Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh tổ chức truyền thông về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho người dân trên địa bàn xã Thượng Minh

Giai đoạn 2015 - 2025, tỉnh Thái Nguyên đã biên soạn 9.000 sổ tay, 116 tài liệu truyền thông phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống bằng băng, đĩa tiếng dân tộc thiểu số; phát hành 4.500 bản tin, 21.053 tờ rơi. Các địa phương thực hiện 9.562 lượt truyền thông qua kênh số; các cơ quan truyền thông đăng tải 154 tin, bài, phóng sự về vấn đề này. Số trường hợp tảo hôn giảm từ 130 trường hợp năm 2015 xuống còn 40 trường hợp năm 2024. Tuy nhiên, năm 2025, toàn tỉnh vẫn ghi nhận 71 trường hợp tại 15 xã; 6 tháng đầu năm 2026 có 22 trường hợp tại 9 xã. Kết quả này cho thấy tình trạng tảo hôn chưa được ngăn chặn triệt để, đòi hỏi công tác phòng ngừa phải thường xuyên, phù hợp với từng địa bàn và nhóm đối tượng.

Theo đồng chí Đinh Bộ Sơn, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo: Trên địa bàn tỉnh, tảo hôn xuất phát từ nhiều nguyên nhân như bỏ học sớm, thiếu kiến thức về sức khỏe sinh sản vị thành niên, điều kiện kinh tế - xã hội và quan niệm về hôn nhân tại một số cộng đồng. Vì vậy, chỉ phổ biến quy định về độ tuổi kết hôn là chưa đủ; cần chủ động nắm bắt tình hình, phát hiện nguy cơ và lựa chọn cách vận động, hỗ trợ phù hợp.

Theo Kế hoạch số 407/KH-UBND ngày 10/9/2026 của UBND tỉnh về thực hiện công tác quản lý nhà nước trong phòng, chống tảo hôn giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu đến hết năm 2027 không còn tình trạng tảo hôn trên địa bàn. Để thực hiện mục tiêu này, công tác tuyên truyền đang được các đơn vị, địa phương triển khai thông qua các hoạt động hướng về cơ sở, trọng tâm là những nhóm có nguy cơ, đồng thời phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và lực lượng cơ sở trong phát hiện, ngăn ngừa từ sớm.

Sinh hoạt chuyên đề về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại Trường PTDTBT THCS Nghiên Loan, xã Nghiên Loan

Trường học là địa điểm quan trọng để trang bị kiến thức, hình thành nhận thức và giúp học sinh chủ động phòng ngừa nguy cơ kết hôn sớm. Vì vậy, tại các trường học trên địa bàn tỉnh, nội dung phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã được lồng ghép vào những hoạt động ngoại khóa, tư vấn sức khỏe sinh sản vị thành niên và các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trong năm học.

Cô giáo Ma Thị Phương Thùy, Tổng phụ trách Đội Trường PTDTBT THCS Nghiên Loan, xã Nghiên Loan cho biết: Hằng năm, Nhà trường đều tổ chức tuyên truyền, tư vấn sức khỏe vị thành niên và các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, giúp học sinh hiểu rõ hơn hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của học sinh và gia đình trong xây dựng gia đình tiến bộ, hạnh phúc.

Tại xã Bạch Thông, Trạm Y tế xã cũng thường xuyên phối hợp với chính quyền thường xuyên lồng ghép những nội dung tuyên truyền phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho hội viên của các tổ chức đoàn thể, công chức chuyên môn, nhân viên y tế trường học. Nội dung tập trung vào quy định pháp luật, hệ lụy đối với sức khỏe, chất lượng dân số, đời sống gia đình; đồng thời hướng dẫn kỹ năng tuyên truyền, vận động phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Theo đồng chí Lèng Hoàng Thái Huân, Giám đốc Trạm Y tế xã Bạch Thông: Việc trang bị kiến thức, kỹ năng cho những người trực tiếp tiếp xúc với cộng đồng giúp nâng cao hiệu quả phòng ngừa. Khi thanh thiếu niên được cung cấp thông tin phù hợp, cha mẹ hiểu rõ nguy cơ và lực lượng cơ sở nắm được hoàn cảnh từng gia đình, việc phát hiện, ngăn ngừa tảo hôn có thể được thực hiện sớm hơn.

Tại xã Thượng Minh, từ ngày 5/10 đến 10/10/2026, chính quyền xã cũng đã phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh tổ chức truyền thông về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại 5 thôn: Mỹ Vy, Thạch Ngõa, Bản Xả, Đồng Tâm và Bản Lài. Đối tượng tham gia gồm thanh thiếu niên, học sinh, thanh niên chưa kết hôn, cha mẹ có con trong độ tuổi vị thành niên và các lực lượng tại cộng đồng. Nội dung tập trung phổ biến quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, chính sách dân số và hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Xã đồng thời xây dựng các video tư liệu phục vụ tuyên truyền.

Đồng chí Lý Văn Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Minh cho biết: “Chúng tôi xác định tuyên truyền phải gắn với tình hình thực tế từng thôn, chú trọng thanh thiếu niên và gia đình có con trong độ tuổi vị thành niên. Bên cạnh phổ biến pháp luật, xã tăng cường phối hợp với các lực lượng cơ sở để nắm tình hình, kịp thời vận động khi có dấu hiệu nguy cơ. Mỗi trường hợp có hoàn cảnh khác nhau nên cách tuyên truyền phải linh hoạt, phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, người có uy tín và các đoàn thể”.

Cùng với hoạt động tại cơ sở, đầu tháng 10/2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo tổ chức 2 hội nghị nâng cao năng lực cho gần 300 cán bộ quản lý, tổ chức thực hiện dự án về giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; đồng thời tạo điều kiện để đại biểu trao đổi, học hỏi kinh nghiệm ngoài tỉnh.

Khám sức khỏe cho trẻ vị thành niên tại Trạm Y tế xã Bạch Thông

Thực tế cho thấy, công tác truyền thông phòng, chống tảo hôn đang được các đơn vị, địa phương triển khai gắn với với đặc điểm từng địa bàn, chú trọng nhóm thanh thiếu niên và những gia đình có nguy cơ, đồng thời kết hợp tuyên truyền với tư vấn, vận động tại cộng đồng. Việc phối hợp giữa gia đình, nhà trường, chính quyền và các lực lượng cơ sở đang góp phần nâng cao nhận thức, kịp thời phát hiện và ngăn ngừa những trường hợp có nguy cơ kết hôn sớm. Đây cũng là một trong những cơ sở để Thái Nguyên tiếp tục triển khai các giải pháp phù hợp, hướng tới mục tiêu chấm dứt tình trạng tảo hôn vào cuối năm 2027.