới. Đây được xác định là những trụ cột quan trọng của ngành công nghiệp chế biến sâu, góp phần thúc đẩy phát triển các lĩnh vực cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, điện tử, vật liệu mới và công nghệ cao, từng bước nâng cao giá trị tài nguyên khoáng sản của địa phương.
Các đại biểu thảo luận
Thảo luận tại Hội nghị, các doanh nghiệp đã chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu các công nghệ tiên tiến của đơn vị, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các ngành công nghiệp công nghệ cao.
Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường phát biểu
Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường nhấn mạnh: Thái Nguyên có nhiều lợi thế để phát triển công nghiệp chế biến sâu khoáng sản với vị trí thuận lợi, nền công nghiệp phát triển và nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú. Tuy nhiên, giá trị gia tăng từ khai thác khoáng sản và đóng góp vào ngân sách vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Vì vậy, các doanh nghiệp cần chuyển mạnh từ khai thác sang chế biến sâu, ứng dụng khoa học - công nghệ để nâng cao giá trị tài nguyên, nhất là đối với các loại khoáng sản có ý nghĩa chiến lược, thuộc về an ninh quốc gia như vonfram.
Đồng chí thống nhất cao với định hướng phát triển của UBND tỉnh, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ các điểm nghẽn, tăng cường quản lý, giám sát hoạt động đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Bên cạnh sự đồng hành của tỉnh, các doanh nghiệp cũng cần có chiến lược đầu tư dài hạn, khai thác, sử dụng tài nguyên hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn phát biểu
Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn cho biết, sau Hội nghị, tỉnh sẽ nghiên cứu thành lập Hiệp hội doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản Thái Nguyên nhằm tăng cường kết nối, trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác giữa các doanh nghiệp và cùng hiện thực hóa những định hướng phát triển mới. Theo đồng chí, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển từ tư duy khai thác khoáng sản sang tư duy phát triển sản phẩm, coi chế biến sâu không chỉ là tinh chế nguyên liệu mà phải hướng tới tạo ra các sản phẩm công nghệ có giá trị gia tăng cao, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các ngành công nghiệp hiện đại.
Đồng chí đề nghị các sở, ngành phối hợp với doanh nghiệp nghiên cứu, lựa chọn một số lĩnh vực, sản phẩm có tiềm năng để tập trung đầu tư, hình thành các sản phẩm công nghệ chiến lược từ nguồn khoáng sản của tỉnh. Chính việc đặt ra yêu cầu từ thị trường và từ sản phẩm cuối cùng sẽ tạo động lực đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực chế biến và hình thành những chuỗi giá trị mới.
Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định, tỉnh sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư các dự án chế biến sâu; khuyến khích liên doanh, liên kết với các đối tác trong và ngoài nước nhằm tiếp cận công nghệ tiên tiến, mở rộng thị trường nhưng vẫn bảo đảm các yêu cầu về an ninh kinh tế và quản lý tài nguyên. Đối với những dự án đầu tư theo hướng chế biến sâu, tạo ra sản phẩm công nghệ cao, tỉnh sẽ nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ phù hợp, đồng thời thay đổi phương thức quản lý theo hướng ưu tiên sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thay vì chỉ mở rộng khai thác. Bên cạnh đó, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu rà soát toàn diện các vấn đề môi trường tại các khu vực khai thác, bãi thải, hồ chứa chất thải mỏ; xây dựng kế hoạch xử lý cụ thể đối với từng doanh nghiệp. Đồng chí giao Sở Công Thương chủ trì hoàn thiện Kế hoạch phát triển công nghiệp chế biến sâu khoáng sản của tỉnh trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến tại Hội nghị; đồng thời, xây dựng kế hoạch khảo sát, học tập kinh nghiệm tại các địa phương, doanh nghiệp có mô hình chế biến sâu hiệu quả để cập nhật công nghệ, mở rộng tư duy phát triển, hướng tới mục tiêu tạo ra các sản phẩm công nghệ chiến lược từ chính nguồn tài nguyên khoáng sản của Thái Nguyên.