Đổi mới tư duy phát hiện, bồi dưỡng nhân tài đang trở thành hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn của Thái Nguyên. Từ cơ chế, chính sách đồng bộ đến những thành tích nổi bật tại các kỳ thi quốc gia, giáo dục địa phương đang từng bước khẳng định vị thế, tạo nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Những năm qua tỉnh Thái Nguyên luôn quan tâm dành nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất hạ tầng cho các trường chuyên biệt nhằm nâng cao chất lượng đào tạo mũi nhọn. (Trong ảnh: Đồng chí Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy tặng hoa và quà chúc mừng Trường THPT Chuyên Thái Nguyên tại Lễ Khai giảng năm học 2026 - 2027)
Thái Nguyên là địa phương có truyền thống hiếu học, đồng thời là trung tâm giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học của khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Phát huy lợi thế đó, tỉnh đang từng bước đổi mới công tác phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng nhân tài theo hướng bài bản, thực chất, gắn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Những năm gần đây, cùng với việc triển khai các chủ trương của Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, tỉnh Thái Nguyên đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện phát triển giáo dục. Trong đó, giáo dục mũi nhọn được quan tâm đầu tư, từ cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên đến các chính sách khuyến khích, hỗ trợ học sinh và giáo viên có thành tích xuất sắc.
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, HĐND và UBND tỉnh đã ban hành 17 văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo, với tổng kinh phí thực hiện các chính sách khoảng 1.061 tỷ đồng mỗi năm. Nguồn lực này được phân bổ cho nhiều nội dung quan trọng như hỗ trợ học phí, đầu tư cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ giáo viên, chăm lo học sinh vùng khó khăn và thực hiện các chính sách khuyến khích học sinh, giáo viên có thành tích xuất sắc. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên tiếp tục đổi mới phương thức bồi dưỡng học sinh giỏi, chuyển từ chú trọng kết quả trước mắt sang phát triển năng lực lâu dài; từ trang bị kiến thức sang khơi dậy tư duy độc lập, khả năng tự học, nghiên cứu và sáng tạo.
Tinh thần đó cũng phù hợp với yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh tri thức, công nghệ ngày càng giữ vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh, việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tài cần hướng tới hình thành những thế hệ học sinh có năng lực tư duy, khả năng thích ứng và làm chủ tri thức mới.
Học sinh Thái Nguyên giành giải Nhất tại Ngày hội khởi nghiệp Quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII
Hiệu quả của quá trình đầu tư và đổi mới được thể hiện rõ trong năm học 2025 - 2026. Tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT, Thái Nguyên có 215 học sinh thuộc 12 đội tuyển tham dự. Kết quả, 125 học sinh đoạt giải, đạt tỷ lệ 58,14%, gồm 3 giải Nhất, 25 giải Nhì, 38 giải Ba và 59 giải Khuyến khích. Với kết quả này, tỉnh xếp thứ 9 toàn quốc về số lượng học sinh đoạt giải. Đây là số lượng giải cao nhất từ trước đến nay của tỉnh, đồng thời là năm thứ hai liên tiếp Thái Nguyên nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về thành tích học sinh giỏi quốc gia. Cùng với các kỳ thi học sinh giỏi, học sinh Thái Nguyên còn đạt nhiều kết quả tích cực tại các cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật, đổi mới sáng tạo và ý tưởng khởi nghiệp cấp quốc gia. Những kết quả này cho thấy chất lượng giáo dục mũi nhọn tiếp tục được duy trì và nâng lên.
Là một trong những học sinh được tuyên dương vì có thành tích xuất sắc trong các kỳ thi cấp quốc gia năm học 2025 - 2026, em Nguyễn Cảnh Khánh, lớp Toán khóa 35, Trường THPT Chuyên Thái Nguyên cho biết, phía sau mỗi thành tích là quá trình học tập bền bỉ cùng sự đồng hành của thầy cô, gia đình và sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đối với công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Theo em Nguyễn Cảnh Khánh, trong quá trình ôn luyện, nhiều kế hoạch học tập với các chuyên gia phải điều chỉnh do ảnh hưởng của thiên tai. Tuy nhiên, những khó khăn đó đã trở thành động lực để thầy và trò nỗ lực hơn, rèn luyện bản lĩnh và tinh thần vượt khó trong học tập.
Từ thực tiễn bồi dưỡng học sinh giỏi, thầy Lê Quang Sơn, giáo viên phụ trách đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn, Trường THPT Chuyên Thái Nguyên cho rằng, kết quả đạt được là thành quả của quá trình đổi mới tư duy bồi dưỡng theo hướng phát hiện sớm năng lực, xây dựng lộ trình đào tạo dài hạn và khơi dậy niềm đam mê học tập, nghiên cứu ở học sinh. Theo thầy Sơn, bên cạnh kiến thức chuyên môn, việc rèn luyện tư duy phản biện, năng lực tự học và bản lĩnh trước các kỳ thi có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển lâu dài của học sinh. Những thành tích đạt được không chỉ là kết quả của nỗ lực từ phía thầy và trò mà còn là sự quan tâm, đầu tư của tỉnh, của ngành Giáo dục và sự đồng hành của các bậc phụ huynh trong suốt quá trình bồi dưỡng.
Học sinh tham gia nghiên cứu khoa học
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, chất lượng nguồn nhân lực trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng phát triển của mỗi địa phương. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục, đặc biệt là giáo dục mũi nhọn, không chỉ nhằm đạt thành tích tại các kỳ thi mà còn hướng đến mục tiêu lâu dài là phát hiện, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ nhân tài phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.
Với nền tảng truyền thống hiếu học, sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương cùng những kết quả đạt được, giáo dục Thái Nguyên đang từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa phương có chất lượng giáo dục mũi nhọn hàng đầu cả nước. Tiếp tục đổi mới tư duy bồi dưỡng nhân tài, gắn giáo dục với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là hướng đi quan trọng để ngành Giáo dục tỉnh nhà nâng cao chất lượng, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.