Những ngày hè, khi sân trường lặng tiếng trống, nhiều thư viện cộng đồng ở các xã vùng cao phía Bắc tỉnh Thái Nguyên lại trở thành điểm hẹn của trẻ em. Từ những giá sách trong nhà văn hóa thôn đến những thư viện số chỉ gói gọn trong một mã QR, tri thức đang đến gần hơn với người dân, góp phần hình thành văn hóa đọc và lan tỏa chuyển đổi số từ cơ sở.
Điểm thư viện thôn Nà Niềng, xã Ba Bể thu hút đông đảo học sinh, người dân đến đọc sách và tìm kiếm tri thức trong dịp hèMùa hè không chỉ có những ngày rong chơi
Khoảng 8 giờ sáng, điểm thư viện cộng đồng thôn Bình An (xã Bạch Thông) đã có vài chục em nhỏ tìm đến. Căn phòng không rộng nhưng luôn rộn ràng. Trên những giá sách ngay ngắn là truyện tranh, truyện cổ tích, sách lịch sử, khoa học, kỹ năng sống... Mỗi em chọn cho mình một góc nhỏ rồi lặng lẽ đắm mình trong những trang sách.
Không còn những tiết học theo thời khóa biểu, nhưng việc học vẫn tiếp diễn theo một cách tự nhiên. Nguyễn Thị Hậu gần như ngày nào cũng ghé thư viện sau khi phụ giúp bố mẹ việc nhà. Em thích nhất những cuốn truyện thiếu nhi và sách khám phá thiên nhiên. "Em đọc sách để biết thêm nhiều điều hay. Từ khi đến thư viện, em cũng ít xem điện thoại, ti vi hơn và ít rong chơi đến những khu vực ao hồ, sông suối" - Hậu cười nói.
Không chỉ ở Bạch Thông, hình ảnh ấy cũng xuất hiện tại nhiều thư viện cộng đồng ở các xã Thượng Minh, Nghiên Loan, Phong Quang... Sau những giờ lao động cùng gia đình, nhiều học sinh lại tìm đến thư viện như một điểm hẹn quen thuộc của mùa hè.
Bàn Phúc Thiện, học sinh thôn Bản Lài, xã Thượng Minh cho biết, em đặc biệt yêu thích sách khoa học khám phá, thiên văn và kỹ năng sống. Mỗi lần đọc sách, em lại biết thêm nhiều điều mới về thế giới. Em mong thư viện có thêm nhiều đầu sách để chúng em được đọc và học hỏi nhiều hơn.
Những điểm thư viện cộng đồng ra mắt trước dịp hè góp phần mang đến cho trẻ em vùng cao một mùa hè bổ ích
Từ nhu cầu thực tế của người dân, đặc biệt là trẻ em vùng sâu, vùng xa, mô hình thư viện cộng đồng được các địa phương quan tâm triển khai. Đến trước mùa hè năm nay, toàn tỉnh đã có 92 xã, phường hoàn thành mô hình Thư viện và Trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Mỗi thư viện đều được trang bị hàng trăm đầu sách phục vụ học tập, sản xuất và đời sống.
Để những giá sách luôn đầy thêm, các cơ sở Đoàn thường xuyên vận động đoàn viên, tổ chức, cá nhân và nhà hảo tâm quyên góp sách, truyện, tài liệu học tập. Theo chị Quách Thị Thiện, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Nghiên Loan, khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn sách mới còn hạn chế, trong khi mạng xã hội và các thiết bị điện tử ngày càng thu hút thanh thiếu nhi. Vì vậy, địa phương đang đẩy mạnh xã hội hóa nguồn sách, đồng thời tổ chức các hoạt động trải nghiệm, kể chuyện theo sách để khuyến khích các em đến thư viện nhiều hơn.
Mã QR mở ra cả kho tri thức
Nếu như thư viện truyền thống giúp trẻ em hình thành thói quen đọc thì thư viện số đang mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho mọi người dân. Tại xã Bạch Thông, Đoàn Thanh niên xã đã xây dựng mô hình thư viện số bằng mã QR. Chỉ cần dùng điện thoại thông minh quét mã đặt tại nhà văn hóa thôn hoặc điểm thư viện cộng đồng, người dân có thể truy cập kho dữ liệu với hơn 300 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực như lịch sử, văn hóa, chính trị, kỹ thuật sản xuất và kỹ năng sống.
Mô hình thư viện số bằng mã QR là cách làm thiết thực góp phần lan tỏa văn hóa đọc và thúc đẩy chuyển đổi số từ cơ sởNhững ngày gần đây, mỗi lần đưa con đến thư viện, chị Hoàng Thị Huyền, ở thôn Bình An, đều dành thời gian đọc sách trên điện thoại. "Chỉ cần quét mã QR là tôi có thể đọc nhiều cuốn sách rất bổ ích. Nhờ thư viên số, việc tìm kiếm tài liệu trở nên dễ dàng hơn rất nhiều" - chị Huyền cho biết.
Không chỉ phục vụ nhu cầu đọc của học sinh, mô hình còn phát huy hiệu quả đối với người dân. Anh Nguyễn Hoàng Duy, ở thôn Bản Pè, thường xuyên tra cứu tài liệu về kỹ thuật sản xuất nông nghiệp trên thư viện số. Trước đây muốn tìm tài liệu phải mua sách hoặc hỏi nhiều nơi. Bây giờ chỉ cần điện thoại là có thể tra cứu ngay tại nhà.
Theo anh Đinh Quang Khiết, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Bạch Thông, thư viện số được xây dựng với mong muốn đưa văn hóa đọc đến gần người dân hơn, đồng thời cụ thể hóa chuyển đổi số bằng những việc làm thiết thực. Hiện kho dữ liệu có hơn 300 đầu sách và sẽ tiếp tục được cập nhật. Thời gian tới, Đoàn Thanh niên xã sẽ lắp đặt thêm các bảng mã QR tại nhà văn hóa các thôn và các điểm thư viện cộng đồng để người dân thuận tiện truy cập.
Mô hình thư viện số cũng được nhiều xã triển khai như Thượng Minh, Nghiên Loan, Phủ Thông, Bằng Thành, Chợ Đồn… Cách làm này giúp mở rộng nguồn học liệu, đồng thời tạo thêm sự hấp dẫn đối với thanh thiếu nhi trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng phát triển.
Từ những giá sách trong căn phòng nhỏ đến kho tri thức số chỉ cách một lần quét mã, việc đọc sách ở vùng cao đang có thêm những cách tiếp cận mới. Điều đáng quý không chỉ là số lượng đầu sách được bổ sung hay những bảng mã QR được lắp đặt, mà là ngày càng có nhiều trẻ em, người dân lựa chọn dành thời gian cho việc đọc, để mỗi mùa hè trôi qua đều đọng lại những trang sách và những tri thức mới.