CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

Bài 1: Vai trò đặc biệt của công tác tư tưởng

Công tác tư tưởng có vai trò đặc biệt quan trọng trong thời đại số khi mà mỗi cú nhấp chuột có thể tạo ra dư luận, mỗi dòng trạng thái có thể trở thành “vũ khí”. Trước đây, công tác tư tưởng là “đi trước mở đường” thì ngày nay phải trở thành ngọn cờ chủ động dẫn dắt.

“Tư tưởng không thông, đeo bình tông không nổi”

Hơn 96 năm qua, công tác tư tưởng đã khẳng định vai trò chiến lược, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hun đúc sức mạnh nội sinh cho sự nghiệp cách mạng. Trải qua mọi giai đoạn lịch sử, từ đấu tranh giành chính quyền đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công tác tư tưởng luôn đi trước mở đường, làm công tác chuẩn bị về nhận thức, tư tưởng, dư luận, tạo nền móng cho những quyết sách lớn của Đảng. Thực tế đã chứng minh “tư tưởng không thông, đeo bình tông không nổi”.

Trong kỷ nguyên mới của dân tộc, nơi thông tin chuyển động từng giây và mạng xã hội trở thành “không gian sống” của hàng triệu người, công tác tư tưởng không thể giữ cách làm cũ. Tư tưởng nếu không hiện diện trên mạng sẽ bị đẩy ra ngoài dòng chảy xã hội. Đó không còn là câu chuyện về công nghệ, mà là yêu cầu đổi mới mang tính sống còn để giữ vững vai trò định hướng, dẫn dắt và lan tỏa giá trị của Đảng trong một thế giới số hóa đến từng cú chạm.

Thế nhưng chưa khi nào, công tác tư tưởng của Đảng lại đứng trước một ngưỡng đổi mới lớn như trong kỷ nguyên số này. Ở đó, thách thức và cơ hội không nằm ở biên chế, cơ chế hay công cụ, mà nằm ở chính câu hỏi mang tính sống còn: Tư tưởng có còn khả năng dẫn dắt xã hội trong “thời đại mạng” không?

Chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu, nó là làn sóng cuốn phăng mọi phương pháp lạc hậu. Tư duy cũ, cách làm cũ, hệ thống truyền thông cũ, nếu không được “nâng cấp”, sẽ bị đào thải trong nhịp chảy thông tin đang biến hóa từng giây.

Tư tưởng muốn sống, phải số hóa. Muốn dẫn dắt, phải hiện diện. Không gian mạng không còn là nơi để “đăng lại nghị quyết” hay “phổ biến văn bản” đó là mặt trận nhận thức, là nơi các giá trị đang được định hình, tái thiết và tranh giành từng “inch” một.

Không gian số giờ đây không còn là sân sau, mà là tiền tuyến. Ở đó, mỗi status, mỗi video, mỗi bình luận lan truyền đều có thể gieo niềm tin hoặc gieo hoài nghi. Và chính vì thế, công tác tư tưởng muốn giữ vai trò “định hướng xã hội”, không thể đứng ngoài.

Chúng ta đang đối mặt với một thực tế: Đảng viên trẻ ngày nay không chờ đến cuộc họp chi bộ để tiếp cận tư tưởng; họ tìm lý tưởng sống qua TikTok, YouTube, Facebook, Thread... Nhưng liệu có bao nhiêu nội dung tư tưởng cách mạng xuất hiện trên đó? Có bao nhiêu câu chuyện thật, người thật về lý tưởng và niềm tin được kể bằng ngôn ngữ của giới trẻ?

Nếu không có mặt ở nơi người dân đang “sống” là mạng xã hội thì tư tưởng của ta không còn là dòng chảy chủ lưu. Mà một khi tư tưởng bị đẩy ra ngoài đời sống số, thì công tác tư tưởng cũng tự mình đánh mất ảnh hưởng.

Chuyển đổi số không chỉ là “số hóa phương pháp”

Có một điều mà nhiều cán bộ tư tưởng cần nhìn thẳng: Ứng dụng công nghệ không chỉ là làm đẹp bản tin hay dựng clip hay. Đó là cả một sự thay đổi về cách tiếp cận, từ “đưa thông tin” sang “tương tác”, từ “tuyên truyền” sang “lan tỏa niềm tin”. Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ giúp dựng video nhanh hơn, mà còn giúp phân tích dư luận tốt hơn, phát hiện sớm những mầm mống lệch chuẩn tư tưởng. Công nghệ dữ liệu lớn giúp “nghe được tâm tư của dân” mà không cần đợi báo cáo 30 ngày. Và những cán bộ tiên phong phải hiểu rõ điều đó.

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tại Hà Nội và Khu di tích lịch sử Quốc gia 60 liệt sĩ thanh niên xung phong Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái tại phường Gia Sàng, tỉnh Thái Nguyên là minh chứng tiêu biểu cho cơ quan đang phát triển năng động, dám nghĩ, dám làm và tiên phong đổi mới trong công tác tư tưởng thời kỳ chuyển đổi số thông qua những hiện vật biết nói. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện đang lưu giữ hàng vạn hiện vật, mỗi hiện vật là “đinh” của lịch sử, giúp khách tham quan trải nghiệm về lịch sử và tái hiện bằng hình ảnh trực quan sinh động, tác động trực tiếp vào cảm xúc, nhận thức, tạo ấn tượng vô cùng mạnh mẽ, thu hút hàng vạn lượt khách tham quan. Đối tượng khách không chỉ là những người được coi là “fan” lịch sử như cán bộ lão thành, cựu chiến binh, bộ đội… mà đã tạo thành hiệu ứng văn hóa, lan tỏa trong giới trẻ về số lượng đến tham quan bảo tàng, đăng tải hình ảnh trên nền tảng số.

Tái hiện lịch sử bằng công nghệ 3D Mapping, thực tế ảo (VR), thực tế ảo tăng cường (AR) và trí tuệ nhân tạo (AI) giúp kết nối quá khứ với hiện tại qua trải nghiệm tương tác, tạo ấn tượng mạnh trên con đường chuyển hóa của nhận thức thu hút người xem.

Tổng Bí Thư Tô Lâm và đoàn đại biểu lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội tham quan sa bàn 3D Mapping về chiến dịch Điện Biên Phủ 1954, ngày 03/12/2024

Tổng thống nước Cộng hòa Liên bang Brazil Luiz Inácio Lula da Silva tham quan Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, ngày 29/3/2025

Thiếu tướng Pavel Muraveiko, Tổng Tham mưu trưởng các Lực lượng vũ trang Belarus, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Quốc phòng Belarus tham quan Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, ngày 20/10/2025

Hệ thống trưng bày Tiến trình lịch sử bao gồm 63 video clip (kết hợp cả 2D và 3D) góp phần giới thiệu sự phát triển lịch sử quân sự Việt Nam

Thế hệ trẻ tra cứu thông tin thông qua phần mềm giới thiệu lịch sử tại hệ thống trưng bày

Từ thực tiễn trên khẳng định vai trò của công tác tư tưởng trong kỷ nguyên mới của dân tộc, nơi thông tin chuyển động từng giây và mạng xã hội trở thành “không gian sống” của hàng triệu người, công tác tư tưởng phải đổi mới, không thể giữ cách làm cũ. Tư tưởng nếu không hiện diện trên mạng sẽ bị đẩy ra ngoài dòng chảy xã hội. Đó không còn là câu chuyện về công nghệ, mà là yêu cầu đổi mới mang tính sống còn để giữ vững vai trò định hướng, dẫn dắt và lan tỏa giá trị của Đảng, của dân tộc, quân đội trong một thế giới số hóa đến từng cú chạm.

(Còn nữa)