Lấy người dân làm trung tâm, lấy công nghệ làm công cụ, phong trào “Bình dân học vụ số” được các địa phương khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên triển khai thời gian qua đang từng bước đưa chuyển đổi số đi vào cuộc sống bằng những việc làm thiết thực, gần dân và sát dân.
Thời gian qua, trên các trang mạng xã hội của nhiều hộ sản xuất, hợp tác xã ở xã Phủ Thông, hình ảnh những sản phẩm nông sản, đặc sản địa phương xuất hiện ngày càng nhiều với các bài giới thiệu được đầu tư bài bản, kèm thông tin liên hệ và mã QR thanh toán. Từ bún khô, phở khô đến nhiều sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương đều từng bước được đưa lên không gian mạng để tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.
Các sản phẩm của Hợp tác xã Thiên An (xã Phủ Thông) được nhiều người biết đến thông qua việc quảng bá trên mạng xã hội
Ít ai nghĩ rằng, chỉ cách đây không lâu, nhiều người dân nơi đây còn khá e dè với điện thoại thông minh và mạng xã hội. Việc đưa sản phẩm lên các nền tảng số hay bán hàng trực tuyến gần như là điều ngoài khả năng của không ít hộ sản xuất. Thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”, xã đã chủ động phối hợp với các đơn vị chuyên môn tạo điều kiện để người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp được tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số. Qua đó, giúp nhiều hộ dân thay đổi nhận thức, mạnh dạn sử dụng điện thoại thông minh, tạo tài khoản mạng xã hội, chụp ảnh sản phẩm, đăng tải thông tin, kết nối với khách hàng và từng bước tiếp cận các sàn thương mại điện tử.
Chị Lý Thị Quyên, Giám đốc Hợp tác xã Thiên An, xã Bạch Thông chia sẻ: Trước kia nghe chuyển đổi số là ngại lắm, nghĩ chỉ dành cho những khu vực ở đô thị. Nhưng sau khi được tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số, được thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn, giờ thì mình cũng làm được rồi. Mừng nhất là giờ đây, tất cả các sản phẩm của Hợp tác xã làm ra đều được các thành viên quảng bá, giới thiệu trên trang mạng xã hội và được nhiều người tiêu dùng biết đến.
Song hành với việc hỗ trợ quảng bá sản phẩm OCOP trên các nền tảng số, xã Phủ Thông còn triển khai mô hình “Chợ 4.0 - Chợ thanh toán không dùng tiền mặt”, khuyến khích người dân và tiểu thương sử dụng các phương thức thanh toán điện tử an toàn, thuận tiện trong hoạt động mua bán. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ ấy đang góp phần hình thành thói quen tiêu dùng số, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thương mại ngay từ cơ sở.
Người dân thôn Rã Bản, xã Bạch Thông được hướng dẫn thực hiện các thủ tục hành chính trên dịch vụ công trực tuyến thông qua mô hình “Ngày cuối tuần tiếp nhận, hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến tại cơ sở”
Cũng từ tinh thần lấy người dân làm trung tâm, xã Bạch Thông đang từng bước đưa chuyển đổi số trở thành một phần trong đời sống hằng ngày của mỗi người dân. Với hơn 8.200 nhân khẩu, thời gian qua, xã liên tục tổ chức nhiều hội nghị tuyên truyền, tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức và Nhân dân; đồng thời duy trì hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số” nhằm phổ cập kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, tạo điều kiện để người dân tiếp cận, học tập, làm việc và tương tác trên môi trường số. Điểm nhấn trong cách làm của địa phương là mô hình “Ngày cuối tuần tiếp nhận, hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến tại cơ sở”, được duy trì từ tháng 6/2026 đến nay. Theo lịch luân phiên tại các thôn, người dân được cán bộ xã và thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường số như: Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xác định hạn mức đất ở; lập hồ sơ tặng cho, chuyển nhượng đất, di chúc; đăng ký khai sinh, khai tử, xác nhận tình trạng hôn nhân; chứng thực giấy tờ...
Không chỉ hướng dẫn thao tác trên máy tính hay điện thoại thông minh, cán bộ xã còn trực tiếp hỗ trợ người dân hoàn thiện hồ sơ, giải đáp những vướng mắc trong quá trình thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Qua đó, nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, đã từng bước hình thành kỹ năng sử dụng các nền tảng số phục vụ nhu cầu thiết yếu của bản thân.
Đồng chí Hà Ngọc Việt, Phó Chủ tịch UBND xã Bạch Thông cho biết: Để thực hiện thành công nhiệm vụ chuyển đổi số, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó đội ngũ cán bộ, công chức và các Tổ công nghệ số cộng đồng đóng vai trò tiên phong. Mỗi cán bộ, công chức phải là người hiểu rõ, vận dụng thành thạo các công cụ số trong công việc hằng ngày, đồng thời là người hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, các nền tảng số phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống.
Không chỉ dừng lại ở việc phổ cập kỹ năng sử dụng các nền tảng số, phong trào “Bình dân học vụ số” còn hướng đến trang bị những kiến thức mới về khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ cán bộ cơ sở. Những ngày cuối tháng 7/2026, tại Nhà Văn hóa xã Ba Bể, cán bộ, công chức, viên chức, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng và Ban Công tác Mặt trận các thôn trên địa bàn xã đã tham gia các lớp tập huấn do viên chức Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh Thái Nguyên trực tiếp giảng dạy. Tại lớp tập huấn, các học viên được truyền đạt những nội dung về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, an toàn thông tin, kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và cải cách hành chính. Từng thao tác cài đặt, sử dụng một số ứng dụng AI đều được hướng dẫn theo phương pháp “cầm tay chỉ việc”, giúp học viên dễ tiếp cận, dễ thực hành và có thể áp dụng ngay vào công việc cũng như đời sống. Những lớp học như vậy đang góp phần hình thành đội ngũ hạt nhân ở cơ sở - những người không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn tiếp tục lan tỏa tri thức số đến cộng đồng.
Cán bộ UBND phường Bắc Kạn hỗ trợ hộ kinh doanh ứng dụng thương mại số
Hiện nay, toàn tỉnh phát huy hiệu quả vai trò của hơn 3.000 tổ Công nghệ số cộng đồng với trên 19.000 thành viên, trở thành lực lượng nòng cốt đưa kỹ năng số đến từng hộ dân. Cùng với đó, tỉnh triển khai nhiều mô hình gắn với thực tiễn như “Chợ số - Nông thôn số”, hỗ trợ tiểu thương và nông dân tiếp cận kỹ năng kinh doanh trên nền tảng số, từng bước đưa công nghệ trở thành công cụ phục vụ lao động, sản xuất và đời sống. Đến nay, gần 4.000 lượt người đã được tập huấn kỹ năng giải quyết thủ tục hành chính trên nền tảng “Bình dân học vụ số”. Chương trình “Bình dân học AI” thu hút hơn 400.000 người trong độ tuổi lao động tham gia tìm hiểu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; 44 mô hình “Bình dân học AI” đang được triển khai trên địa bàn tỉnh.
Có thể thấy, “Bình dân học vụ số” tại khu vực miền núi phía Bắc và trên địa bàn toàn tỉnh Thái Nguyên hôm nay không chỉ là phong trào phổ cập kỹ năng công nghệ, mà còn là quá trình hình thành tư duy số, công dân số và xã hội số ngay từ cơ sở. Từ những phiên chợ vùng cao, những lớp học cộng đồng, những buổi hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến hay những buổi tập huấn về trí tuệ nhân tạo, khoảng cách số đang từng bước được thu hẹp bằng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và tinh thần học hỏi của mỗi người dân.