Mùa Thu năm 1945, Thái Nguyên hòa vào dòng thác cách mạng, trở thành một trong những địa phương giành chính quyền sớm trong cả nước. Những năm kháng chiến, vùng đất này tiếp tục giữ vị trí đặc biệt trong căn cứ địa Việt Bắc, nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra nhiều quyết sách quan trọng. 81 năm sau mùa Thu lịch sử, truyền thống ấy đang được tiếp nối bằng khát vọng phát triển, bằng những công trình mới và tư duy đổi mới, sáng tạo để xây dựng Thái Nguyên ngày càng giàu mạnh.
Chiều ngày 20/8/1945, đông đảo quần chúng Nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã tham gia cuộc mít tinh lớn tại Sân vận động thị xã. Chính quyền cách mạng lâm thời tỉnh Thái Nguyên được thành lập do đồng chí Lê Trung Đình làm Chủ tịch. (Ảnh tư liệu)
Nơi lịch sử được viết bằng lòng dân
Tháng Tám năm 1945, khi thời cơ giành chính quyền xuất hiện, phong trào cách mạng tại Thái Nguyên đã phát triển mạnh. Cán bộ, quần chúng cách mạng khẩn trương chuẩn bị, tập hợp lực lượng, sẵn sàng chớp thời cơ giành chính quyền. Ngày 20/8/1945, quân và dân Thái Nguyên phối hợp với Giải phóng quân tiến vào thị xã, bao vây các vị trí của quân Nhật. Chiều cùng ngày, tại Sân vận động thị xã đã diễn ra cuộc mít tinh lớn. Chính quyền cách mạng lâm thời tỉnh Thái Nguyên được thành lập do đồng chí Lê Trung Đình làm Chủ tịch, đánh dấu thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh.
Độc lập được giành lại, Thái Nguyên tiếp tục bước vào một nhiệm vụ lịch sử mới. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Định Hóa trở thành trung tâm của An toàn khu Trung ương. Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Chính phủ và nhiều cơ quan Trung ương đã làm việc tại đây, lãnh đạo cuộc kháng chiến. ATK Chợ Đồn cũng giữ vị trí quan trọng trong Chiến khu Việt Bắc, là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo Trung ương hoạt động trong những năm kháng chiến.
Tháng 12/1953, tại ATK Định Hóa, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thông qua phương án tác chiến mùa xuân năm 1954 của Tổng Quân ủy, quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. (Ảnh tư liệu)
Giữa núi rừng Việt Bắc, những quyết định có ý nghĩa lớn đối với vận mệnh đất nước được đưa ra. Tại ATK Định Hóa, tháng 6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Lời kêu gọi Thi đua ái quốc, mở đầu một phong trào rộng lớn, đưa tinh thần yêu nước thành hành động cụ thể trong chiến đấu, sản xuất và phục vụ kháng chiến. Tháng 6/1950, Người chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng, quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950. Đặc biệt, ngày 6/12/1953, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã thông qua phương án tác chiến mùa xuân năm 1954 của Tổng Quân ủy, quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chiến dịch giành thắng lợi lịch sử, tạo nên chiến công “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, là mốc son chói lọi kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam.
Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại đèo De, xã Phú Đình thuộc Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa
Những địa danh ATK hôm nay gợi nhớ một thời kỳ mà mỗi mái nhà, cánh rừng, con đường đều gắn với nhiệm vụ bảo vệ cách mạng. Đồng bào các dân tộc đã che chở cán bộ, bảo vệ cơ quan cách mạng, đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến. Sự gắn bó bền chặt giữa Nhân dân với Đảng, chính quyền và lực lượng cách mạng tạo nên thế trận vững chắc, bảo đảm các cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến hoạt động an toàn giữa lòng Việt Bắc.
Nhìn lại những chặng đường lịch sử ấy, có thể thấy sức mạnh của Thái Nguyên luôn được hun đúc từ sự đồng lòng của Nhân dân. Sức dân góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, giúp ATK đứng vững giữa những năm tháng kháng chiến và đưa nhiều chủ trương, quyết sách của Trung ương trở thành hiện thực. Hôm nay, nhiệm vụ đã khác, song tinh thần đoàn kết, chủ động, sáng tạo và ý thức chung sức vì quê hương vẫn giữ nguyên giá trị. Đó cũng là nguồn sức mạnh để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thái Nguyên biến quyết tâm phát triển thành những công trình, dự án và việc làm cụ thể, từng bước mở rộng không gian phát triển, nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.
Ngày 1/1/1964, lần cuối cùng Bác Hồ về thăm và nói chuyện, căn dặn cán bộ, Nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh tư liệu)
Khơi mở những động lực phát triển mới
Ngày 1/1/1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Thái Nguyên lần cuối. Nói chuyện với hơn 4,5 vạn cán bộ, công nhân và Nhân dân trong tỉnh, Người nhắc đến những điều kiện thuận lợi của Thái Nguyên, từ truyền thống cách mạng, tài nguyên đến nông nghiệp, thủ công nghiệp và công nghiệp. Người căn dặn: “Toàn thể đồng bào và cán bộ phải ra sức làm cho Thái Nguyên trở nên một trong những tỉnh giàu có, phồn thịnh nhất ở miền Bắc nước ta”.
Hoạt động sản xuất tại Công ty Vina Technology (Khu công nghiệp Điềm Thụy)
Lời căn dặn ấy được Người gửi gắm khi Thái Nguyên đang từng bước hình thành một trung tâm công nghiệp lớn với Khu Gang Thép Thái Nguyên. Hơn 60 năm qua, quá trình công nghiệp hóa đã tạo nên những thay đổi rõ nét trong diện mạo kinh tế của tỉnh. Công nghiệp ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong tăng trưởng; hệ thống khu công nghiệp từng bước được mở rộng, hạ tầng giao thông tiếp tục được đầu tư, các đô thị phát triển theo hướng hiện đại hơn, tạo thêm điều kiện để Thái Nguyên mở rộng không gian sản xuất và thu hút đầu tư.
Đồng chí Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh và các đại biểu thực hiện nghi thức bấm nút khởi công Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Thượng Đình
Những chuyển động mới ấy được thể hiện rõ qua các công trình được khởi công đúng dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám. Ngày 19/8/2026, Thái Nguyên tổ chức khởi công hai dự án quy mô lớn với tổng vốn đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng. Trong đó, Khu công nghiệp Thượng Đình có quy mô 128,2 ha, tổng mức đầu tư khoảng 2.486 tỷ đồng; Khu dân cư số 1 xã Lương Phú có quy mô khoảng 21,2 ha, tổng mức đầu tư khoảng 437,3 tỷ đồng. Hai dự án là những công trình cụ thể trong quá trình phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của tỉnh. Cùng với các dự án giao thông, khu công nghiệp, đô thị và công trình dân sinh đang được triển khai, Thái Nguyên từng bước hình thành diện mạo mới, tạo thêm dư địa thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân.
Những năm qua, Thái Nguyên tập trung nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. (Trong ảnh: Cao tốc Thái Nguyên - Chợ Mới được đầu tư đồng bộ, rút ngắn khoảng cách giữa các khu vực trong tỉnh)
Giao thông đang được tỉnh tập trung đầu tư để tăng khả năng kết nối liên vùng, liên tỉnh và nội tỉnh, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, kết nối các khu sản xuất với thị trường và khai thác hiệu quả hơn tiềm năng của từng địa bàn. Hạ tầng các khu công nghiệp cũng được mở rộng, tạo thêm quỹ đất sản xuất, hướng tới thu hút các dự án có công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, phù hợp định hướng của tỉnh. Cùng với đó, Thái Nguyên tiếp tục đổi mới phương thức điều hành, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tỉnh luôn đồng hành cùng nhà đầu tư, chú trọng nâng cao chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực và hiệu quả phục vụ của chính quyền. Cải cách hành chính, chuyển đổi số được đẩy mạnh theo hướng rút ngắn thời gian, giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp; các vướng mắc về thủ tục, đất đai, giải phóng mặt bằng và hạ tầng được tập trung tháo gỡ. Qua đó, môi trường đầu tư ngày càng thuận lợi, củng cố niềm tin của doanh nghiệp và tạo điều kiện huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển.
Thái Nguyên vươn mình, lớn mạnh cùng đất nước
Qua những chặng đường lịch sử, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực và khát vọng vươn lên đã trở thành những giá trị bền vững của quê hương Thái Nguyên. Hôm nay, những giá trị ấy đang được tiếp nối bằng tư duy đổi mới, tinh thần chủ động và quyết tâm hành động, thể hiện qua từng công trình, dự án và quyết sách phát triển. Đó cũng là cách Thái Nguyên từng bước thực hiện lời căn dặn của Bác Hồ, xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh, hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại của vùng trung du và miền núi phía Bắc, đóng góp ngày càng thiết thực vào sự phát triển chung của đất nước.