Với hơn 22.000 ha chè, sản lượng lớn và thương hiệu đã được bảo hộ tại nhiều thị trường, Thái Nguyên có nhiều lợi thế để đưa sản phẩm trà vươn xa hơn trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, sản lượng xuất khẩu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Từ thực tế đó, tỉnh Thái Nguyên đang đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm đối tác, chuẩn hóa vùng nguyên liệu, phát triển chế biến và xây dựng chuỗi liên kết, từng bước nâng cao giá trị ngành chè, hướng tới mục tiêu cán mốc 1 tỷ USD trong giai đoạn 2025 - 2030.
Thái Nguyên đang hướng tới mục tiêu đưa ngành chè cán mốc 1 tỷ USD trong giai đoạn 2025 - 2030
Từ đơn hàng xuất khẩu đến yêu cầu chuẩn hóa
Cây chè từ lâu là ngành hàng nông nghiệp chủ lực, gắn với sinh kế của hàng vạn hộ dân và tạo dựng thương hiệu đặc trưng của Thái Nguyên. Tính đến tháng 8/2026, sản lượng chè búp tươi của tỉnh đạt gần 195.000 tấn; giá trị sản phẩm ngành chè đạt trên 14,8 nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Lợi thế của chè Thái Nguyên không chỉ nằm ở vùng nguyên liệu mà còn ở giá trị thương hiệu đã được khẳng định. Nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên” đã được bảo hộ tại 6 quốc gia và vùng lãnh thổ gồm Mỹ, Trung Quốc, Đài Loan, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Dù vậy, sản lượng chè xuất khẩu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sản xuất và giá trị thương hiệu. Vì thế, bài toán đặt ra không đơn thuần là tăng sản lượng, mà là làm thế nào để ngày càng nhiều sản phẩm trà có chất lượng ổn định, giá trị gia tăng cao đáp ứng được yêu cầu của các thị trường quốc tế.
Tại Hợp tác xã Chè an toàn Khe Cốc (xã Vô Tranh), cơ hội xuất khẩu đang từng bước được hiện thực hóa. Năm 2019, 3 sản phẩm trà của HTX được xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Gần đây, HTX nhiều lần làm việc với các đối tác Đài Loan, tiến hành lấy mẫu kiểm định sản phẩm, chuẩn bị cho việc ký biên bản ghi nhớ hợp tác vào cuối tháng 10 năm nay. Để đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế, HTX đã gia hạn thành công chứng nhận hữu cơ trên diện tích 20 ha chè, đồng thời mở rộng vùng nguyên liệu lên hơn 100 ha.
Ông Tô Văn Khiêm, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Chè an toàn Khe Cốc cho biết, để đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, HTX phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu về nhà xưởng, quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm và các chứng nhận liên quan. Đáng chú ý, mỗi thị trường có những tiêu chuẩn riêng, đòi hỏi Hợp tác xã phải chủ động tìm hiểu, kiểm soát toàn bộ quy trình và thường xuyên điều chỉnh sản xuất.
HTX Chè an toàn Khe Cốc chú trọng chuẩn hóa vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn hữu cơ, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu
Như vậy, tiêu chuẩn xuất khẩu không phải là “tấm vé” chỉ cần đáp ứng một lần. Đó là quy trình kiểm soát xuyên suốt từ vùng nguyên liệu, chăm sóc, thu hái đến chế biến, đóng gói và truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là yêu cầu cốt lõi trong quá trình Thái Nguyên định hướng lại ngành chè theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.
Các sản phẩm trà của HTX Chè an toàn Khe Cốc tham gia Hội chợ thương hiệu hàng xuất khẩu Việt Nam
Chủ động tìm đối tác, mở rộng thị trường
Cùng với nâng cao chất lượng, Thái Nguyên đang đẩy mạnh xúc tiến thương mại, chủ động tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường cho sản phẩm trà. Tỉnh tạo điều kiện để doanh nghiệp, HTX, nhà đầu tư và các tập đoàn nước ngoài tìm hiểu vùng nguyên liệu, ngành chè và văn hóa trà Thái Nguyên. Các hoạt động kết nối, quảng bá, xúc tiến thương mại từng bước hướng tới những thỏa thuận hợp tác lâu dài trong sản xuất, chế biến, chuyển giao công nghệ và tiêu thụ sản phẩm.
HTX Hương Vân Trà đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty Success Making Co., Ltd. (Hàn Quốc)
Một trong những hướng đi đáng chú ý là tăng cường hợp tác với các đối tác nước ngoài ngay từ khâu sản xuất, thay vì chỉ tập trung vào tiêu thụ sản phẩm.
Mới đây, Hợp tác xã Hương Vân Trà ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty Success Making Co., Ltd. của Hàn Quốc, hướng tới thúc đẩy hợp tác phát triển ngành chè, xúc tiến thương mại, chuyển giao công nghệ và mở rộng thị trường tiêu thụ trà Thái Nguyên tại Hàn Quốc cũng như các thị trường quốc tế.
Hai bên thống nhất xây dựng quan hệ hợp tác chiến lược lâu dài, tập trung vào nâng cao giá trị thương hiệu trà Thái Nguyên, phát triển các dòng sản phẩm chất lượng cao phục vụ xuất khẩu, kết nối thị trường Hàn Quốc và các thị trường quốc tế; đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo trong sản xuất, chế biến chè.
Bà Nguyễn Thị Hương Vân, Giám đốc HTX Hương Vân Trà cho biết, hợp tác với đối tác Hàn Quốc mở ra cơ hội cho HTX không chỉ về thị trường mà còn về công nghệ và phương thức tiếp cận khách hàng quốc tế. HTX kỳ vọng từ một thị trường cụ thể có thể mở rộng thêm các kết nối mới, song điều quan trọng vẫn là duy trì chất lượng ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn và giữ được bản sắc trà Thái Nguyên.
Theo định hướng hợp tác, hai bên cũng hướng tới phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững; đồng thời phối hợp quảng bá văn hóa trà gắn với du lịch trải nghiệm và nghiên cứu các cơ hội đầu tư trong chuỗi giá trị ngành chè. Đây cũng là hướng đi mà Thái Nguyên đang thúc đẩy, đưa cây chè không chỉ gắn với sản xuất nông nghiệp mà còn kết nối với chế biến, thương mại, du lịch và văn hóa.
Lãnh đạo UBND tỉnh tiếp và làm việc với Đoàn công tác của Công ty cổ phần WellTea, Đài Loan về nghiên cứu đầu tư xây dựng nhà máy chế biến chè tại Thái Nguyên nhằm phát triển các dòng sản phẩm chất lượng cao phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu
Theo ông Nguyễn Mỹ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới, tỉnh tiếp tục tập trung phát triển vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm; hỗ trợ HTX, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ quản lý, truy xuất nguồn gốc và xây dựng các mô hình liên kết chuỗi giá trị bền vững giữa người dân, HTX và doanh nghiệp. “Muốn mở rộng xuất khẩu, trước hết phải xây dựng được nền tảng sản xuất đáp ứng yêu cầu thị trường. Tỉnh sẽ tiếp tục tạo điều kiện để các doanh nghiệp, HTX kết nối với đối tác, mở rộng thị trường; đồng thời khuyến khích đầu tư vào chế biến, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và nâng cao giá trị sản phẩm chè”, ông Nguyễn Mỹ Hải cho biết.
Từ những đơn hàng tại châu Âu, các cuộc đàm phán với đối tác Đài Loan đến thỏa thuận hợp tác mới với doanh nghiệp Hàn Quốc, cánh cửa xuất khẩu của chè Thái Nguyên đang được mở rộng. Nhưng để những cơ hội này trở thành thị trường ổn định, ngành chè cần một chuỗi liên kết đủ mạnh, vùng nguyên liệu đủ chuẩn, sản phẩm có sức cạnh tranh và doanh nghiệp, HTX đủ năng lực đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Khi sản xuất, chế biến, thương mại và thương hiệu được kết nối trong cùng một chuỗi giá trị, chè Thái Nguyên sẽ có thêm nền tảng để chuyển từ lợi thế về vùng nguyên liệu và thương hiệu sang lợi thế về giá trị xuất khẩu, qua đó từng bước khẳng định vị thế của một vùng trà giàu bản sắc trên thị trường quốc tế.