Các địa phương phía Bắc tỉnh Thái Nguyên chủ động phòng, chống thiên tai
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, cực đoan, công tác phòng, chống thiên tai không chỉ dừng lại ở ứng phó mà đang chuyển mạnh sang tư duy chủ động phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro từ sớm, từ xa. Tại khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên, những bài học đắt giá từ mùa mưa bão năm 2025 đã trở thành động lực để các địa phương khẩn trương rà soát, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trước mùa mưa bão năm 2026.
Dự án kè chống xói lở bờ sông nhằm bảo vệ dân cư và đất sản xuất đoạn qua thôn Nà Cù (xã Cẩm Giàng) có tổng mức đầu tư 10 tỷ đồng cơ bản đã hoàn thành trước mùa mưa lũ năm 2026
Những ngày cuối tháng 3/2026, một trận dông lốc bất ngờ xảy ra tại xã Quảng Bạch đã một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính bất thường của thời tiết. Theo thống kê sơ bộ, 61 hộ dân tại 9 thôn bị tốc mái nhà, hư hỏng công trình phụ trợ. Ngay sau thiên tai, chính quyền địa phương đã nhanh chóng vào cuộc, huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, đồng thời bố trí nguồn kinh phí để sửa chữa, ổn định đời sống. Dù thiệt hại không quá lớn, song sự việc cho thấy nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các hiện tượng thời tiết cực đoan dù nhỏ cũng có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến đời sống dân sinh. Đây cũng là lý do địa phương không chờ “nước đến chân mới nhảy” mà chủ động triển khai các giải pháp từ rất sớm.
Nhắc đến những thiệt hại nặng nề trong năm 2025, không thể không kể đến thôn Kim Vân, xã Văn Lang. Với diện tích ngập lên tới 72,38 ha, có nơi sâu từ 15 - 20 m, nước ngập kéo dài nhiều ngày, 25 hộ bị ngập hoàn toàn, 13 hộ bán ngập. Người dân trong khu vực phải sơ tán, sống trong nhà bạt của lực lượng quân đội hoặc ở nhờ người thân. Thiệt hại không chỉ là nhà cửa, tài sản mà còn là sinh kế, tâm lý của người dân. Từ thực tế đó, việc di dời dân cư ra khỏi vùng nguy hiểm không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu cấp thiết.
Đồng chí Nông Quang Nhất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh và lãnh đạo xã Văn Lang cùng các đơn vị liên quan kiểm tra thực địa địa điểm dự kiến xây dựng khu ổn định dân cư thôn Kim Vân
Sơ đồ mặt bằng phương án xây dựng khu ổn định dân cư thôn Kim Vân, xã Văn Lang
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, các ngành chức năng đã khảo sát, lựa chọn khu đồi Lũng Cậu, Sấn Hò làm nơi xây dựng khu tái định cư mới. Dự kiến khu ổn định dân cư có diện tích khoảng 4 ha, bố trí đất ở cho 42 hộ dân, mỗi hộ 300 m², đi kèm hệ thống hạ tầng đồng bộ như điện, nước, giao thông, thoát nước và khu sinh hoạt cộng đồng. Tổng mức đầu tư khoảng 30,3 tỷ đồng. Đồng chí Nông Thị Diệp, Chủ tịch UBND xã Văn Lang cho biết: Xã đang khẩn trương phối hợp với các đơn vị chức năng triển khai công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện các thủ tục pháp lý theo quy định để sớm triển khai dự án. Qua tuyên truyền, vận động, người dân đồng thuận cao với chủ trương di dời, bởi đây là giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và ổn định cuộc sống.
Ở góc độ chủ đầu tư, đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp phía Bắc cho biết: “Chúng tôi đã hoàn tất bước chuẩn bị đầu tư, đang lập báo cáo nghiên cứu khả thi, dự kiến hoàn thành trong tháng 4/2026 để sớm khởi công, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của tỉnh”.
Điểm sạt lở tiềm ẩn nguy cơ cao khu vực tổ 4A, phường Đức Xuân
Không chỉ đối mặt với nguy cơ ngập lụt, nhiều địa phương còn phải xử lý các điểm sạt lở tiềm ẩn nguy cơ cao. Tại phường Đức Xuân, khu vực tổ 4A dọc Quốc lộ 3 đang là điểm nóng khi xuất hiện các vết nứt lớn sau ảnh hưởng của bão năm 2025. Khối lượng đất đá sạt lở đã làm hư hỏng công trình phụ của một số hộ dân, buộc 4 hộ phải di dời tạm thời. Đáng lo ngại hơn, khu vực này có nguy cơ tiếp tục sạt lở khi mưa lớn, đe dọa trực tiếp đến 25 hộ dân, tuyến Quốc lộ 3 và cả hoạt động sản xuất của một doanh nghiệp với hơn 100 công nhân. Anh Trần Văn Dư, một hộ dân trong khu vực chia sẻ: “Gia đình tôi sống ở đây nhiều năm nhưng chưa bao giờ thấy nguy hiểm như vậy. Mỗi khi trời mưa to là cả nhà lại thấp thỏm không yên, chỉ sợ đất đá tiếp tục sạt xuống bất cứ lúc nào. Chỉ mong chính quyền sớm có giải pháp căn cơ để người dân ổn định cuộc sống, yên tâm làm ăn”.
Đồng chí Tạ Thị Lan Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Xuân cho biết: Đối với những điểm tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao, các giải pháp được địa phương tính toán theo hướng ổn định lâu dài, vừa bảo vệ người dân, vừa đảm bảo an toàn cho hạ tầng giao thông và sản xuất. Trong đó có điểm khu vực tổ 4A, chính quyền phường đã phối hợp với ngành chuyên môn kiểm tra thực địa, đề xuất phương án xử lý gồm bạt mái taluy, xây dựng hệ thống rãnh thoát nước, gia cố chân taluy bằng kè bê tông và khung dầm bê tông cốt thép.
Từ những điểm nóng cụ thể, các địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mang tính hệ thống. Trọng tâm là rà soát, điều chỉnh phương án ứng phó với từng loại hình thiên tai, phù hợp với thực tế từng địa bàn. Trong đó, phương châm “bốn tại chỗ” tiếp tục được quán triệt, bao gồm lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ và chỉ huy tại chỗ. Các xã, phường cũng đã kịp thời kiện toàn Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai, phân công rõ trách nhiệm, đảm bảo vận hành thông suốt khi có tình huống xảy ra. Song song với đó, các địa phương chủ động bố trí ngân sách và huy động nguồn lực hợp pháp để khắc phục triệt để các tồn tại như hệ thống kênh mương, hồ đập, tiêu thoát nước, hạ tầng điện, viễn thông… những điểm yếu đã bộc lộ rõ trong các đợt thiên tai trước, đặc biệt là cơn bão số 11 năm 2025.
Một trong những giải pháp quan trọng cũng được các địa phương thực hiện là rà soát, xác định các khu vực nguy hiểm để chủ động di dời dân cư. Các khu vực sườn dốc, chân taluy, nơi có nguy cơ ngập úng… được đưa vào diện theo dõi đặc biệt. Đồng chí Nguyễn Quốc Hội, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thông cho biết: Đối với những nơi chưa thể di dời ngay, địa phương xây dựng phương án sơ tán cụ thể, đảm bảo khi có tình huống xảy ra có thể triển khai nhanh chóng, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người. Bên cạnh đó, công tác quản lý xây dựng được siết chặt. Chính quyền xã kiên quyết không để người dân xây dựng nhà ở tại các khu vực có nguy cơ cao.
Với sự chủ động, quyết liệt từ sớm, từ cơ sở, công tác phòng, chống thiên tai tại các địa phương phía Bắc tỉnh Thái Nguyên đang từng bước chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt cho mùa mưa bão 2026, mà còn là nền tảng quan trọng để bảo vệ an toàn tính mạng Nhân dân, giảm thiểu thiệt hại và hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan, khó lường.