Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều đổi thay, những làn điệu Sli vẫn được người Nùng ở xã Xuân Dương gìn giữ và trao truyền qua các thế hệ. Góp phần duy trì mạch nguồn văn hóa ấy có nghệ nhân Nông Văn Hồ, người dành nhiều tâm huyết bảo tồn, lan tỏa dân ca truyền thống của dân tộc mình. Không chỉ tích cực duy trì hoạt động câu lạc bộ văn hóa dân gian, ông còn trực tiếp truyền dạy hát Sli cho thế hệ trẻ, góp phần để những câu hát cổ không bị mai một.
Nghệ nhân Nông Văn Hồ (thứ hai từ phải sang) chia sẻ và lan tỏa những làn điệu dân ca truyền thống trong sinh hoạt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Tày, Nùng xã Xuân Dương
Với nghệ nhân Nông Văn Hồ, hát Sli không đơn thuần là một hình thức sinh hoạt văn nghệ mà còn là vốn văn hóa quý báu được cha ông trao truyền, cần được gìn giữ và tiếp nối. Ở tuổi 65, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động văn hóa tại địa phương, đặc biệt là duy trì sinh hoạt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Tày, Nùng xã Xuân Dương và Câu lạc bộ người cao tuổi, qua đó có thêm điều kiện giao lưu, chia sẻ và lan tỏa những làn điệu dân ca truyền thống.
Trên cương vị Chủ nhiệm Câu lạc bộ văn hóa dân gian Tày, Nùng xã Xuân Dương, ông Hồ cùng các thành viên duy trì hoạt động Câu lạc bộ, tạo không gian để những người yêu thích dân ca gặp gỡ, thực hành và trao đổi kinh nghiệm. Trong đó, ông đặc biệt quan tâm đến việc truyền dạy cho lớp trẻ. Hằng năm, ông tổ chức 2 lớp dạy hát Sli cho học sinh trên địa bàn, giúp các em tiếp cận với lời ca, làn điệu truyền thống của dân tộc mình. Thông qua từng buổi học, các em được nghe giới thiệu, hướng dẫn cách hát và trực tiếp thực hành những làn điệu Sli. Đây không chỉ là dịp để tiếp cận một loại hình nghệ thuật dân gian mà còn giúp học sinh hiểu hơn về ngôn ngữ, phong tục và đời sống tinh thần của đồng bào Nùng. Ông Nông Văn Hồ chia sẻ: Gìn giữ hát Sli đòi hỏi sự kiên trì, tình yêu và niềm đam mê. Hiện nay, giới trẻ có nhiều lựa chọn trong đời sống văn hóa, chịu ảnh hưởng từ các loại hình giải trí hiện đại nên không phải ai cũng quan tâm, dành thời gian tìm hiểu dân ca truyền thống. Vì vậy, những người biết hát, am hiểu Sli cần chủ động hướng dẫn, chia sẻ và truyền dạy để lớp trẻ hiểu, yêu thích, từ đó tiếp tục gìn giữ và trao truyền cho các thế hệ sau.
Theo ông Hồ, muốn bảo tồn một làn điệu dân ca, điều quan trọng là phải có người thực hành, có người học và có không gian để những câu hát được cất lên thường xuyên trong đời sống. Nếu chỉ dừng lại ở việc biểu diễn trong một số dịp mà thiếu sự tiếp nối thì việc bảo tồn khó đạt hiệu quả lâu dài. Bởi vậy, ông luôn chú trọng duy trì sinh hoạt câu lạc bộ; đồng thời dành tâm huyết truyền dạy trực tiếp cho học sinh, thanh thiếu niên.
Những nỗ lực ấy được người dân địa phương ghi nhận. Ông Hoàng Văn Được, Trưởng thôn Bắc Sen cho biết: Ông Nông Văn Hồ luôn tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn văn hóa, duy trì và truyền dạy hát Sli. Câu lạc bộ không chỉ tạo điều kiện để những người yêu thích dân ca cùng sinh hoạt mà còn góp phần giới thiệu, lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng.
Nghệ nhân Nông Văn Hồ truyền dạy hát Sli cho thế hệ trẻ tại xã Xuân Dương
Ở địa phương, nghệ nhân Nông Văn Hồ còn là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Sự am hiểu văn hóa dân tộc, tinh thần trách nhiệm và những đóng góp trong hoạt động cộng đồng giúp ông có thêm điều kiện vận động, khuyến khích người dân cùng quan tâm gìn giữ bản sắc văn hóa. Vai trò này cũng góp phần tạo sự gắn kết giữa hoạt động của Câu lạc bộ với đời sống tại thôn, bản.
Tuy nhiên, để hát Sli tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, cần có sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và sự hưởng ứng của người dân, nhất là thế hệ trẻ. Việc tạo điều kiện để nghệ nhân truyền dạy, duy trì không gian sinh hoạt văn hóa và tổ chức các hoạt động giao lưu là những giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy giá trị dân ca truyền thống. Đồng chí Nông Văn Đông, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Dương cho biết: Thời gian tới, địa phương tiếp tục quan tâm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc, trong đó chú trọng gìn giữ hát Sli của người Nùng. Xã sẽ tạo điều kiện để các nghệ nhân, người có uy tín tham gia truyền dạy dân ca, duy trì hoạt động các câu lạc bộ, tổ chức giao lưu, giới thiệu văn hóa truyền thống; đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ tìm hiểu, học tập và thực hành các làn điệu dân ca của dân tộc mình.

Nghệ nhân Nông Văn Hồ (đứng đầu từ phải sang) tham gia trình diễn hát Sli tại Chợ tình Xuân Dương, xã Xuân Dương
Bằng tâm huyết và trách nhiệm với văn hóa dân tộc, nghệ nhân Nông Văn Hồ cùng những người yêu dân ca truyền thống đang bền bỉ gìn giữ, trao truyền làn điệu Sli cho thế hệ trẻ. Mỗi câu hát được tiếp nối, mỗi người trẻ thêm hiểu và yêu văn hóa dân tộc mình chính là cách để mạch nguồn dân ca không bị đứt đoạn, tiếp tục ngân vang trong đời sống hôm nay và mai sau, qua đó góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa trong cộng đồng các dân tộc.