Những năm gần đây, nông nghiệp Thái Nguyên đang có sự chuyển mình mạnh mẽ theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học - công nghệ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều hợp tác xã (HTX), người dân đã chủ động liên kết, cùng sản xuất và tiêu thụ, từng bước nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản địa phương. Tuy nhiên, so với tiềm năng và lợi thế của tỉnh, số lượng chuỗi giá trị còn khiêm tốn, sức cạnh tranh của một số sản phẩm chưa cao và đầu ra chưa ổn định. Điều đó đặt ra yêu cầu cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn, tạo thêm động lực để chuỗi giá trị nông nghiệp phát triển bền vững hơn trong thời gian tới.
Những nỗ lực thay đổi tư duy sản xuất theo chuỗi giá trị
Tỉnh Thái Nguyên hiện có trên 600 HTX nông nghiệp. Thời gian qua, để nâng cao giá trị sản phẩm, nhiều HTX đã tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị khép kín, chú trọng từ khâu giống, chăm sóc, thu hoạch, chế biến đến bảo quản, tiêu thụ sản phẩm. Việc ứng dụng khoa học - công nghệ, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng hữu cơ, đảm bảo an toàn thực phẩm ngày càng được quan tâm và mở rộng, tạo tiền đề quan trọng để nông sản Thái Nguyên tiếp cận các kênh phân phối hiện đại.
Các xã viên của HTX Trà xanh Thái Nguyên đã thay đổi trong tư duy trong sản xuất khi sản xuất, kinh doanh chè theo chuỗi giá trịVới mong muốn tạo sự liên kết bền chặt giữa các hộ trồng chè, xây dựng một vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo hướng bền vững, năm 2023, anh Phạm Văn Thái (xã Tân Cương) đã quyết tâm thành lập HTX Trà xanh Thái Nguyên. Ngay từ những ngày đầu, HTX đã liên kết với bà con nông dân địa phương xây dựng, phát triển trên 20 ha chè theo tiêu chuẩn VietGAP, định hướng hữu cơ. Từ khâu chọn giống, làm đất, chăm sóc đến thu hái đều được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình kỹ thuật. Nhờ đó, các dòng trà xanh của HTX ngày càng được người tiêu dùng tin tưởng và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Chia sẻ về hướng đi mới, anh Phạm Văn Thái cho biết: “Chúng tôi xác định muốn đi xa thì phải minh bạch và chuyên nghiệp. Khi sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP, việc đưa hàng lên sàn thương mại điện tử trở nên thuận lợi hơn rất nhiều, doanh thu của HTX đã tăng đáng kể so với trước đây.”
Song song với nâng cao chất lượng sản phẩm, công tác xúc tiến thương mại được chú trọng nhằm đưa nông sản đến gần hơn với người tiêu dùng. Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên cho biết: Những năm gần đây, Liên minh Hợp tác xã tỉnh đã phối hợp với các đơn vị liên quan, chính quyền địa phương tổ chức nhiều hội nghị kết nối cung - cầu, phiên chợ nông sản, tuần lễ xúc tiến thương mại, giới thiệu sản phẩm OCOP… Qua đó, góp phần quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm nông nghiệp của tỉnh. Hằng năm, Liên minh HTX tỉnh còn tạo điều kiện cho khoảng 100 HTX tham gia trưng bày, giới thiệu, quảng bá sản phẩm tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.
Từ năm 2018 đến nay, thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tỉnh Thái Nguyên đã phê duyệt và triển khai gần 200 dự án liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Các dự án tập trung vào những sản phẩm chủ lực, có lợi thế của địa phương, góp phần hình thành các vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người dân.
Thái Nguyên hình thành nhiều vùng sản xuất cây ăn quả tập trung theo hướng hàng hóa, có giá trị kinh tế caoỞ góc độ người tiêu dùng, nhận thức về thực phẩm an toàn cũng đã có sự thay đổi rõ rệt. Những năm gần đây, người dân ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm, ưu tiên lựa chọn nông sản của các HTX, các kênh tiêu thụ hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại. Đây là tín hiệu tích cực, tạo động lực để các HTX, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư, hoàn thiện chuỗi giá trị nông sản. Bà Nguyễn Thị Lai, phường Phan Đình Phùng chia sẻ: Trước tôi hay đi mua thực phẩm ở chợ truyền thống, dần dần cũng tự thay đổi thói quen, giờ tôi hay vào siêu thị mua thực phẩm của các công ty, HTX do cũng lo lắng, hoang mang trước vấn nạn thực phẩm không rõ nguồn gốc tràn lan trên thị trường hiện nay.
Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên lựa chọn nông sản có nguồn gốc tại các hệ thống siêu thị trên địa bàn tỉnhLấy người dân và HTX làm trung tâm phát triển chuỗi giá trị
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị tại Thái Nguyên vẫn còn những khó khăn, hạn chế. Hiện nay, các sản phẩm nông nghiệp theo chuỗi giá trị có mặt tại hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại còn chưa nhiều; đầu ra của sản phẩm HTX chưa thực sự ổn định và bền vững.
Các sản phẩm nông nghiệp được sản xuất theo chuỗi giá trị của Thái Nguyên chưa có mặt nhiều tại hệ thống các siêu thịTheo ghi nhận của phóng viên, tại một số siêu thị, trung tâm thương mại lớn trên địa bàn tỉnh như Siêu thị Go!, Aloha … bày bán đa dạng, phong phú các mặt hàng nông sản đặc trưng của nhiều địa phương trên cả nước, nhưng sự có mặt của nông sản trên địa bàn tỉnh còn rất khiêm tốn, hầu như vắng bóng, nhất là mặt hàng trái cây, thực phẩm… Bà Ngô Thị Lý, Quản lý siêu thị Go! Thái Nguyên cho biết: Các chuỗi cung ứng nông sản của tỉnh còn gặp hạn chế do sản lượng cung ứng chưa ổn định, chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về bao bì, mẫu mã, hồ sơ pháp lý, truy xuất nguồn gốc. Đây là những rào cản khiến nông sản địa phương khó mở rộng thị trường vào các kênh phân phối hiện đại.
Đánh giá về thực trạng và định hướng phát triển chuỗi giá trị nông sản của tỉnh trong thời gian tới, bà Nguyễn Thị Hương, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm thủy sản Thái Nguyên cho rằng, số lượng chuỗi giá trị nông sản hiện nay vẫn còn hạn chế so với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ liên kết sản xuất; tăng cường hướng dẫn HTX, doanh nghiệp hoàn thiện quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, hồ sơ pháp lý; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu…
Thời gian tới, ngành Nông nghiệp đẩy mạnh xây dựng thương hiệu nông sản gắn với truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩmTrong thời gian tới, ngành nông nghiệp Thái Nguyên xác định tiếp tục lấy người dân và HTX làm trung tâm của quá trình phát triển chuỗi giá trị. Việc chuyển đổi tư duy từ “sản xuất những gì mình có” sang “sản xuất những gì thị trường cần” sẽ là yếu tố then chốt. Cùng với đó là đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp; nâng cao năng lực quản trị HTX; xây dựng thương hiệu nông sản gắn với truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, doanh nghiệp, HTX và người dân, cùng quyết tâm đổi mới tư duy sản xuất, nông nghiệp Thái Nguyên đang từng bước khẳng định hướng đi đúng đắn trong phát triển theo chuỗi giá trị. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị kinh tế cho nông sản mà còn là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp của tỉnh phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay.