Không chỉ nâng cao giá trị kinh tế của rừng trồng, chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC đang tạo chuyển biến trong tư duy phát triển lâm nghiệp của người dân Thái Nguyên. Từ sản xuất nhỏ lẻ sang quản lý rừng theo tiêu chuẩn quốc tế, phát triển rừng gỗ lớn và hình thành vùng nguyên liệu hợp pháp, mô hình này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lâm nghiệp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
Rừng đã được cấp chứng chỉ FSC tại thôn Bản Tết, xã Thanh ThịnhTrước đây, phần lớn diện tích rừng trồng của người dân trên địa bàn tỉnh được khai thác sau 5 - 6 năm, chủ yếu cung cấp gỗ nguyên liệu nên giá trị kinh tế chưa cao, phụ thuộc nhiều vào thương lái. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu lớn như châu Âu, Bắc Mỹ ngày càng siết chặt các quy định về nguồn gốc gỗ hợp pháp và quản lý rừng bền vững. Điều đó đặt ra yêu cầu phải thay đổi phương thức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế để nâng cao giá trị rừng trồng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thực hiện chủ trương phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã tích cực triển khai mô hình quản lý rừng theo tiêu chuẩn FSC. Trong đó, xã Thanh Thịnh là một trong những địa phương có diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC lớn của tỉnh. Thực hiện Nghị quyết chuyên đề về phát triển cây trồng chủ lực giai đoạn 2026 - 2030, Đảng ủy xã Thanh Thịnh xác định phát triển lâm nghiệp bền vững là nhiệm vụ trọng tâm; tập trung mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ FSC, phát triển rừng gỗ lớn, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung. Đến nay, tỷ lệ che phủ rừng của xã đạt 77,26%; duy trì ổn định hơn 3.628 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC; diện tích trồng rừng sau khai thác đạt 220 ha, bằng 110% kế hoạch năm, tạo nền tảng thực hiện mục tiêu trồng mới 1.000 ha rừng giai đoạn 2026 - 2030. Địa phương đang tiếp tục rà soát diện tích đủ điều kiện để mở rộng thêm khoảng 400 ha rừng đạt chứng chỉ FSC, đồng thời phối hợp với các hợp tác xã, doanh nghiệp triển khai các dự án phát triển rừng gỗ lớn và từng bước tiếp cận cơ chế phát triển tín chỉ carbon.
Gia đình ông Hà Tiến Hùng, thôn Bản Tết là một trong những hộ tham gia mô hình quản lý rừng bền vững. Với hơn 2 ha rừng sản xuất, trước đây gia đình chủ yếu trồng và chăm sóc theo kinh nghiệm nên năng suất chưa cao, giá bán phụ thuộc nhiều vào thương lái. Tham gia mô hình, gia đình được hướng dẫn kỹ thuật trồng, tỉa thưa, chăm sóc và quản lý rừng theo đúng quy trình. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật giúp cây sinh trưởng đồng đều, hạn chế sâu bệnh, nâng cao chất lượng gỗ và giá trị kinh tế.
Ông Hà Tiến Hùng chia sẻ: Trước kia gia đình trồng rừng theo kinh nghiệm, chưa chú trọng đến chất lượng giống và kỹ thuật chăm sóc nên năng suất thấp, giá bán không ổn định, thậm chí bị thương lái ép giá. Sau khi chuyển sang trồng rừng theo tiêu chuẩn FSC, cây sinh trưởng tốt hơn, chất lượng gỗ được nâng lên. Khi khai thác, giá trị bình quân đạt khoảng 200 triệu đồng/ha, cao hơn trước nên gia đình yên tâm đầu tư phát triển rừng lâu dài.
Khu rừng đã được cấp chứng chỉ FSC tại thôn Bình Trung, xã Nghĩa TáKhông chỉ tại Thanh Thịnh, mô hình quản lý rừng bền vững cũng đang được nhân rộng tại nhiều địa phương phía Bắc của tỉnh. Hiện hai xã Nghĩa Tá và Yên Phong có hơn 4.200 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC. Tham gia mô hình, 1.750 hộ dân được tập huấn về kỹ thuật trồng rừng, bảo vệ đa dạng sinh học, phòng cháy, chữa cháy rừng, an toàn lao động, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật độc hại và không đốt thực bì. Đồng chí Trần Trung Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Tá cho biết: Việc triển khai chứng chỉ FSC không chỉ góp phần nâng cao giá trị kinh tế của rừng trồng mà còn giúp người dân thay đổi phương thức sản xuất, thực hiện quản lý rừng theo quy trình khoa học, chú trọng bảo vệ đất, nguồn nước, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững.
Một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả của mô hình là sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ giai đoạn xây dựng vùng nguyên liệu. Khác với nhiều mô hình liên kết sản xuất thông thường, doanh nghiệp không chỉ thu mua sản phẩm mà còn hỗ trợ toàn bộ kinh phí khảo sát, lập hồ sơ, xây dựng phương án quản lý rừng, đánh giá và cấp chứng chỉ FSC. Nhờ đó, người dân không phải đầu tư chi phí ban đầu nhưng vẫn có điều kiện tiếp cận các tiêu chuẩn quản lý rừng quốc tế.
Đáng chú ý, doanh nghiệp không ràng buộc người dân phải bán gỗ sau khi được cấp chứng chỉ FSC. Người trồng rừng hoàn toàn chủ động lựa chọn đối tác tiêu thụ. Cách làm này tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai, đồng thời khuyến khích người dân mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ. Là doanh nghiệp sản xuất sản phẩm gỗ dùng một lần tại Khu công nghiệp Thanh Bình, Công ty TNHH Kẻ Gỗ chi nhánh tại Thái Nguyên đã đầu tư hơn 4 tỷ đồng để phối hợp với chính quyền địa phương và Viện Nghiên cứu Lâm sinh xây dựng vùng rừng đạt chứng chỉ FSC tại hai xã Nghĩa Tá và Yên Phong.
Ông Trịnh Đức Kiên, Phó Giám đốc Công ty TNHH Kẻ Gỗ chi nhánh tại Thái Nguyên cho biết: Muốn sản phẩm gỗ xuất khẩu vào các thị trường như châu Âu, châu Úc và Bắc Mỹ thì vùng nguyên liệu bắt buộc phải có chứng chỉ FSC. Vì vậy, doanh nghiệp chủ động đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu không chỉ để ổn định nguồn cung mà còn góp phần nâng cao giá trị rừng trồng, tạo lợi ích hài hòa giữa doanh nghiệp và người dân. Khi có vùng nguyên liệu đạt chuẩn, các sản phẩm gỗ của địa phương cũng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.
Quy trình sản xuất gỗ tại Công ty TNHH Kẻ Gỗ chi nhánh tại Thái Nguyên, thuộc Khu Công nghiệp Thanh BìnhThái Nguyên hiện có hơn 557.580 ha đất lâm nghiệp, trong đó rừng tự nhiên trên 333.600 ha, rừng trồng hơn 223.900 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 60%. Đây là lợi thế quan trọng để phát triển lâm nghiệp theo hướng hàng hóa quy mô lớn, gắn với chế biến sâu và xuất khẩu. Riêng trong năm 2025, toàn tỉnh đã cấp mới hơn 23.500 ha rừng đạt chứng chỉ FSC, nâng tổng diện tích rừng được cấp chứng chỉ lên trên 37.500 ha, vượt mục tiêu kế hoạch giai đoạn 2021 - 2025. Việc mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ không chỉ nâng cao giá trị rừng trồng mà còn góp phần hình thành vùng nguyên liệu gỗ hợp pháp, tạo lợi thế cạnh tranh cho ngành chế biến gỗ và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Đồng chí Nguyễn Mỹ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tuyên truyền, rà soát diện tích rừng đủ điều kiện để mở rộng vùng FSC; tăng cường kết nối doanh nghiệp với người dân nhằm xây dựng chuỗi liên kết bền vững trong phát triển lâm nghiệp, góp phần nâng cao giá trị kinh tế của rừng trồng và phát triển lâm nghiệp theo hướng xanh, bền vững.
Việc mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ FSC đang tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển lâm nghiệp của Thái Nguyên. Cùng với việc nâng cao thu nhập cho người trồng rừng, mô hình này góp phần hình thành vùng nguyên liệu gỗ hợp pháp, tăng cường liên kết giữa người dân và doanh nghiệp, tạo nền tảng phát triển ngành chế biến gỗ theo hướng hiện đại, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu và thực hiện mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững.