Trong bối cảnh các địa phương đang nỗ lực xây dựng nông thôn mới và nâng cao giá trị kinh tế nông nghiệp, những mô hình tận dụng hiệu quả nguồn vốn vay ưu đãi để tạo việc làm bền vững ngày càng khẳng định vai trò quan trọng.
Cán bộ Phòng giao dịch NHCSXH Đồng Hỷ và bà Trần Thị Anh Hoa, Chủ tịch UBND xã Văn Hán thăm quan HTX Thái Minh
Tại xã Văn Hán, tỉnh Thái Nguyên, Hợp tác xã (HTX) Thái Minh do chị Nguyễn Thị Vân làm Chủ tịch HĐQT là một điển hình nổi bật. Từ quyết định mạnh dạn vay vốn chính sách để đầu tư ban đầu, HTX Thái Minh không chỉ xây dựng thành công thương hiệu chè chất lượng cao mà còn tạo hàng chục việc làm ổn định, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Sinh ra và lớn lên tại vùng chè truyền thống xóm Phả Lý, chị Vân thấu hiểu hơn ai hết những khó khăn của người trồng chè khi sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Giá bán bấp bênh khiến nhiều hộ dù chăm chỉ quanh năm vẫn không thể thoát khỏi vòng quay thu nhập thấp.
Mang khát vọng thay đổi tư duy sản xuất, năm 2020 chị quyết định thành lập HTX Thái Minh, quy tụ những hộ sản xuất tâm huyết nhằm tạo chuỗi liên kết bền vững. Tuy nhiên, vốn đầu tư ban đầu luôn là rào cản lớn nhất đối với các mô hình nông nghiệp nhỏ. Trong thời điểm khó khăn nhất, chị Vân đã tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, với số tiền 100 triệu đồng thuộc chương trình hỗ trợ vay vốn giải quyết việc làm.
Khoản vay này, theo chị, có ý nghĩa như “luồng sinh khí mới” giúp HTX mạnh dạn đầu tư máy móc sản xuất chè, nâng cấp quy trình chế biến và mở rộng thị trường ban đầu. “Nguồn vốn rất thiết thực với bà con. Thủ tục giải ngân nhanh, phù hợp với nhu cầu thực tế, tạo điều kiện để chúng tôi tự tin mở hướng sản xuất mới” chị Vân chia sẻ.
Sau khi có nguồn lực ban đầu, HTX Thái Minh tập trung quy hoạch và mở rộng vùng nguyên liệu. Từ 8 thành viên sáng lập, đến nay HTX đã liên kết quản lý 30 ha chè, trong đó 20 ha đạt chuẩn VietGAP và 5 ha được cấp mã số vùng trồng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Sản lượng chè khô đạt khoảng 100 tấn mỗi năm, trở thành nguồn thu ổn định cho hàng chục hộ dân liên kết.
Sự phát triển của vùng nguyên liệu đã mở ra nhiều cơ hội việc làm. Hiện HTX tạo 10 - 15 việc làm thường xuyên, với thu nhập 6,5 - 10 triệu đồng/tháng, tùy vị trí. Ngoài ra, vào vụ thu hoạch, HTX còn huy động hàng trăm lao động thời vụ từ người dân trong xã, giúp giải quyết bài toán việc làm nhàn rỗi trong nông thôn.
Chị Nguyễn Thị Vân vay 100 triệu của NHCSXH Đồng Hỷ để đầu tư bài bản vào dây chuyền sản xuất
Việc đầu tư bài bản vào dây chuyền sản xuất cũng giúp tăng năng suất lao động. HTX hiện sở hữu hệ thống máy sao chè bằng ga, máy hút chân không, kho lạnh bảo quản, cùng nhiều thiết bị chế biến hiện đại. Nhờ đó, sản phẩm giữ được hương vị đặc trưng nhưng vẫn đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
Bên cạnh đó, HTX chú trọng bồi dưỡng kỹ năng cho người lao động và thành viên thông qua các lớp tập huấn về kỹ thuật chăm sóc, sử dụng phân bón an toàn, ghi chép nhật ký sản xuất theo chuẩn VietGAP. Chỉ trong hai năm 2022, 2023 hơn 100 hộ dân đã tham gia các khóa đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng lao động nông thôn.
Nhận thức được rằng sản xuất chất lượng cao phải đi đôi với xây dựng thương hiệu, chị Vân đã chủ động cải tiến mẫu mã, bao bì và đa dạng hóa sản phẩm. Hiện HTX có 5 dòng trà chủ lực gồm: Trà xanh, hồng trà, matcha, trà túi lọc và trà hoa thảo mộc. Tất cả đều đạt chứng nhận ISO 22000:2018 và HACCP, mở ra cơ hội đưa sản phẩm vào các chuỗi phân phối hiện đại.
Điểm đáng chú ý là dù khởi đầu bằng nguồn vốn vay chính sách tương đối nhỏ, nhưng HTX đã linh hoạt kết hợp với chuyển đổi số để mở rộng đầu ra. Sản phẩm chè Thái Minh hiện có mặt tại hệ thống BigC Go, Fujimart, các cửa hàng nông sản sạch…và được giới thiệu thường xuyên tại các hội chợ nông sản lớn. HTX cũng bán hàng qua website, mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, giúp thương hiệu tiếp cận nhiều nhóm khách hàng trẻ.
Không chỉ dừng ở thị trường trong nước, sản phẩm của HTX đã được kết nối với đối tác từ Úc, Pháp, Nga, mở ra triển vọng xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc mô hình tiếp tục cần thêm lao động có tay nghề, từ đó góp phần giải quyết việc làm lâu dài cho người dân.
HTX Thái Minh hiện liên kết với 50 thành viên chính và 3 tổ chè với khoảng 100 hộ trồng chè tại Văn Hán. Mô hình liên kết này vừa ổn định vùng nguyên liệu vừa giúp người dân có đầu ra chắc chắn, không còn phụ thuộc thương lái. Ngoài sản xuất, HTX thường xuyên đồng hành cùng địa phương trong các phong trào: “Thắp sáng đường quê”, “Ngày chủ nhật xanh”, hỗ trợ trường học, nhà văn hóa, đường giao thông. Đây là cách HTX quay lại hỗ trợ cộng đồng - nơi cung cấp nguồn lao động chính cho mình.
Vốn vay giải quyết việc làm không chỉ giúp HTX phát triển kinh tế mà còn hình thành chuỗi liên kết bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định đời sống cho người trồng chè
Theo bà Trần Thị Anh Hoa, Chủ tịch UBND xã Văn Hán, mô hình của chị Vân đã cho thấy hiệu quả của việc tiếp cận vốn vay chính sách. Không chỉ phát triển kinh tế, HTX còn tạo chuỗi liên kết bền vững, nâng cao thu nhập và ổn định đời sống cho người trồng chè. Đây là điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới của địa phương.
Trong giai đoạn tới, HTX đặt mục tiêu chuyển mạnh sang sản xuất chè hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao trong tưới tiêu, bón phân và quản lý sâu bệnh. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện đại và mở ra thị trường giá trị cao hơn. Song song đó, HTX đang xây dựng kế hoạch phát triển du lịch trải nghiệm đồi chè, kết hợp trồng hoa tạo cảnh quan, mở không gian check-in và giới thiệu văn hóa trà Thái Nguyên. Khi hoàn thiện, mô hình này dự kiến tạo thêm nhiều việc làm mới cho thanh niên địa phương như hướng dẫn viên, lao động dịch vụ, thu hoạch, chăm sóc cảnh quan…
Chỉ với 100 triệu đồng vốn vay ưu đãi, HTX Thái Minh đã phát triển thành mô hình sản xuất chè an toàn, ứng dụng công nghệ cao và xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững. Quan trọng hơn, HTX đã tạo sinh kế cho hàng trăm hộ dân, giải quyết việc làm thường xuyên cho người lao động, đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.