Mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026 không chỉ đặt ra yêu cầu về tiến độ mà còn đòi hỏi nâng chất lượng tăng trưởng. Khi các động lực kinh tế truyền thống đang từng bước được củng cố và cần thêm dư địa để tạo đột phá mạnh mẽ hơn, kinh tế số ngày càng trở thành động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Không chỉ góp phần nâng cao năng suất lao động, mở rộng thị trường tiêu thụ và đổi mới phương thức quản trị, kinh tế số còn tạo thêm động lực phát triển cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, từng bước hình thành không gian phát triển mới cho kinh tế địa phương.
Chuyển đổi số đi vào đời sống kinh doanh
Năm 2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP của tỉnh đạt 29,53%, đứng thứ 2 trong số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Con số này cho thấy kinh tế số đã trở thành một cấu phần quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Điểm đáng chú ý tỉnh Thái Nguyên triển khai kinh tế số bám sát nhu cầu của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân. Cùng với tập trung vào các mô hình lớn, địa phương đồng thời mở rộng chuyển đổi số tới chợ dân sinh, tuyến phố thương mại, hợp tác xã và hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Đoàn Thanh niên phường Phan Đình Phùng hỗ trợ, hướng dẫn các hộ kinh doanh tại chợ Thái chuyển đổi số trong bán hàng
Tại chợ Thái, phường Phan Đình Phùng, hình ảnh người dân quét mã QR để thanh toán hiện đã trở nên quen thuộc. Nhiều hộ kinh doanh được hỗ trợ cài đặt thanh toán không dùng tiền mặt, tạo tài khoản bán hàng trực tuyến, hướng dẫn livestream giới thiệu sản phẩm.
Theo nhiều hộ kinh doanh tại chợ Thái, trước đây khi chủ yếu sử dụng phương thức thanh toán truyền thống, lượng khách còn hạn chế. Tuy nhiên, từ khi được hướng dẫn bán hàng qua mạng xã hội và áp dụng thanh toán điện tử, hoạt động kinh doanh trở nên thuận lợi hơn, vừa tạo tiện ích cho khách hàng, vừa giúp các hộ tiểu thương mở rộng thị trường. Nhiều khách hàng ở các tỉnh, thành khác cũng dễ dàng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Những năm qua, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong đó, tỉnh chú trọng đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ sản phẩm Thái Nguyên trên các nền tảng thương mại điện tử, góp phần mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm địa phương. Đặc biệt, Chương trình “Tuần lễ Thương mại điện tử quốc gia và Ngày mua sắm trực tuyến Thái Nguyên - Online Friday 2025” đã thu hút đông đảo doanh nghiệp, siêu thị, hợp tác xã và người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh tham gia, tạo sức lan tỏa tích cực trong phát triển thương mại số.
Đáng chú ý, tháng 11/2025, UBND tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Bộ Công Thương (Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số), Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các doanh nghiệp công nghệ số, ngân hàng tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch thí điểm hỗ trợ chuyển đổi số cho các cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ trên địa bàn tỉnh. Chương trình hỗ trợ chuyển đổi số quy mô lớn này hướng tới gần 20.000 hộ kinh doanh trên toàn tỉnh. Việc lựa chọn Thái Nguyên là địa phương thí điểm được đánh giá là bước đi quan trọng, góp phần tạo nền tảng để nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn quốc. Không chỉ thay đổi phương thức bán hàng, chuyển đổi số còn từng bước làm thay đổi tư duy kinh doanh của nhiều tiểu thương. Việc sử dụng hóa đơn điện tử, quản lý đơn hàng qua điện thoại thông minh hay tiếp cận khách hàng trên các nền tảng số giúp hoạt động kinh doanh ngày càng minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn. Theo thống kê, đến nay tỉnh đã hỗ trợ gần 6.000 hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ thực hiện chuyển đổi số. Đây được xem là nền tảng quan trọng để mở rộng kinh tế số theo hướng toàn diện, bao trùm, thay vì chỉ tập trung ở khu vực doanh nghiệp lớn.
Liên minh Hợp tác xã (HTX) tỉnh Thái Nguyên phối hợp tổ chức Hội nghị tập huấn hướng dẫn tạo giỏ hàng số trên nền tảng Facebook và đăng ký sản phẩm, quy trình bán hàng trên Chợ điện tử Thái Nguyên
Thương mại điện tử mở thêm kênh tiêu thụ cho sản phẩm địa phương
Từ những nỗ lực trên, thương mại điện tử đang trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế số của Thái Nguyên. Năm 2025, tổng doanh số thương mại điện tử trên địa bàn tỉnh ước đạt 1.579 tỷ đồng. Tỉnh cũng là một trong những địa phương tiên phong xây dựng gian hàng cấp tỉnh trên nền tảng Shopee với mô hình “Gian hàng sản phẩm Thái Nguyên”. Việc hình thành một “điểm đến số” chung cho sản phẩm địa phương giúp nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã mở rộng thị trường mà không phải đầu tư quá lớn cho hệ thống phân phối truyền thống.
Bà Đào Thanh Hảo, Giám đốc HTX Chè Hảo Đạt, xã Tân Cương, cho biết: Những năm gần đây, khi được hỗ trợ xây dựng gian hàng trên sàn thương mại điện tử, hướng dẫn quảng bá và livestream bán hàng, lượng khách hàng mới của HTX tăng khá nhanh. Điều quan trọng là sản phẩm địa phương có thêm cơ hội tiếp cận thị trường trong và ngoài nước với chi phí hợp lý.
HTX Chè Hảo Đạt là một trong những đơn vị tiên phong trong ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều sản phẩm của HTX đã đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia, khẳng định chất lượng và uy tín của chè Tân Cương. Cùng với đó, HTX đẩy mạnh số hóa trong quản lý sản phẩm, chế biến, truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin về chất lượng và quy trình sản xuất. Cách làm này không chỉ nâng cao uy tín sản phẩm mà còn tạo lợi thế cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
Nhân viên Hợp tác xã Chè Hảo Đạt livestream bán sản phẩm
Cùng với HTX Chè Hảo Đạt, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh đã ứng dụng tự động hóa, số hóa quy trình sản xuất, quản trị dữ liệu và điều hành trên nền tảng số. Trong nông nghiệp, giáo dục, y tế, hành chính công, các nền tảng số cũng được sử dụng ngày càng rộng rãi, tạo thêm động lực tăng trưởng và nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ.
Hạ tầng công nghệ tạo nền tảng phát triển
Một điểm đáng chú ý là kinh tế số của Thái Nguyên không tách rời định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao. Đây là lợi thế khác biệt của tỉnh trong giai đoạn hiện nay, nhất là khi các khu công nghiệp, khu công nghệ thông tin tập trung và các dự án hạ tầng dữ liệu đang từng bước được hình thành.
Tại phường Vạn Xuân, nơi tập trung nhiều dự án công nghiệp lớn, đặc biệt là Tổ hợp Samsung, sự phát triển của hạ tầng số và công nghiệp công nghệ cao đang tạo diện mạo mới cho địa phương. Hiện nay, trên địa bàn phường có Khu công nghiệp Yên Bình và đang đầu tư xây dựng Khu công nghiệp Yên Bình 2, Khu công nghệ thông tin tập trung Yên Bình. Với tổng diện tích khoảng 289 ha, khu vực này thu hút 23 dự án FDI với tổng vốn đăng ký trên 8,5 tỷ USD; riêng Tổ hợp Samsung đã đầu tư trên 7 tỷ USD, giải quyết việc làm cho hơn 70.000 lao động. Quá trình phát triển công nghiệp công nghệ cao đang tạo điều kiện thuận lợi để địa phương đẩy mạnh kinh tế số, dịch vụ số và hình thành lực lượng lao động có kỹ năng công nghệ.
Khu công nghệ thông tin tập trung Yên Bình đang được triển khai, kỳ vọng trở thành hạt nhân thúc đẩy công nghiệp công nghệ số của tỉnh trong thời gian tới. Dự án được quy hoạch khoảng 200 ha, quy mô lao động gần 19.200 người. Song song với đó, tỉnh cũng đang chuẩn bị đầu tư Trung tâm Dữ liệu với đối tác Hàn Quốc, dự kiến công suất tối thiểu 20 MW. Khi đi vào hoạt động, các dự án này sẽ góp phần thu hút doanh nghiệp công nghệ, mở ra cơ hội hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, dịch vụ dữ liệu và nhân lực số.
Đây là những nền tảng quan trọng để Thái Nguyên phục vụ chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, thu hút FDI công nghệ cao và nâng cao vị thế trong mạng lưới hạ tầng số quốc gia. Bên cạnh đó, tỉnh đã bắt đầu thử nghiệm các mô hình kinh tế tri thức gắn với công nghệ sáng tạo. Dự án phim trường số với bộ phim hoạt hình “Dế mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm lầy lội” đạt doanh thu khoảng 20 tỷ đồng là ví dụ cho thấy công nghệ số có thể mở rộng sang lĩnh vực công nghiệp văn hóa và nội dung số.
HTX Chè Hảo Đạt cài đặt hệ thống điều khiển tưới nước tự động
Bên cạnh những thuận lợi, phát triển kinh tế số vẫn đặt ra không ít thách thức. Nhiều doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh còn thiếu nhân lực, nguồn lực để đầu tư bài bản cho chuyển đổi số. Việc xây dựng hạ tầng dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao cũng cần thêm thời gian, cách làm phù hợp và sự đồng hành thường xuyên của các cấp, ngành.
Tuy nhiên, với định hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, triển khai chuyển đổi số từ những việc thiết thực trong sản xuất, kinh doanh đến phát triển hạ tầng công nghệ cao, Thái Nguyên đang từng bước mở rộng không gian tăng trưởng mới. Khi kinh tế số không còn là khái niệm xa lạ mà hiện diện trong từng giao dịch mua bán, từng quy trình sản xuất, từng hoạt động quản trị, đó cũng là lúc động lực tăng trưởng mới được hình thành bền vững hơn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.