Tác phẩm “Bình minh nơi phên dậu” (Phong Nậm Cao Bằng) của nhiếp ảnh gia Phan Cường

Khởi đầu từ tình yêu quê hương

Với Phan Cường, trú tại phường Phan Đình Phùng, nhiếp ảnh đến một cách tình cờ nhưng để lại dấu ấn sâu đậm. Một chiều muộn năm 2015, trên con đường ven hồ Núi Cốc, anh dừng xe trước khoảnh khắc hoàng hôn loang xuống mặt nước rồi giơ chiếc điện thoại cũ lên chụp lại. Bức ảnh hôm ấy không hoàn hảo, nhưng lại là lần đầu tiên anh cảm nhận rõ mong muốn giữ lại những khoảnh khắc đang trôi qua, bởi anh hiểu rằng chúng sẽ không lặp lại lần thứ hai. Từ nhịp bấm máy rất nhẹ ấy, hành trình đến với nhiếp ảnh của anh bắt đầu.

Anh Cường cho hay, khi đó, anh gần như chưa biết gì về kỹ thuật, cũng không có điều kiện đầu tư máy móc. Công việc viên chức chiếm gần trọn quỹ thời gian mỗi ngày, nhưng tình yêu với cái đẹp khiến anh âm thầm học hỏi, tự mày mò từng chút một. Anh bắt đầu từ những điều giản dị nhất: Tia nắng xuyên qua hàng cọ, làn sương mỏng trên đồi chè hay vệt khói lam chiều bảng lảng sau mái bếp. “Có những khoảnh khắc nếu không ghi lại, chúng sẽ biến mất rất nhanh trong dòng chảy thời gian”, anh chia sẻ.

Lần đầu cầm chiếc máy ảnh DSLR mượn từ một người bạn, anh xúc động đến mức tay run nhẹ. Nhưng cũng từ đó, ánh sáng, đường nét, bố cục dần mở ra như một thế giới mới. Mỗi lần chụp là một lần anh học cách quan sát và lắng nghe cảm xúc của chính mình. Dần dần, đôi mắt nhiếp ảnh trong anh được mài giũa qua từng khung hình, từng chuyến đi. Anh tìm đến những bản làng vùng cao, còn hoang sơ, tìm kiếm vẻ đẹp lặng lẽ của thiên nhiên và đời sống.

Trong mắt anh, Thái Nguyên không ồn ào mà lặng lẽ và sâu sắc. Đó là Bản Tèn với những thửa ruộng bậc thang mướt xanh, có bóng cọ nghiêng nghiêng đổ xuống khi chiều muộn; là đồi chè Cầu Đá đầy mê hoặc trong màn sương sớm, là đền Gàn ở Vạn Phú nơi anh trở đi trở lại không biết bao lần…

Nhiếp ảnh gia Phan Cường miệt mài căn chỉnh từng khuôn hình

Mỗi lần đứng trước khung cảnh ấy, anh đều chụp, nhưng cũng có lúc chỉ lặng im nhìn ngắm. Có vẻ đẹp không cần lưu giữ bằng hình ảnh, mà bằng cảm giác, bằng sự im lặng, bằng những liên tưởng không lời. Có lần, anh chinh phục đỉnh Là Nay để ngắm thung lũng Bắc Sơn vào một sáng tháng Sáu. Nhìn xuống cánh đồng lúa xanh và lúa chín đan xen cong cong như nét bút anh đã chụp lại và đặt tên tác phẩm là “Trang sách cuộc đời”.

Với anh Cường, nhiếp ảnh không chỉ là bấm máy mà là cách để lưu giữ những điều đang dần khuất bóng, là lời thủ thỉ với thời gian. Anh chia sẻ: “Với tôi, kỹ thuật, ánh sáng, bố cục rất quan trọng. Nhưng cái cốt lõi vẫn là cảm xúc, là câu chuyện người chụp muốn kể”. Có lẽ vì thế, những bức ảnh mang dấu ấn Phan Cường thường hướng về sự bình yên. Đó có thể là một căn nhà cũ, bóng người đi chợ sớm, vạt nắng rớt qua hàng tre…, tất cả đều giản dị nhưng để lại dư âm sâu lắng.

Tác giả Phan Cường đã có nhiều ảnh được in trên các ấn phẩm, có tác phẩm triển lãm cùng bạn bè trong khu vực. Nhưng thứ khiến anh gắn bó nhất với ảnh lại không phải là giải thưởng. Mà là việc ảnh giúp anh sống chậm hơn, thấy được những điều mà trước đây mình thường đi qua rất nhanh - một ánh nhìn, một bước chân, một sắc trời đang đổi.

Mỗi lần chia sẻ một bức ảnh lên mạng xã hội, được bạn bè đồng nghiệp trong hội nhiếp ảnh nhắn “ảnh đẹp quá, thấy nhớ quê” anh lại thấy ấm lòng. Làm nghề gì, có lẽ ai cũng cần những hồi âm như thế. Bởi theo anh nhiếp ảnh là cách một con người bình thường giữ lại được những điều mình yêu, trong một thế giới đang thay đổi quá nhanh.

Gắn bó và lớn lên cùng nghề

Nếu như với anh Phan Cường, nhiếp ảnh là cách để giữ lại vẻ đẹp đang trôi qua, thì với Đàm Quốc Khánh (xã Bằng Vân), đó còn là hành trình sống cùng đam mê, gắn bó và mưu sinh giữa những biến động đời thường.

Nhiếp ảnh gia Đàm Quốc Khánh

Bắt đầu từ những chuyến phượt vào năm 2012, anh khát khao lưu lại những cảnh sắc ở mọi miền đất nước nên đã lấy hết số tiền tích góp để mua máy ảnh. Anh chụp bất cứ điều gì anh thấy thú vị dù ảnh khi ấy còn vụng, thiếu bố cục, ánh sáng chưa chuẩn, nhưng Khánh không nản. Vừa chụp, vừa chỉnh sửa, vừa học cách quan sát lâu hơn để biết đặt góc máy ở đâu, lấy nét vào điểm nào, làm sao để ánh sáng trở nên có hồn.

Có lẽ, chính sự kiên trì và say mê ấy đã khiến nhiếp ảnh dần trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Với chút nền tảng thiết kế đồ họa, anh biết chỉnh sửa ảnh, biết làm hậu kỳ và nhờ thế, các bức ảnh của anh trên mạng xã hội ngày càng được chú ý, những lời động viên bắt đầu xuất hiện. Rồi một ngày, có người nhắn: “Em chụp ảnh giúp chị nhé!”. Từ đó, hành trình mưu sinh bằng nhiếp ảnh bắt đầu.

Không mở studio lớn, anh Khánh làm nghề tự do, nhận chụp ảnh cưới, ảnh gia đình, sự kiện nhỏ… Những khung hình chân thật, ánh sáng tự nhiên, nụ cười không gượng đã giúp ảnh của anh mang màu sắc riêng. Có gia đình thuê anh đi theo trong chuyến du lịch dài ngày để chụp từng khoảnh khắc tự nhiên, điều mà ảnh selfie không thể làm được.

Nhắc về những khó khăn, anh rất chân thành: Làm nghề ở quê, nguồn khách không nhiều, thu nhập không ổn định. Lại có lúc, khách hàng muốn chỉnh ảnh theo ý mình, làm mất đi cảm xúc tự nhiên. Có khách không nghe tư vấn, tôi vẫn chụp theo ý họ nhưng đồng thời cũng chụp theo cách của mình, cuối cùng để họ chọn. Không thể đánh mất chất nghệ thuật trong bức ảnh.

Khoảnh khắc bình dị mà đậm đà bản sắc văn hóa trong ống kính của nhiếp ảnh gia Đàm Quốc Khánh

Có lẽ, cái nghề này không dành cho người vội. Anh kể nhiều về những chuyến đi chụp ảnh đám cưới vùng cao, nơi đồng bào dân tộc vẫn còn giữ lễ nghi truyền thống. Hay có lần những vị khách từ miền xuôi lên chụp ảnh kỷ niệm giữa vườn hoa đào, họ nhìn quanh rồi thốt lên: “Không ngờ lại đẹp đến thế!”. Câu nói ấy làm anh nhớ mãi. Vì đó không chỉ là một lời khen, mà là động lực để anh tiếp tục hành trình giới thiệu quảng bá quê hương của mình.

Với anh Khánh, sống được bằng ảnh là điều khó, nhưng không phải không thể. Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh, người làm nghề càng phải học hỏi, nâng cao tay nghề, nghiêm khắc với chính mình. “Muốn đi đường dài, phải có đam mê thật sự. Và tay nghề phải đủ vững để không chạy theo thị hiếu quá dễ dãi”, anh nói.

Dự định sắp tới của anh là tiếp tục học hỏi, rèn kỹ năng để những bức ảnh không chỉ đẹp mà còn có chiều sâu, góc máy mới mẻ, ánh sáng biết kể chuyện. Anh muốn kể về quê mình - không chỉ bằng chữ, mà bằng ánh nhìn.

Không chỉ riêng anh Cường, anh Khánh, hiện nay tỉnh Thái Nguyên đang có rất nhiều người trẻ nhiệt huyết gắn bó với nhiếp ảnh. Và ở họ, đều có một điểm chung là dám sống thật với cảm xúc, dám theo đuổi một điều không chắc chắn, nhưng khiến họ hạnh phúc.