CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ

Xác lập rõ chủ rừng, đồng bộ hồ sơ đất đai và lâm nghiệp

Thời gian qua, tỉnh Thái Nguyên đã quan tâm chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác giao rừng, cho thuê rừng gắn với giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp theo quy định của pháp luật. Qua đó, từng bước đưa diện tích rừng đến với chủ rừng thực sự, tạo cơ sở pháp lý để người được giao đất, giao rừng thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ, chủ động đầu tư phát triển kinh tế lâm nghiệp.

Kiểm tra, rà soát hiện trạng rừng là cơ sở để xác định rõ ranh giới, chủ rừng, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng

Theo kết quả công bố hiện trạng rừng năm 2025, toàn tỉnh có 516.738,82 ha rừng, tỷ lệ che phủ rừng đạt 61,70%. Kết quả này cho thấy những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn. Việc giao đất, giao rừng đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển kinh tế lâm nghiệp, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa và người dân sinh sống gắn bó với rừng.

Thực tế tại các địa phương, từ khi được giao rừng, giao đất, nhiều hộ dân đã có điều kiện đầu tư trồng rừng, phát triển rừng gỗ lớn, bảo vệ rừng tự nhiên và hình thành các vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến gỗ, dược liệu. Đối với người dân vùng sâu, vùng xa, rừng không chỉ là tài nguyên cần bảo vệ mà ngày càng trở thành một nguồn lực để phát triển kinh tế, giảm nghèo và nâng cao thu nhập. Tuy nhiên, hiện nay nhiều diện tích rừng nằm ở khu vực địa hình phức tạp, bị chia cắt, giao thông khó khăn, diện tích phân tán, trong khi việc rà soát, đo đạc, xác định ranh giới giữa các loại đất và các chủ sử dụng đòi hỏi nhiều thời gian, nhân lực và kinh phí. Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với tỉnh trong quá trình tiếp tục hoàn thiện việc giao rừng, cho thuê rừng gắn với giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp.

Đến năm 2026, toàn tỉnh còn 269.238,46 ha thuộc diện phải thực hiện giao rừng, cho thuê rừng tại 57 xã, phường. Trong đó, 96.529,80 ha rừng tự nhiên chưa giao, chưa cho thuê do UBND cấp xã quản lý tạm thời; 172.708,66 ha diện tích rừng tự nhiên đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện giao rừng theo quy định. Bên cạnh đó, còn 3.575,69 ha rừng đã được giao nhưng chưa hoàn thiện các thủ tục về đất đai. Điều này đồng nghĩa quyền sử dụng đất và quyền của chủ rừng chưa được xác lập đầy đủ, ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của chủ rừng theo quy định của pháp luật về đất đai và lâm nghiệp.

Tình trạng hồ sơ địa chính và hồ sơ lâm nghiệp chưa đồng bộ, ranh giới giữa các Ban quản lý rừng, công ty lâm nghiệp với diện tích đất do hộ gia đình, cá nhân sử dụng còn chồng lấn tại một số địa phương cũng tạo ra những “điểm nghẽn” trong quản lý, bảo vệ rừng và thực hiện các chính sách phát triển lâm nghiệp.

Tháo gỡ "điểm nghẽn", hoàn thành giao rừng vào năm 2028

Đối với Thái Nguyên, nơi có tỷ lệ lớn đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống gắn với rừng và đất lâm nghiệp, việc hoàn thành giao rừng gắn với giao đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong ổn định sinh kế, nâng cao thu nhập, tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quản lý, bảo vệ rừng và thu hút đầu tư phát triển kinh tế lâm nghiệp. Chính vì vậy, trước thực trạng trên, UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng Đề án giao rừng, cho thuê rừng gắn với giao đất, cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2028 (viết tắt Đề án). Đề án sẽ tạo cơ sở để hoàn thành xác lập chủ rừng theo quy định của pháp luật, đồng bộ hóa hồ sơ đất đai và hồ sơ lâm nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy đầy đủ giá trị kinh tế - xã hội và môi trường của tài nguyên rừng, góp phần phát triển lâm nghiệp bền vững trên địa bàn tỉnh.

Thực tế cho thấy, giao rừng không đơn thuần là xác định một diện tích rừng thuộc về ai quản lý, mà phải được thực hiện đồng bộ với giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Khi hồ sơ đất đai và hồ sơ lâm nghiệp thống nhất, ranh giới được xác định rõ, chủ rừng được xác lập đầy đủ thì trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng cũng trở nên cụ thể hơn.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên cho rằng: “Điều quan trọng nhất của công tác giao rừng là phải xác định được chủ rừng thực sự, xác định rõ diện tích, vị trí, ranh giới và quyền, nghĩa vụ của chủ rừng. Nếu hồ sơ đất đai và hồ sơ lâm nghiệp chưa đồng bộ thì rất khó quản lý chặt chẽ, đồng thời phát sinh vướng mắc khi giải quyết tranh chấp hoặc triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển lâm nghiệp”.

Theo đại diện Chi cục Kiểm lâm, đối với diện tích rừng chưa giao, chưa cho thuê, việc quản lý tạm thời tại cấp xã trong điều kiện địa bàn rộng, lực lượng và nguồn lực có hạn là một thách thức lớn. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phạm vi quản lý của UBND cấp xã được mở rộng, trong khi nguồn lực còn hạn chế, nhiều diện tích rừng lại nằm ở vùng sâu, vùng xa, vùng giáp ranh, địa hình hiểm trở, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và bảo vệ rừng.

“Muốn giải quyết căn cơ, cần triển khai đồng bộ từ rà soát hiện trạng, xác định nguồn gốc, đo đạc, cắm mốc, xác định ranh giới đến hoàn thiện hồ sơ đất đai và hồ sơ giao rừng. Trong quá trình thực hiện, phải hạn chế tối đa tình trạng chồng lấn, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và các tổ chức đang quản lý, sử dụng đất, đồng thời xác định rõ trách nhiệm quản lý đối với từng diện tích rừng”, ông Dũng cho biết thêm.

Việc hoàn thiện giao rừng còn mở ra cơ hội để người dân và các chủ rừng tiếp cận đầy đủ hơn các chính sách phát triển lâm nghiệp. Từ chi trả dịch vụ môi trường rừng, quản lý rừng bền vững đến phát triển rừng gỗ lớn, hình thành vùng nguyên liệu, phát triển thị trường tín chỉ các-bon..., tất cả đều cần một nền tảng quan trọng là xác lập rõ quyền và trách nhiệm của chủ rừng.

Ông Triệu Đức Văn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên cho biết: “Mục tiêu của tỉnh không chỉ là hoàn thành về mặt thủ tục việc giao rừng, cho thuê rừng mà quan trọng hơn là sau khi giao phải nâng cao được hiệu quả quản lý, bảo vệ và sử dụng rừng. Việc giao rừng phải gắn chặt với giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để bảo đảm đồng bộ hồ sơ, xác định rõ chủ rừng và tạo điều kiện cho chủ rừng thực hiện các quyền, nghĩa vụ theo quy định”. Theo ông Triệu Đức Văn, Đề án được xây dựng nhằm giải quyết đồng bộ những tồn tại trên, hướng tới mục tiêu đến năm 2028 hoàn thành giao rừng, cho thuê rừng đối với toàn bộ diện tích chưa giao, chưa cho thuê theo quy định của Luật Lâm nghiệp.

Hiện nay, Đề án đang được Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên hoàn thiện để trình UBND tỉnh phê duyệt theo quy định. Đề án được phê duyệt sẽ tạo điều kiện thuận lợi để triển khai đồng bộ các chính sách phát triển lâm nghiệp; tạo điều kiện để hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư và các chủ rừng thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật, mở rộng khả năng tiếp cận các chương trình, dự án phát triển lâm nghiệp và các nguồn vốn phục vụ sản xuất. Qua đó, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế và phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn, miền núi của tỉnh.

Giao đất, giao rừng gắn với phát triển sản xuất giúp người dân vừa bảo vệ rừng, vừa tạo sinh kế bền vững

Với mục tiêu hoàn thành việc giao rừng, cho thuê rừng đối với toàn bộ diện tích còn lại vào năm 2028, Thái Nguyên đang đứng trước một nhiệm vụ lớn nhưng cũng là cơ hội để tạo bước chuyển căn bản trong quản trị tài nguyên rừng. Đó sẽ là nền tảng để mỗi cánh rừng được quản lý tốt hơn, được khai thác giá trị hợp lý hơn và trở thành nguồn lực lâu dài cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế của người dân Thái Nguyên.