Những giá trị văn hóa truyền thống trong Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông”
Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” là lễ hội truyền thống của dân tộc được nhiều người dân tại xã Phủ Thông và các vùng lân cận mong chờ mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Lễ hội không chỉ gìn giữ nét văn hóa lâu đời mà còn là dịp gắn kết cộng đồng, thể hiện sức mạnh đại đoàn kết và quảng bá tiềm năng du lịch địa phương.
Nghi thức cúng giỗ thần linh tại đền Slấn Slảnh
Nhiều năm qua, Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” được duy trì tổ chức với phần lễ chính là việc dâng lễ vật tại đền Slấn Slảnh thờ thần họ Dương vừa để tỏ lòng biết ơn vị thần, vừa cầu mong một năm sung túc ăn lành, Nhân dân địa phương làm ăn phát đạt, ấm no, hạnh phúc. Sau nghi lễ cúng giỗ thần linh tại Đền Slấn Slảnh là nghi lễ rước thần linh từ đền ra khu tổ chức lễ hội với đoàn múa rồng truyền thống dẫn đầu; tiếp đó là các mâm lễ thể hiện tấm lòng thành kính của người dâng lễ hướng về nguồn cội. Các mâm cỗ được dâng lên, thầy Tào sẽ thực hiện nghi lễ truyền thống cầu an, cầu mùa.
Nghi thức đón rước thần linh từ đền Slấn Slảnh đến khu vực tổ chức Lễ hội
Nếu như các lễ hội lồng tồng khác thường gắn với tín ngưỡng thờ cúng lực lượng siêu nhiên thì Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” lại gắn với sự kiện, nhân vật lịch sử có thật được tổ chức cúng giỗ vào ngày 19 tháng Giêng trước ngày khai hội. Không chỉ cầu an, cầu mùa, phần lễ trong Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” còn thể hiện tấm lòng thành kính, tri ân của Nhân dân đối với sự hy sinh anh dũng của vị tướng triều đình và các bậc tiền nhân, nghĩa sỹ đã xả thân dẹp giặc để bảo vệ cuộc sống yên bình. Do đó, Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” có thêm ý nghĩa giáo dục truyền thống, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, khơi dậy lòng yêu nước, yêu quê hương.
Lưu giữ và lan tỏa giá trị văn hóa phi vật thể
Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” có đầy đủ yếu tố “thiêng” của phần lễ và sự vui tươi, náo nhiệt của phần hội. Đến với Lễ hội, Nhân dân và du khách sẽ tìm thấy, cảm nhận được và trải nghiệm các giá trị, bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Nhiều năm nay, bà Hoàng Thị Lan (xã Bạch Thông) luôn cố gắng đến Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” từ rất sớm để kịp dự phần lễ trước khi tiếng trống khai mạc lễ hội bắt đầu. Bà Lan chia sẻ, khoảnh khắc được hòa mình vào không gian linh thiêng của Lễ hội mang lại cho bà cảm giác bình yên, như được trở về với cội nguồn, gửi gắm ước nguyện về sức khỏe, bình an cho gia đình và mong một năm mới mọi công việc làm ăn đều hanh thông, thuận lợi.
Nghi lễ cầu an trước khi khai mạc Lễ hội
Sau phần lễ trang nghiêm, du khách và Nhân dân được hòa mình vào không khí lễ hội rộn ràng, sôi động với chương trình nghệ thuật đặc sắc, tham gia các trò chơi dân gian, khám phá nét độc đáo của văn hóa ẩm thực đậm hương vị truyền thống.
Màn múa rồng tại Lễ hội
Chào mừng Lễ hội luôn là màn múa lân - sư - rồng mang đậm ý nghĩa văn hóa, tâm linh, gửi gắm ước vọng về một năm mới an lành, thịnh vượng. Chương trình nghệ thuật trong Lễ hội không thể thiếu hát then, đàn tính cùng những tiết mục văn nghệ đặc sắc … mang đậm đà bản sắc dân tộc. Chị Nguyễn Thị Thu (du khách Hà Nội) đã 2 năm liên tục đến với Lễ hội (năm 2024, 2025) cho biết, chị thực sự ấn tượng với tiết mục hát then, đàn tính, màn múa bát, múa chầu then. Theo chị Thu, những làn điệu then mượt mà, sâu lắng hòa quyện cùng những động tác múa uyển chuyển, tinh tế không chỉ tạo nên một tiết mục nghệ thuật đặc sắc mà còn giúp chị cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp độc đáo của văn hóa truyền thống dân tộc Tày.
Múa chầu then tại Lễ hội
Bên cạnh các hoạt động nghệ thuật, lễ hội còn thu hút đông đảo Nhân dân và du khách bởi các trò chơi dân gian truyền thống. Tung còn là trò chơi phổ biến của đồng bào Tày, Nùng - luôn là hoạt động được mong chờ, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, may mắn và hạnh phúc trong năm mới. Tiếng reo hò cổ vũ của người xem hòa cùng sự hào hứng của người chơi tạo nên bầu không khí sôi nổi, gắn kết cộng đồng, đồng thời là dịp để các đôi trai, gái gặp gỡ, tìm hiểu, kết duyên.
Du khách háo hức tham gia tung còn
Không chỉ có tung còn, Lễ hội còn diễn ra các trò chơi dân gian như đi cà kheo, bịt mắt bắt dê, thi đẩy gậy, cờ tướng, kéo co… góp phần tạo nên không khí vui tươi, rộn ràng và mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Thông qua các trò chơi, góp phần tôn vinh tinh thần đoàn kết, sự khéo léo, sức mạnh, trí tuệ và ý chí vươn lên của con người, làm giàu thêm đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng.
Trong khuôn khổ Lễ hội còn diễn ra các cuộc thi trình diễn trang phục dân tộc, thi ẩm thực, liên hoan văn nghệ quần chúng, hội trại và trưng bày các sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương…
Thi đi cà kheo
Với chuỗi hoạt động sôi nổi, giàu bản sắc, Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” được đông đảo Nhân dân, du khách trong tỉnh và nhiều tỉnh bạn yêu mến, đón đợi. Không chỉ tạo không khí vui tươi phấn khởi trong những ngày đầu xuân, Lễ hội còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, quảng bá hình ảnh, tiềm năng, thế mạnh của địa phương, thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.